ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް

ފަނޑިޔާރު ޢަބްދުލްމާނިޢު ޙުސައިން ގެ ރައުޔު

ތައާރަފު

1މިއީ، މިލަދުންމަޑުލު ދެކުނުބުރީ މަނަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ ނަންބަރު D12C/RNAB/2024/1 ނިންމުން (މީގެ ފަހުން "އިސްތިއުނާފުކޮށްފައިވާ ނިންމުން)" އިސްތިއުނާފަށް ހުށަހެޅުމުން މި ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2025/HC-A/103 ގަޒިއްޔާއިން ބެލި އިސްތިއުނާފު (މީގެ ފަހުން "އިސްތިއުނާފު") ނިންމި ގޮތުގެ ރިޕޯޓެވެ.

2މި އިސްތިއުނާފު ހުށަހަޅާފައި ވަނީ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް (މީގެ ފަހުން "ދައުލަތް") އިންނެވެ. އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތެއް ނެތެވެ.

އިސްތިއުނާފުކުރި ނިންމުން

3އިސްތިއުނާފު ކުރި ނިންމުމަކީ، ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހުގެ ނަންބަރު 2024/D/1-1452/2023 ދައުވާ ހުށަހަޅާ ފޯމުން ޢަލީ ސަނޫނީ ގެ މައްޗަށް 11 ޖަނަވަރީ 2024 ގައި ނ.މަނަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގައި ކުޅަ ޑައިމޯފިން ޓްރެފިކްކުރުމުގެ ދައުވާ ބަލައިނުގަތުމަށް އެ ކޯޓުގެ ނަންބަރު D12C/B/2024/01 "ރަޖިސްޓްރާރގެ ނިންމުން" (މީގެ ފަހުން "ރަޖިސްޓްރަރގެ ނިންމުން") އިން ނިންމެވުމުން އެ ނިންމެވުން އަލުން ބަލައިދިނުމަށް އެދި ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހުން ހުށަހެޅުމުން އެ ނިންމެވުން އަލުން ބައްލަވައި ނިންމެވި ނިންމުމެވެ.

4ރަޖިސްޓްރަރގެ ނިންމުމުގައި ބަޔާންކުރައްވާފައިވަނީ "މައްސަލައިގެ ދަޢުވާ ފޯމާއެކު ހުށަހަޅާފައިވާ ލިޔެކިޔުމަށް ބަލާއިރު މައްސަލާގައި ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތް ފަނޑިޔާރެއްގެ ކުރިމައްޗަށް ފުރަތަމަ ހާޟިރުކޮށްފައިވަނީ 2023 އޮކްޓޯބަރ 26 ވަނަ ދުވަހުގެ 12:55 ގައި ކަމަށްވުމާއި، އަދި ތަޙްޤީޤް ކުރުމުގެ މުއްދަތު އިތުރު ކޮށްފައިނުވުމުން، މިކޯޓަށް ދަޢުވާ ފޯމު ހުށަހަޅާފައިވަނީ ޤާނޫނު ނަންބަރު 2022/21 (ޤާނޫނު ނަންބަރު 2016/12 ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނަށް 4 ވަނަ އިސްލާހު ގެނައުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 94 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ މުއްދަތު ހަމަވިފަހުން ކަމަށްވުމުން މިމައްސަލަ ބަލައި ނުގަތުމަށް ނިންމައިފީމެވެ" މި ފަދައިންނެވެ.

5މި ނިންމެވުން އަލުން ބައްލަވައި ނިންމެވި އިސްތިއުނާފުކޮށްފައިވާ ނިންމުމުގައި ބަޔާނކުރައްވާފައް ވަނީ "ދެންފަހެ! އިސްވެ ބަޔާންކުރި ސަބަބުތައް އެހެންހުރުމާއެކު، މިލަދުންމަޑުލު ދެކުނުބުރީ މަނަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ ނަންބަރު D12C/B/2024/01 ރަޖިސްޓްރާރގެ ނިންމުމަށް ބަދަލު ގެންނަންޖެހޭ ފަދަ ސަބަބެއް ނެތްކަމަށް ނިންމައިފީމެވެ" މި ފަދައިންނެވެ.

6އިސްތިއުނާފު ކޮށްފައި ވަނީ މިގޮތުގެ މަތިން ނިންމެވި ނިންމުމެވެ.

އިސްތިއުނާފު

7އިސްތިއުނާފު ކުރާ ފަރާތުން ހުށަހަޅާފައި ވަނީ އިސްތިއުނާފީ ދެ ނުކުތާއެވެ.

