މޫސާ ނަޢީމް ވ. މިނިސްޓްރީ އޮފް ނޭޝަނަލް ޕްލޭނިންގ ހައުސިންގ އެންޑް އިންފްރާސްޓްރަކްޗަރ
ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް
ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 1688/Cv-C/2020
Saeed Lex ގައި ހުޅުވާޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފްކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
ކުރީގެ ދެ ޤަޟިއްޔާއެއްގައި (1182/Cv-C/2014 އަދި 3792/Cv-C/2018) ބިމުގެ މިލްކުވެރިކަމާއި ވިއްކުމުގެ އެއްބަސްވުމާމެދު ނިމިފައިވާއިރު، އެ ބިން މިލްކުކޮށްދިނުމަށް ދައުލަތާއި މާލެ ސިޓީ ކައުންސިލްގެ މައްޗަށް ކުރި ދަޢުވާ ރެސް ޖުޑިކާޓާގެ މަބްދައުގެ ސަބަބުން ބެލޭނެ ދަޢުވާއެއް ނޫންކަމަށް ސިވިލް ކޯޓުން ކަނޑައެޅީ ރަނގަޅަށްތޯ.
ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް
- ރެސް ޖުޑިކާޓާގެ މަބްދައަކީ ދެފަރާތުގެ މެދުގައި ހިނގި މައްސަލައެއްގައި ނިހާއީ ޙުކުމެއް ކުރެވިފައިވަނިކޮށް، ހަމަ އެ ދެފަރާތް ހިމެނޭ، ހަމަ އެ މައުޟޫޢުގެ މައްޗަށް އައު މައްސަލައެއް ހުށަހެޅުމުން، އެ މައްސަލަ އެއްވެސް ކޯޓަކުން ބެލުން މަނާކުރާ ޤާޢިދާއެވެ. (ޕެރ. 6)
- ރެސް ޖުޑިކާޓާ ބިނާވެފައިވަނީ އިޝޫ އެސްޓޮޕަލް، ކޯސް އޮފް އެކްޝަން އެސްޓޮޕަލް އަދި އިޖުރާއަތުގެ ނަހަމަ ބޭނުންހިފުން (abuse of process) ގެ ތިން އުޞޫލުގެ މައްޗަށެވެ؛ އިޖުރާއަތުގެ ނަހަމަ ބޭނުންހިފުމުގެ އުޞޫލުން، މައްސަލައެއްގެ ބައިބައި ވަކިވަކިން ހުށަހަޅާ މެދުނުކެނޑި ދަޢުވާކުރުން ހުއްޓުވުމަށް، ނިންމުމެއް ބޭނުންވާ ހުރިހާ ނުކުތާއެއް އެއް ދަޢުވާއެއްގައި ހިމަނަން ލާޒިމްކުރެއެވެ؛ އެ އުޞޫލަށް ނަޒަރުކުރަނީ އިޝޫ އެސްޓޮޕަލް އަދި ކޯސް އޮފް އެކްޝަން އެސްޓޮޕަލް ތަޠްބީޤު ނުކުރެވޭ ޙާލަތްތަކުގައެވެ. (ޕެރ. 9)
- ފުރަތަމަ ދަޢުވާ ހުށަހެޅިއިރުވެސް ހުރިހާ ފަރާތެއްގެ މައްޗަށް އެކުގައި ދަޢުވާކުރުމުގެ ފުރުޞަތު އޮއްވައި، ހަމަ އެ މައުޟޫޢާ ގުޅިގެން ތަފާތު ފަރާތްތަކުގެ މައްޗަށް ވަކިވަކިން ދަޢުވާތައް އުފުލުމަކީ ރެސް ޖުޑިކާޓާގެ ދަށުން އިޖުރާއަތުގެ ނަހަމަ ބޭނުންހިފުމެވެ. (ޕެރ. 13)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ބިމާއި ގޯތީގެ ހުރިހާ މުޢާމަލާތެއް ކުރަންވާނީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ބިމާބެހޭ ޤާނޫނާ އެއްގޮތަށް ކަމަށްވެ، ގޯތި ވިއްކުމުގެ މުޢާމަލާތް ކުރަންވާނީ ޝަރީޢަތް މެދުވެރިކޮށެވެ؛ ދެފަރާތުގެ މެދުގައި ވިއްކުމުގެ އެއްބަސްވުމެއް އޮތްނަމަވެސް ޝަރީޢަތް މެދުވެރިކޮށް ވިއްކުމުގެ މުޢާމަލާތް ފުރިހަމަނުވާހާ ހިނދަކު ބިމުގެ މިލްކުވެރިކަން ގަންނަ ފަރާތަށް ލިބިގެން ނުދެއެވެ. (ޕެރ. 15–16)
- އަލުން ބެލުމަށް ފޮނުވިޔަސް ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުން އެދޭ ފަރުވާ ދެވޭނެ ޤާނޫނީ ސަބަބެއް ނެތްނަމަ، މައްސަލަ އަލުން ބެލުމަށް ތަޙްވީލުކުރުމަކީ ކޯޓުގެ ވަގުތާއި ވަސީލަތް ބޭކާރުކުރުމެވެ. (ޕެރ. 19)
ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 1/2002 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ބިމާބެހޭ ޤާނޫނު)
- ގޯތި އަމިއްލަކުރުމާއި، ގަނެ ވިއްކުމާބެހޭ ޤަވާޢިދު
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2016/SC-A/25 ޤަޟިއްޔާ (ބަނީ ހޯލްޑިންގްސް (ބީ.ވީ.އައި) ލިމިޓެޑް ވ. މޯލްޑިވްސް އިންލަންޑް ރެވެނިއު އޮތޯރިޓީ)
- ސިވިލް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 1182/Cv-C/2014، 3792/Cv-C/2018 އަދި 124/Cv-C/2019 ޤަޟިއްޔާތައް (ރެސް ޖުޑިކާޓާއަށް ބުރަވި ކުރީގެ ނިންމުންތައް)
މި ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.