ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ޢަލީ ނާޞިރު
ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ އަމުރު ބާޠިލު؛ 5 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ދައުލަތުން ހުށަހަޅައިފިނަމަ ބަންދާމެދު އަލުން ގޮތެއް ކަނޑައަޅަން އެންގި
ދަށު ކޯޓު: ގދ. ތިނަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓު Q10C/MA/2024/54
Saeed Lex ގައި ހުޅުވާޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފްކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
މަސްތުވާތަކެތި ޓްރެފިކްކުރުމުގެ ތުހުމަތުގައި ބަންދުކުރެވިފައިވާ މީހަކު، ތުހުމަތުކުރެވޭ އެކަށީގެންވާ ހެކި ނެތްކަމަށް ބުނެ ބަންދުން ދޫކޮށްލި މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ އަމުރަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާއާއި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 60 ވަނަ މާއްދާއާއި ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ސާބިތުކުރުމުގެ މިންގަނޑާ އެއްގޮތަށް ނިންމި އަމުރެއްތޯ؛ އަދި ވަކީލަކު ނެތި އަޑުއެހުން ކުރިއަށް ގެންދެވޭނެތޯ.
ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް
- ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައިވާ މީހާގެ ބަންދާމެދު ގޮތެއް ކަނޑައެޅުމުގައި ފަނޑިޔާރު ޖަވާބު ހޯދަންޖެހޭ ދެ ސުވާލަކީ، ކުށުގެ ތުހުމަތު އޮތްތޯ ބެލުމާއި ބަންދުގައި ބަހައްޓަންޖެހޭ ޙާލަތެއް ވޭތޯ ބެލުމެވެ؛ މި ކަންކަން ބަޔާންކޮށްފައިވަނީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާއާއި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައެވެ. (ޕެރ. 17)
- މައްސަލައިގެ ތަބީޢަތާއި، ޖަވާބުދާރީވާ ފަރާތުން ވަކީލަކު ޢައްޔަންކުރުމަށް ކޮށްފައިވާ މަސައްކަތާއި، ކޯޓުން ދީފައިވާ ފުރުޞަތަށް ބަލައި ވަކީލެއްގެ އެހީތެރިކަން ހޯދުމަށް އެކަށީގެންވާ ފުރުޞަތު ދެވިފައިވާކަން ކަނޑައެޅިދާނެއެވެ؛ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 198 ވަނަ މާއްދާގެ (ބ) ގެ ދަށުން 14 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ނިންމަންޖެހޭ ބަންދުގެ އިސްތިއުނާފެއްގައި، އެކަށީގެންވާ ފުރުޞަތު ދީފައިވާނަމަ ވަކީލަކު ނެތި އަޑުއެހުން ކުރިއަށް ގެންދެވިދާނެއެވެ. (ޕެރ. 12، 13)
- ޖަދުވަލު 1 ގެ މަސްތުވާތަކެތި އެހެން އެއްޗަކާ އެއްކޮށްފައި ހުރިނަމަ، ބަރުދަން ބަލާނީ އެ ހުރިހާ އެއްޗެއްގެ ޖުމްލަ ބަރުދަނަށް ބަލައިގެން ކަމަށް މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 141 (ށ) ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާއިރު، ތަޙުލީލު ރިޕޯޓުގައިވާ ބާވަތުގެ ބަރުދަން ޖުމްލަކޮށް 3 ގްރާމް ހަމަނުވާކަމަށް ދަށުކޯޓުން ފާހަގަކޮށްފައިވާކަން ކޯޓުން ފާހަގަކޮށްފައިވެއެވެ. (ޕެރ. 20)
- ކުށްކޮށްގެން ހޯދާފައިވާ ކަމަށް ޝައްކުކުރެވޭ މުދަލާއި ފައިސާއަކީ އެނޫން ގޮތަކަށް ހޯދާފައިވާކަން ސާބިތުނުވާހާހިނދަކު، ކުށްކޮށްގެން ހޯދާފައިވާ މުދަލާއި ފައިސާ ކަމުގައި މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 160 ވަނަ މާއްދާ އިފްތިރާޟްކުރެއެވެ؛ ވަޒީފާއެއް އަދާނުކުރާ ފަރާތެއްގެ އެކައުންޓަށް ބޮޑު އަދަދުތަކެއް ވަދެ، އޭނާ ދިރިއުޅޭ ގެއިން މަސްތުވާތަކެތި ފެނިފައިވާ ހާލަތުގައި، އެ ފައިސާ އެހެން ގޮތަކަށް ލިބޭކަން ބުނެދެވިފައި ނުވާނަމަ، ތުހުމަތުގެ ބޭނުމަށް އެކަށީގެންވާ ހަޤީޤަތެއް ނެތްކަމަށް ނިންމުމަކީ ޤާނޫނު ކަނޑައަޅާފައިވާ އިފްތިރާޟުގެ މަޤްޞަދު ގެއްލޭ ގޮތެކެވެ. (ޕެރ. 22-24)
- ހުށަހެޅިފައިވާ ހެކި ޤަރީނާއިން ކުށުގެ ތުހުމަތެއް އޮތްކަމަށް ނުބެލެވޭ ކަމަށް ދަށުކޯޓުން ނިންމާފައިވަނީ މައްސަލައިގެ ވާޤިޢާތަކާއި ޤާނޫނީ އިފްތިރާޟްތައް ހަނިވާގޮތަށް މާނަކުރެވިގެންނަމަ، އެ ނިންމުން ބާޠިލުކުރަންޖެހެއެވެ. (ޕެރ. 25)
ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާ
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 198 ވަނަ މާއްދާގެ (ބ)
- ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2011 (މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 141 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2011 (މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 160 ވަނަ މާއްދާ
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2020/SC-A/93 (ޝަހީބް އިބްރާހީމް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2022/SC-A/75 (އިސްމާޢީލް އިފްހާމް މުޙައްމަދު ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2022/SC-A/51 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. އޚމ) ގެ 15 ވަނަ ޕެރެގްރާފްގެ (ނ)
މި ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.