ޢަބްދުﷲ ޝަރީފް ވ. މިނިސްޓްރީ އޮފް އިކޮނޮމިކް ޑިވެލޮޕްމަންޓް

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 787/Cv-C/2019

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ފޮރިން އިންވެސްޓްމަންޓް ކުންފުންޏެއްގައި އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުގެ 51% ޙިއްޞާ އެހެން ފަރާތަކަށް މިނިސްޓްރީ އޮފް އިކޮނޮމިކް ޑިވެލޮޕްމަންޓުން ބަދަލުކޮށް ރަޖިސްޓްރީކުރުމަކީ ކުންފުންޏާބެހޭ ޤާނޫނާއި ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނާއި ފޮރިން އިންވެސްޓްމަންޓާބެހޭ ޤާނޫނާ ޚިލާފު ކަމެއްތޯ، އަދި އެކަމުގެ ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ދައުލަތުން ދޭންޖެހޭތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏެއްގެ ޙިއްޞާއަކީ އުފުލޭ މުދަލެއް ކަމުން، ކުންފުނީގެ ހިންގާ ޤަވާޢިދުގައިވާ ގޮތުގެ މަތިން ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުގެ ހުއްދައާއެކު ބަދަލުކުރެވިދާނެ؛ އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތްވެސް ބައިވެރިވެގެން ބޯޑުން ނިންމި ނިންމުމާ އެއްގޮތަށް ކުންފުނިން ހުށަހެޅި ޝެއަރ ޓްރާންސްފަރ ފޯމުގެ މަތިން ޙިއްޞާ ބަދަލުކޮށް ރަޖިސްޓްރީކުރުމަކީ ކުންފުންޏާބެހޭ ޤާނޫނާ ޚިލާފު ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 12-13)
2. ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގައިވާ މަކަރުވެރިކަމުން ޙަޤީޤަތް އޮޅުވާލުން ސާބިތުވުމަށް (1) ޙަޤީޤަތާ ޚިލާފު ކަމެއް ނުވަތަ އެއްޗެއް ދެއްކުން، (2) އެއީ ޙަޤީޤަތާ ޚިލާފުކަން އެނގިހުރެ ނުވަތަ ޤަބޫލުކޮށްހުރެ އެއީ ތެދެއްކަމަށް މަކަރުވެރިގޮތަކަށް ދެއްކުން، އަދި (3) އެކަމުގެ މައްޗަށް އިތުބާރުކޮށްގެން އަނެއް ފަރާތް ކޮންޓްރެކްޓްގައި ބައިވެރިވުން ސާބިތުކުރަންޖެހެއެވެ. (ޕެރ. 15-16)
3. ޙިއްޞާވެރިޔާގެ އެނގުމާއި ރުހުމާއެކު ބޯޑު ޤަރާރާ އެއްގޮތަށް ސޮއިކޮށް ހުށަހެޅި ޝެއަރ ޓްރާންސްފަރ ފޯމުގެ މަތިން ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒްއިން ޙިއްޞާ ބަދަލުކޮށްދިނުމަކީ ޙަޤީޤަތް އޮޅުވާލައިގެން ކުރެވުނު ކަމަކަށް ނުބެލެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 17)
4. ޙިއްޞާ ބަދަލުކުރުމަށް ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑުން ނިންމާއިރު، އެ މުޢާމަލާތުން ބޯޑަށް އަންނަ ބަދަލުތަކާއި ރާއްޖޭގައި ވަޒަންވެރިވެ ދިރިއުޅޭ ޑިރެކްޓަރަކު ހުރުން ފަދަ ކަންކަމަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ބަލައި ކަށަވަރުކުރަންޖެހޭނީ ކުންފުނިންނާއި ޙިއްޞާވެރިންނެވެ. އެކަމުން ނުކުންނަ ނަތީޖާއަށް ޒިންމާވާންޖެހޭނީވެސް އެ ފަރާތްތަކެވެ؛ ބޯޑުގައި ރާއްޖޭގައި ވަޒަންވެރިވެފައިވާ މެންބަރަކު ނެތްކަން ސާބިތުނުކޮށް އެ މާއްދާއާ ޚިލާފުވިކަމަށް ނުބެލެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 18)
5. ބޯޑު ރިޒޮލިއުޝަނަކާއި ބޯޑު ޖަލްސާގެ ޔައުމިއްޔާއަކީ ތަފާތު ދެ ލިޔުމެއް؛ ކުންފުންޏާބެހޭ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކުންފުނީގެ ސެކްރެޓަރީ ސޮއިކުރަން ލާޒިމުވަނީ ޔައުމިއްޔާގައި ކަމުން، ބޯޑު ރިޒޮލިއުޝަންގައި ސެކްރެޓަރީގެ ސޮއި ނެތުމަކީ އެ ރިޒޮލިއުޝަންގެ ޞައްޙަކަމާ މެދު ސުވާލު އުފެދޭނެ ސަބަބެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 22)
6. ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުމެއް ހައިކޯޓަށް އިސްތިއުނާފުކުރާއިރު، ހަމައެކަނި ވަކި މާއްދާތަކާ ޚިލާފަށް ނިންމިކަމަށް ބުނުމަކުން ފުދުމެއް ނެތް؛ ހުށަހަޅާ ޤާނޫނީ ބަހުސަކީ ކޮބައިކަމާއި އެ މާއްދާތަކާ ޚިލާފަށް ނިންމުމުގެ ސަބަބުން ޢަދުލުއިންސާފު ގެއްލުނު ގޮތް އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާގައި ބުނެދޭންވާނެ؛ އެހެން ނޫންނަމަ އެ ނުކުތާއަކީ ހައިކޯޓުން ބަލައިގަނެ ގޮތެއް ކަނޑައަޅަންޖެހޭ ނުކުތާއެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 26-27)
7. ޕްރައިވެޓް ކުންފުންޏެއްގެ ޙިއްޞާ އެކަށައެޅުމަކީ ކުންފުނީގެ ހިންގާ ޤަވާޢިދާ އެއްގޮތަށް ކުންފުންޏަށް ލިބިގެންވާ ބާރެއް؛ ރަޖިސްޓްރާރ އޮފް ކޮމްޕެނީޒްއިން ކުރަނީ ހުށަހަޅާ ބަދަލަކީ ކުންފުންޏާބެހޭ ޤާނޫނާއި ހިންގާ ޤަވާޢިދާ އެއްގޮތަށް ގެނެވޭ ބަދަލެއްތޯ ބަލައި ރެކޯޑު ބަދަލުކުރުން ކަމުން، ރަޖިސްޓްރާރ ޙިއްޞާ އެކަށައަޅާ ފަރާތެއް ނޫނެވެ؛ އެހެންކަމުން ދައުލަތުގެ މައްޗަށް ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ދިނުމަށް އަމުރުކުރެވޭނެ ހަމައެއް ނެތެވެ. (ޕެރ. 28)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 10/96 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކުންފުންޏާބެހޭ ޤާނޫނު) - ޙިއްޞާ ބަދަލުކުރުމާއި ރަޖިސްޓްރީކުރުމާބެހޭ މާއްދާ (ލިޔުމުގައި '33 ވަނަ މާއްދާ'، (ހ))
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 10/96 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކުންފުންޏާބެހޭ ޤާނޫނު) - ޑިރެކްޓަރުންގެ ބޯޑާއި ރާއްޖޭގައި ވަޒަންވެރިވެފައިވާ ޑިރެކްޓަރަކާބެހޭ މާއްދާ (ލިޔުމުގައި '41 ވަނަ މާއްދާ'، (ހ)، (ށ))
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 10/96 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކުންފުންޏާބެހޭ ޤާނޫނު) - ބޯޑު ޖަލްސާގެ ޔައުމިއްޔާއާބެހޭ މާއްދާ (ލިޔުމުގައި '13 ވަނަ މާއްދާ')
• ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު - މަކަރުވެރިކަމުން ޙަޤީޤަތް އޮޅުވާލުމާބެހޭ މާއްދާ (ލިޔުމުގައި '43 ވަނަ މާއްދާ')
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 25/79 (ދިވެހިރާއްޖޭގައި ކުރެވޭ ފޮރިން އިންވެސްޓްމަންޓާބެހޭ ޤާނޫނު) - އިންވެސްޓްމަންޓް ރަޖިސްޓްރީކޮށް އެގްރީމަންޓްގައި ސޮއިކުރުމާބެހޭ މާއްދާތައް
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު - ހައިކޯޓަށް އިސްތިއުނާފުކުރެވޭ ޙާލަތްތަކާބެހޭ މާއްދާ (ލިޔުމުގައި '43 ވަނަ މާއްދާ')
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2019/SC-L/91 (އިބްރާހީމް ޖިހާދު ވ. ހައުސިންގ ޑިވެލޮޕްމަންޓް ކޯޕަރޭޝަން ލިމިޓެޑް)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 32/2021 (މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 284 ވަނަ މާއްދާ - ސުޕްރީމް ކޯޓަށް އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ މުއްދަތު