1.7. ފުރަތަމަ ނުކުތާގައި ފާހަގަކޮށްފައި ވަނީ، ގާނޫނު ނަންބަރު 2010/22 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ގާނޫނު) ގެ 60 ވަނަ މާއްދާ އާއި، ގާނޫނު ނަންބަރު 2016/12 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގާނޫނު) ގެ (މީގެ ފަހުން "ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގާނޫނު)" ގެ 119 ވަނަ މާއްދާ އާއި އެ ގާނޫނުގެ 120 ވަނަ މާއްދާ އާއި، ގާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) އާ ހިލާފަށް ނިންމާފައިވުން ކަމަށެވެ.

2.7. ދެ ވަނަ ނުކުތާގައި ފާހަގަކޮށްފައި ވަނީ، ގާނޫނު ނަންބަރު 2022/21 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގާނޫނަށް 4 ވަނަ އިސްލާހު ގެނައުމުގެ ގާނޫނު) ގެ ދަށުން އިސްލާހުކޮށްފައިވާ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގާނޫނުގެ 94 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) މާނަކޮށް ތަތުބީގުކޮށްފައިވަނީ ގާނޫނު ނަންބަރު 2011/4 (މާނަކުރުމުގެ ހަމަތައް ބަޔާންކުރުމުގެ ގާނޫނު) ގެ 3 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) އާ ހިލާފަށް ކަމަށެވެ.

8މި އިސްތިއުނާފު ނިންމައިދިނުމަށް އިސްތިއުނާފު ކުރާ ފަރާތުން އެދިފައި ވަނީ، އިސްތިއުނާފުކޮށްފައިވާ ނިންމުމަކީ ގާނޫނީ އުސޫލުތަކާ ހިލާފު ނިންމުމެއްކަމަށް ކަނޑައަޅުއްވައި، ހުށަހަޅާފައިވާ ދައުވާއަކީ ނ.މަނަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓަށް ބެލޭނެ ދައުވާއެއް ކަމަށް ކަނޑައަޅުއްވައި، އެ ދައުވާ ބެލުމަށްޓަކައި އެ ކޯޓަށް މައްސަލަ ތަހުވީލުކޮށްދެއްވުމަށެވެ.

ސަރިޔަ ތަށް ފާހަގަ ވާ ނުކުތާތައް

9އިސްތިއުނާފަށް ހުށަހަޅާފައިވާ ދެ ނުކުތާ އާއި އާ ދެ ނުކުތާގެ ތަފުސީލުގައި ފާހަގަކުރި ކަންކަމަށް ބަލާއިރު ސަރިޔަތުގެ ކުރިމަތީގައިވާ ސުވާލަކީ، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގާނޫނަށް 4 ވަނަ އިސްލާހު ގެނައުމުގެ ގާނޫނުގެ ދަށުން ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގާނޫނުގެ 94 ވަނަ މާއްދާ އިސްލާހުކޮށްފައިވާ ގޮތަށް ބަލާއިރު، ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައި ހައްޔަރުކުރާ މީހކަ ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް ފަނޑިޔާރަކު އަމުރުކުރާ ފަހުން ފުލުހުން އެ މީހަކު ދޫކޮށްލާ ހާލަތުގައް އެ މީހެއްގެ ތަހުގީގު ނިންމައި ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހަށް ހުށަހަޅަން ޖެހޭ މުއްދަތު ބަލާނީ އެ މީހާގެ ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމަށް ފަނޑިޔާރެއްގެ ކުރިމައްޗަށް ފުރަތަމަ ހާޒިރަ ކުރު ދުވަހުން ފެށިގެންތޯ ނުވަތަ ފުލުހުން އެ މީހަކު ބަންދުން ދޫކޮށްލި ދުވަހުން ފެށިގެންތޯއާ މެދުގައެވެ.

10އިސްތިއުނާފުކޮށްފައިވާ ނިންމުމުގެ 10 ވަނަ ނުކުތާގައި ދަށުކޯޓުން ބަޔާންކުރައްވާފައި ވަނީ، ހައްޔަރުކުރުމަށްފަހު ކޯޓަށް ހާޒިރުކުރުމަކާ ނުލާ ދޫކޮށްލާ މީހުންގެ މައްސަލަތަކާއި، ފަނޑިޔާރެއްގެ ކުރިމައްޗަށް ފުރަތަމަ ހާޒިރުކުރުމުން ދޫކޮށްލާ މީހުންގެ މައްސަލަތަކާއި، ފަނޑިޔާރެއްގެ ކުރިމައްޗަށް ފުރަތަމަ ހާޒިރުކުރުމުން ބަންދުގެ މުއްދަތު އިތުރުކުރުމަށްފަހު، ފަހުން ދޫކޮށްލާ މީހުންގެ މައްސަލަތަކާއި، ކޯޓުން ބަންދުގެ މުއްދަތު ދިނުމުން، ބަންދުގައި ބަހައްޓަންޖެހޭ ސަބަބު ފިލާދިއުމުން ފުލުހުން ދޫކޮށްލާ މީހުންގެ މައްސަލަތައް ތަޙްޤީޤު ނިންމާ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހަށް ހުށަހަޅަންޖެހޭ މުއްދަތަކީ [ އެ މީހުން ފަނޑިޔާރެއްގެ ކުރިމައްޗަށް ފުރަތަމަ ހާޒިރުކުރި ދުވަހުން ފެށިގެން] 45 (ސާޅީ ސްފަހެއް) ދުވަސް ކަމަށް ބުރަވެވޭ ކަމަށެވެ.

