ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. މުޞްލިޙް ނިޠާމް (އެޑްރެސް ސިއްރު ކުރެވިފައި)

ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ ބަންދު މުރާޖަޢާކޮށް ނިންމިގޮތް ބާޠިލު؛ 7 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ދަށުކޯޓުން ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމަންދެން ރިމާންޑް ޖަލުގައި ބަންދުކުރުމަށް އަމުރު

ކީވޯޑުތައް: ޖިނާއީ، ކޯޓު އަމުރު، ބަންދު އަމުރު މުރާޖައާކުރުން، ހާލަތު ބަދަލުވުން

ދަށު ކޯޓު: ޏ. ފުވައްމުލަކު މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓު R1C/AM/2024/01

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރެވިފައިވާ މީހެއްގެ ބަންދު މުރާޖަޢާކޮށް ދޫކޮށްލުމުގައި ޙާލަތު ބަދަލުވިކަން ބަޔާންކުރަންވީ ގޮތާއި، އެއް މައްސަލައެއްގައި ތުހުމަތުކުރެވޭ އެހެން ފަރާތެއް ބަންދުން ދޫކޮށްލުމަކީ އަނެއް ފަރާތް ދޫކޮށްލާނެ ސަބަބެއްތޯ.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: ކުއްޖަކަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރިކަމުގެ ތުހުމަތުގައި ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތާއި އޭނާގެ އަނބިމީހާ ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރެވިފައި ހުއްޓާ، ބަލިވެ ތިބި އަނބިމީހާ ދައުލަތުން އެދިގެން ބަންދުން ދޫކޮށްލިއެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ފުވައްމުލަކު މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން ބަންދު މުރާޖަޢާކޮށް، ހެއްކަށް ނުފޫޒު ފޯރުވުމުގެ ތުހުމަތު އޮތީ ދޫކޮށްލި އަނބިމީހާގެ މައްޗަށް ކަމަށްވުމުން ޙާލަތު ބަދަލުވެއްޖެކަމަށް ބަލައި، ޝަރުޠުތަކާއެކު ބަންދުން ދޫކޮށްލިއެވެ.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: ދައުލަތުން ބުނީ ޙާލަތު ބަދަލުވިގޮތާއި ޤާނޫނީ ސަބަބު ބަޔާންކޮށްފައި ނުވާކަމަށާއި އަނބިމީހާ ދޫކޮށްލުމަކީ ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ދޫކޮށްލާނެ ސަބަބެއް ނޫންކަމަށެވެ؛ ރައްދުވާ ފަރާތުން ބުނީ ޙާލަތު ބަދަލުވިގޮތް އަމުރުގައި ތަފްޞީލުކޮށް ބަޔާންކޮށްފައިވާކަމަށާއި ހެކިތައް ހުރީ އަނބިމީހާގެ މައްޗަށްކަމަށެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: ދޫކޮށްލި މައިގަނޑު ސަބަބު ސާފުވިނަމަވެސް، ރައްދުވާ ފަރާތުގެ ނިސްބަތުން ކުރިން ކަނޑައެޅި ޙާލަތަށް ބަދަލު އައިގޮތެއް ސާފެއް ނުވެއެވެ؛ ބަލިވެ ތިބި އަނބިމީހާއަށް ދެވުނު ޚާއްޞަ ލުޔަކީ ރައްދުވާ ފަރާތަށް ދޭންޖެހޭ ލުޔެއް ނޫނެވެ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ކުށެއްގެ ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހާގެ ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގައްޔާއި ބަންދު މުރާޖަޢާކުރުމުގައި ފަނޑިޔާރު ބަލަންޖެހެނީ ތުހުމަތުކުރެވުނު ކުށް އޭނާ ކުރިކަމަށް ބާރުދޭ ހެކި ހުރިތޯއާއި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ޙާލަތްތަކުންކުރެ ޙާލަތެއް ވޭތޯއެވެ؛ އެ ޙާލަތް ދެނެގަތުމަށް ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދަށް ރިޢާޔަތްކުރެވިދާނެއެވެ.
2. ބަންދު މުރާޖަޢާކުރުމުގައި، ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް ރިޢާޔަތްކުރި ޙާލަތު ބަދަލުވެއްޖެތޯ ވަޒަންކުރަންވާނީ އެމީހަކަށް ނިސްބަތްކޮށް ހުށަހެޅިފައިވާ ކަންކަމުގެ އަލީގައެވެ؛ ލުއި ދޭނަމަ ބަދަލުވި ޙާލަތު އެމީހާގެ ނިސްބަތުން މިނެކިރައި، ޖުމްލަ ގޮތެއްގައި ނަމަވެސް ބަޔާންކޮށްދޭންވާނެއެވެ.
3. ކުރިން ކަނޑައަޅާފައިވާ ޙާލަތަށް (މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކާ، ހެއްކަށް ނުފޫޒު ފޯރުވުމުގެ އިޙްތިމާލު) ބަދަލެއް އައިސްފައިނުވާނަމަ ބަންދުގައި ބަހައްޓަންޖެހޭ ޙާލަތު ދެމިގެންދާނެއެވެ؛ ބަންދަށް ލުއި ލިބޭނީ ބަދަލުއައި ޙާލަތުގެ ސަބަބުން ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމުގެ ޟަރޫރަތްތެރިކަން ނެތިދިއުމުންނެވެ.
4. ތުހުމަތުކުރެވޭ ގިނަ ފަރާތްތަކެއް ތިބޭ ޖިނާއީ މައްސަލައެއްގައި ކޮންމެ މީހެއްގެ ބަންދު މުރާޖަޢާކުރުމުގައި ޙާލަތު ބަދަލުވިތޯ ވަޒަންކުރާނީ އެމީހެއްގެ ނިސްބަތުންނެވެ؛ އެހެން ފަރާތެއް ދައުލަތުން އެދިގެން ދޫކޮށްލުމަކީ އަނެއް ފަރާތް ހަމަ އެ އުޞޫލުން ދޫކޮށްލަންޖެހޭ ސަބަބެއް ނޫނެވެ.
5. ބަންދުން މިނިވަންވުމުގެ ޙައްޤު ހިފެހެއްޓޭނީ ވަކިވަކި ފަރުދުންގެ ނިސްބަތުން އެމީހަކާ ގުޅޭ ކަންކަމުގެ އަލީގައެވެ؛ ޚާއްޞަ ޙާލަތެއްގެ ސަބަބުން (މިސާލަކަށް ބަލިވެ ތިބުން) ޚާއްޞަ ރައްކާތެރިކަން ދޭންޖެހޭ މީހަކާމެދު ޢަމަލުކުރާ އުޞޫލުން، އެފަދަ ސަބަބެއް ނެތް މީހުންނާމެދު ޢަމަލުކުރުން ނުޖެހޭނެއެވެ؛ މިއީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 17 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އިން ދޭހަވާ އިންސާފުގެ ހަމައެކެވެ.

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާ
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 17 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) (ދައުލަތުގެ ނުކުތާ)
• ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގެ 13 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު)
• 2024/SC-A/09 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. އިރުފާން ތަޤިއްޔު)
• 2020/SC-A/93 (ޝަހީބް އިބްރާހީމް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް)
• 2023/HC-B12/77,78