ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. މުއުމިން ޙަސަން

ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ އަމުރުތައް ބާޠިލު؛ ފުލުހުން 2 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ހުށަހަޅައިފިނަމަ 24 ގަޑިއިރުގެ ތެރޭގައި ބަންދާމެދު ގޮތެއް ކަނޑައަޅަން އެންގި

ކީވޯޑުތައް: ޖިނާއީ، ބަންދުން ދޫކުރުން، ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު)ގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ބ) އަދި (ރ)، ބަންދުކުރަންޖެހޭ ފަދަ ޙާލަތެއް ވުޖޫދުވުން، ސަބަބު ބަޔާންކުރުން

ދަށު ކޯޓު: ގއ. ވިލިނގިލި މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓު P2C/MA/2025/18

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ތޫނު ހަތިޔާރު ބޭނުންކޮށްގެން ޢާންމު މަގުމަތީގައި ބިރުދައްކައި މާރާމާރީ ހިންގި ކަމުގެ ތުހުމަތުގައި ހައްޔަރުކުރި ފަރާތްތައް ޝަރުޠުތަކާއެކު ބަންދުން ދޫކުރި މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ އަމުރުތައް، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނާއި މަތީ ކޯޓުތަކުގެ އުޞޫލުތަކާ ޚިލާފަށް ނެރެފައިވޭތޯ އަދި ދޫކުރި ސަބަބު ޤާނޫނީ އުޞޫލުތަކާ އެއްގޮތަށް ބަޔާންކުރެވިފައިވޭތޯ.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: ޢާންމު މަގުމަތީގައި ސައިކަލެއްގައި ކަތިވަޅިއެއް ހިފައިގެން ބިރުދައްކައި މާރާމާރީ ހިންގި ކަމުގެ ތުހުމަތުގައި ދެ ފަރާތެއް ކޯޓު އަމުރެއްގެ ދަށުން ހައްޔަރުކޮށް، ފުލުހުން 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ބ) ގެ ދަށުން 15 ދުވަހަށް ބަންދަށް އެދުނެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ވިލިނގިލީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން، ބަންދުގައި ބަހައްޓަންޖެހޭ ސަބަބެއް ނުފެންނާތީ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) ގެ (2) ގެ ދަށުން ޝަރުޠުތަކާއެކު ދޫކުރުމަށް ނިންމިއެވެ.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: ދައުލަތުން ބުނީ ހެކިތަކާއި 59 އަދި 60 ވަނަ މާއްދާތަކަށް ރިޢާޔަތްނުކޮށް، ދޫކުރި ސަބަބު ބަޔާންނުކޮށް އަމުރު ނެރުނީ ކަމަށާއި މުޖުތަމަޢަށް ނުރައްކާ އަދި ހެކިންނަށް ނުފޫޒުފޯރުވުމުގެ އިޙްތިމާލު އޮތް ކަމަށެވެ. ރައްދުވާ ފަރާތްތަކުން ތުހުމަތު ދެކޮޅުހަދައި އަމުރު ދަމަހައްޓަން އެދުނެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: ޝަހީބް އިބްރާހީމް ޤަޟިއްޔާގެ އުޞޫލުތަކަށް ބަލާއިރު ހައްޔަރާމެދާއި 49 ވަނަ މާއްދާގެ ޙާލަތު ވަޒަންކުރި ގޮތް އަމުރުން ނޭނގޭތީ، އަދި ހުށަހެޅުނު ހެކިތަކުން މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކާ އޮތުން ގާތްކަމަށް ފެންނާތީ، ދޫކުރި ނިންމުން ރަނގަޅު ނޫން ކަމަށް ކަނޑައެޅިއެވެ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ކުށުގެ ތުހުމަތުގައި ބަންދުކޮށްފައިވާ މީހަކު އިތުރަށް ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގައި ފަނޑިޔާރު ޖަވާބު ހޯދަންޖެހޭ ދެ ސުވާލަކީ، ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށް އޭނާ ކުރިކަމަށް ބާރުދޭ ހެކި ހުރިތޯއާއި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ޙާލަތެއް ވުޖޫދުވެދާނެތޯއެވެ. (ޕެރ. 17.1)
2. ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކުރާ ޙާލަތެއް ވުޖޫދުވާކަން ކަނޑައަޅާ މިންގަނޑަކީ، ބަންދަށް އެދި ހުށަހަޅާ ކަންކަމަށް ބަލާއިރު އެފަދަ ސަބަބެއް ވުޖޫދުވުން ވުޖޫދުނުވުމަށްވުރެ ގާތްކަން ބޮޑުވުމެވެ. (ޕެރ. 17.2)
3. ބަންދާމެދު ނިންމާ ކޮންމެ ނިންމުމެއްގައި، ހުށަހެޅުނު ހެކި ވަޒަންކުރުމަށްފަހު ފަނޑިޔާރު ނިންމި ގޮތާއި، 49 ވަނަ މާއްދާގެ ސަބަބެއް އޮތްކަން ނުވަތަ ނޫންކަމާއި، ނިންމުން ބިނާކުރި ޤާނޫނީ ނައްޞު ސާފުކޮށް އެނގެން އޮންނަންވާނެއެވެ؛ އެއީ ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހާގެ ޙައްޤުތަކަށް އަސަރުކުރާ، އިސްތިއުނާފުކުރެވޭ ނިންމުމަކަށްވާތީ، އެ ނިންމުން އެކި ގޮތްގޮތަށް މާނަކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ނުދިނުމަށެވެ. (ޕެރ. 17.3، 17.4، 20)
4. ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) ގެ (2) އަށް ޙަވާލާދީ ޝަރުޠުތަކާއެކު ދޫކުރުމުން ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރަށް ހެކި ހުރިކަން ޝަރީޢަތުން ބަލައިގަނެފައިވާކަމަށް ދެކެވޭނަމަވެސް، ހައްޔަރާމެދު ގޮތެއް ކަނޑައަޅާފައިވާކަމާއި 49 ވަނަ މާއްދާގެ ޙާލަތެއް ވުޖޫދުވޭތޯ ވަޒަންކުރި ގޮތް އަމުރުން ނޭނގޭނަމަ، އެއީ ސަބަބު ފުރިހަމައަށް ބަޔާންކުރެވިފައިވާ އަމުރެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 20)
5. ޢާންމު މަގުމަތީގައި ކަތިވަޅިއެއް ހިފައިގެން ބިރުދައްކައި އިންޒާރުދިން ކަމަށް މަންޒަރުދުށް ފަރާތްތަކުގެ ބަޔާނާއި ވީޑިއޯ ސްނެޕްޝޮޓް ހުށަހެޅިފައިވާ ޙާލަތުގައި، ބަންދުން ދޫކޮށްފިނަމަ މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިވުމުގެ ޙާލަތު ވުޖޫދުވުން ވުޖޫދުނުވުމަށްވުރެ ގާތެވެ. (ޕެރ. 22)
6. ފަނޑިޔާރުގެ އިޚްތިޔާރުގެ ދަށުން ނެރޭ އަމުރަކަށް އިސްތިއުނާފީ ކޯޓަކުން ވަދެވޭނީ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ A/51-2022/SC ޤަޟިއްޔާގެ 15 ވަނަ ޕެރެގްރާފުގައިވާ ޙާލަތްތަކުގައެވެ؛ ދައުލަތުން ހުށަހެޅި ކަންކަން ވަޒަންކުރި ގޮތް އަމުރުން ނޭނގޭނަމަ، އެއީ އިޚްތިޔާރު ބޭނުންކުރުމުގައި މައިގަނޑު ވާޤިޢާއަކަށް ރިޢާޔަތްކޮށްފައި ނެތުމެވެ. (ޕެރ. 23)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 59 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ބ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) ގެ (2)
• ގަވާއިދު ނަންބަރު 2021-SC-REG-01 (ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދު) ގެ 13 ވަނަ މާއްދާ
• ފަނޑިޔާރުންގެ ޢާންމު މަޖިލީހުގެ FAM/2021/02 (27 ޖަނަވަރީ 2021) އުޞޫލު (މައްސަލަބަލާ ފަނޑިޔާރުންގެ މަޖިލިސް އެއްގޮތްކުރުމާބެހޭ އުޞޫލު)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ A/31-2018/SC (އަޙްމަދު ޝިޔާޛް އަދި އިތުރު ފަރާތްތަކެއް ވ. ފުރަނަ ހޯލްޑިންގްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ A/93-2020/SC (ޝަހީބް އިބްރާހީމް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ A/51-2022/SC (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. އޚމ)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ A/100-2020/SC (އިބްރާހީމް އިސްމާޢީލް ވ. ލަޠީފާ ޙަސަން)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ A/19-2024/SC (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. މުޙައްމަދު ބިޝާރު އިސްމާޢީލް)