11HN1ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގާނޫނަށް 4 ވަނަ އިސްލާހު ގެނައުމުގެ ގާނޫނުގެ ދަށުން ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގާނޫނުގެ 94 ވަނަ މާއްދާ އިސްލާހުކޮށްފައިވާ ގޮތުގެ މައްޗަށް މި އިސްތިއުނާފުގައި އުފެދިފައިވާ ސުވާލަށް ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު A/09,10-2025/SC ގަޒިއްޔާއިން މިހާރު ވަނީ ސާފު ޖަވާބެއް ދެއްވާފައެވެ.

12ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ހަވާލާދެވުނު ގަޒިއްޔާގެ 38 ވަނަ ނުކުތާގައި ބަޔާންކުރައްވާފައިވަނީ "އެހެނީ، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގާނޫނުގެ 94 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)ގެ އިބާރާތަށް ބެލުމުން، ފަނޑިޔާރެއްގެ ކުރިމައްޗަށް ހާޒިރުކޮށް ބަންދާމެދު ގޮތެއް ކަނޑައަޅާފައިވާ މީހަކު ފުލުހުންގެ ފަރާތުން ބަންދުން ދޫކޮށްލާފައިވާނަމަ، އެ މީހެއްގެ މައްސަލައެއްގެ ތަޙުޤީޤު ނިންމައި ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހަށް ފޮނުވުމަށް ތަޙުޤީޤު އިދާރާއަށް ލިބެނީ މުއްތަހަމް ބަންދުން ދޫކޮށްލާ ތާރީޚުން ފެށިގެން 45 (ސާޅީސް ފަހެއް) ދުވަސް ކަން ސާފެ ވެ" މި ފަދައިންނެވެ.

13އަދި ހަމަ އެ ގަޒިއްޔާގެ 39 ވަނަ ނުކުތާގައި ބަޔާންކުރައްވާފައިވަނީ "މި ނަޒަރުން ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤނޫނުގާ 94 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) އަށް ބެލުމުން، ތަޙުޤީޤު ފުރިހަމަ ކުރުމުގެ މުއްދަތާއި ދަޢުވާކުރުމުގެ މުއްދަތު ހިސާބުކުރުމުގެ ބޭނުމުގައި، އެ މީހަކީ ފަނޑިޔާރެއްގެ ކުރިމައްޗަށް ހާޒިރުކޮށް ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގެ ދަށުން ޝަރުތަކާއި ނުލާ ދޫކޮށްލާ މީހެއް ކަމުގައި ވީނަމަވެސް، ނުވަތަ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ

(ރ) ގެ ދަށުން ޝަރުޠާއެކު ދޫކޮށްލާ މީހެއް ނަމަވެސް، ނުވަތަ އަމުރެއްގެ ދަށުން ބަންދުކުރުމަށްފަހު ފުލުހުން ދޫކޮށްލާ މީހެއް ނަމަވެސް، މިފަދަ ޙާލަތްތަކުގައި ތަޠުބީޤު ކުރަން ޖެހެނީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނުނުގެ 94 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ކަން، އެ މާއްދާގެ އެއްކޮށް ކިޔުމުން ސާފެވެ" މި ފަދައިންނެވެ.

14HN2ވީމާ، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގާނޫނަށް 4 ވަނަ އިސްލާހު ގެނައުމުގެ ގާނޫނުގެ ދަށުން ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގާނޫނުގެ 94 ވަނަ މާއްދާ އިސްލާހުކޮށްފައިވާ ގޮތަށް ބަލާއިރު، ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައި ހައްޔަރުކުރާ މީހަކު ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް ފަނޑިޔާރަކު އަމުރުކުރާ ފަހުން ފުލުހުން އެ މީހަކު ދޫކޮށްލާ ހާލަތުގައި އެ މީހެއްގެ ތަހުގީގު ނިންމައި ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހަށް ހުށަހަޅަން ޖެހޭ މުއްދަތު ބަލަން ޖެހެނީ ފުލުހުން އެ މީހަކު ބަންދުން ދޫކޮށްލި ދުވަހުން ފެށިގެން ކަމާމެދަކު މިހާރަކު އެއްވެސް ސުވާލެއް ނެތެވެ. އެ ކަން އެ ވަނީ ސުޕްރީމް ކޯޓުން ސާފުކޮށް ކަނޑައަޅުއްވައ ނިންމަވާފައެވެ. އެހެނީ، ފުލުހުން ބަންދުން ދޫކޮށްލާ ހާލަތުގައި، ބަންދުކުރުމަށް ފުރަތަމަ އަމުރުކުރި ދުވަހުން ފެށިގެން ތަހުގީގު މުއްދަތު ބެލުމީ ގޯހެކެވެ.

15އިސްތިއުނާފުކޮށްފައިވާ ނިންމުމުގައި ބަޔާންކުރައްވާފައިވާ ދައުވާއާ ގުޅާ ތަހުގީގު ނިންމައި ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހަށް ހުށަހަޅާފައި ވަނީ އެ ފަރާތް ބަންދުން ދޫކޮށްލި ދުވަހުން ފެށިގެން ބަލައިފިނަމަ 45 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ކަމާމެދަކު މި މައްސަލާގައި ސުވާލެއް އުފެދިފައި ނުވެއެވެ.

ނިންމަން ފެންނަ ގޮތް

16މި ކަންކަމަށް ބަލާއިރު އިސްތިއުނާފުކޮށްފައިވާ ނިންމުމުގައި ބަޔާންކުރައްވާފައިވާ ދައުވާ ބަލައިނުގަންނަވަން ނިންމަވާފައިވާ ރަޖިސްޓްރަރގެ ނިންމުމާއި އެ ނިންމުމަށް ތާއީދުކުރައްވައި ނިންމަވާފައިވާ އިސްތިއުނާފުކޮށްފައިވާ ނިންމުން ބާތިލުކޮށް، އެ ދައުވާ އަލުން ހުށަހަޅައިފިނަމަ އެ ދައުވއަކާ ބަލައިގަންނަން ޖެހޭ ދައުވާއެއް ކަމަށް ކަނޑައަޅައި މި ގަޒިއްޔާ ނިންމަން ފެނެއެވެ.

ފަނޑިޔާރު ޙަސަން ޝަފީޢުގެ ރައުޔު

17ފަނޑިޔާރު ޢަބްދުލްމާނިޢު ޙުސައިން ބަޔާންކުރެއްވި ރައުޔަށް ތާއީދުކުރަމެވެ.

ފަނޑިޔާރު ޢަބްދުއްރައޫފު އިބްރާހީމްގެ ރައުޔު

18ފަނޑިޔާރު ޢަބްދުލްމާނިޢު ޙުސައިން ބަޔާންކުރެއްވި ރައުޔަށް ތާއީދުކުރަމެވެ.

ހުކުމް

ދެންފަހެ އިސްވެ ބަޔާންކުޅަ ކަންކަން އެ ގޮތުގައި ހުރުމުން، ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހުގެ ނަންބަރު 1452/2023-2024/D/1 ދައުވާ ހުށަހަޅާ ފޯމުން މިލަދުންމަޑުލު ދެކުނުބުރީ މަނަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓަށް ހުށަހެޅި ދައުވާ ބަލައިނުގަންނަވަން ނިންމެވި ނަންބަރު D12C/B/2024/01 ރަޖިސްޓްރަރގެ ނިންމުމާއި، އެ ނިންމުމަށް ތާއީދުކުރައްވައި ނިންމެވި ނަންބަރު D12C/RNAB/2024/1 ނިންމުން ބާތިލުކޮށް، ހަވާލާދެވުނު ދައުވާ މިއަދުން ފެށިގެން 10 (ދިހައެއް) ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އަލުން ހުށަހަޅައިފިނަމަ އެ ދައުވާއަކީ ބަލައިގަންނަން ޖެހޭ ދައުވާއެއް ކަމަށް ކަނޑައަޅައި، މި އިސްތިއުނާފު ބެލި ފަނޑިޔާރުންގެ އިއްތިފާގުން ހުކުމް ކޮށްފީމެވެ.

މި ގަޒިއްޔާ ބަލައި ހުކުމް ކުރީ:

ފަނޑިޔާރު ޙަސަން ޝަފީޢު

ފަނޑިޔާރު ޢަބްދުލްމާނިޢު ޙުސައިން

ފަނޑިޔާރު ޢަބްދުއްރައޫފު އިބްރާހީމް