އޯޝަން އީއެކްސްއެލް މެނާ އެފްޒެޑްސީ ވ. ޑީއެސްޖީ ޝިޕިން އިންކޯޕެރޭޓެޑް 2.ކެންޑުއަރ ޓޭންކާރޒް އެފްޒެޑްއީ 3. ބޯޓު އެމްޓީ ޑީއެސްޖީ 4. ރާއްޖެ ޝިޕިންގ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް

ނަތީޖާ: އެދުނު ގޮތަށް ވަގުތީ އަމުރު ނެރުނު

ކީވޯޑުތައް: އާބިޓްރޭޝަން، އާބިޓްރޭޝަންގައި ހިނގަމުންދާ މައްސަލައަކާ ގުޅިގެން ވަގުތީ ފިޔަވަޅު އެޅުން، އާބިޓްރޭޝަނުގެ ޤާނޫނުގެ 45 ވަނަ މާއްދާ

ދަށު ކޯޓު: - -

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ލަންޑަނުގެ އެޑްހޮކް އާބިޓްރޭޝަނެއްގައި ހިނގަމުންދާ މައްސަލައަކާ ގުޅިގެން، ބޯޓުގައިވާ ކާގޯ ޙަވާލުކުރުމަށް ނުވަތަ ބާކީ ކާގޯގެ އަގު ސެކިއުރިޓީއެއްގެ ގޮތުގައި ހައިކޯޓުގައި ބެހެއްޓުމަށް ވަގުތީ އަމުރެއް ނެރުމުގެ ބާރު ހައިކޯޓަށް ލިބޭތޯއާއި، ވަގުތީ އަމުރުގެ ޝަރުޠުތައް ފުރިހަމަވޭތޯ (ކުރިން ނެރުނު ވަގުތީ އަމުރަކަށްފަހު ޙާލަތު ބަދަލުވުމުން).

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: އޯޝަން އީއެކްސްއެލް އިން ޗާޓަރކުރި ބޯޓެއްގައި ވިއްކި ތެލުގެ ކާގޯ މާލެ ގެނައުމުން، މެރިން ގޭސް އޮއިލް ތަގައްޔަރުވެފައިވާތީ ގަތް ފަރާތުން ބަލައިނުގަތެވެ؛ ބޯޓުގެ ވެރިފަރާތާ ހުސޫމާތު ލަންޑަން އާބިޓްރޭޝަނަށް ހުށަހަޅައި، ބޯޓު ފުރުން މަނާކުރުމަށް ހައިކޯޓުން (2025/HC-A/17) ވަގުތީ އަމުރެއް ނެރުނަށްފަހުވެސް ބޯޓުން ކާގޯ ބަންކަރަށް ބޭނުންކުރަމުން ދިޔައެވެ.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: ހުށަހެޅި ފަރާތުން ބުނީ ތަގައްޔަރުކަމަކީ ބޯޓުގެ މެނިފޯލްޑް ޕައިޕުގެ ސަބަބުން ވީ ކަމެއް ކަމަށާއި، ބޯޓުން ކާގޯ ހުއްދައެއް ނެތި ބޭނުންކުރަމުންދާ ކަމަށާއި، ކާގޯ ނުވަތަ އޭގެ އަގު ސެކިއުރިޓީއެއްގެ ގޮތުގައި ބެހެއްޓުމަށް އަމުރުކުރުމަށެވެ؛ ރައްދުވާ ފަރާތްތައް ޙާޟިރެއް ނުވެއެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: އާބިޓްރޭޝަން ފެށިފައިވާތީއާއި، އިނގިރޭސި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ޓްރައިބިއުނަލަށް އެ ބާރު ލިބޭތީ ކޯޓަށް ބާރު ލިބެއެވެ؛ ނެކްސްބިޒް ޤަޟިއްޔާގެ ތިން ޝަރުޠު ފުރިހަމަވެ، ކުރީގެ އަމުރަށްފަހު ކާގޯ ބޭނުންކުރަމުންދާތީ އިޔާދަނުވާ ގެއްލުމުގެ ނުރައްކާ އޮތެވެ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ނޯޓިސް އޮފް އާބިޓްރޭޝަން ފޮނުވާފައިވާކަން އެނގޭނަމަ، އާބިޓްރޭޝަނުގެ މަރުޙަލާ ފެށި، އާބިޓްރޭޝަނުގައި މައްސަލަ ހިނގަން ފެށީ ކަމަށް ބަލަންޖެހެއެވެ. (ޕެރ. 23)
2. އާބިޓްރޭޝަނުގެ ޤާނޫނުގެ 45 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ވަގުތީ ފިޔަވަޅު އަޅަން އެދޭ މައްސަލައެއްގައި ބަލަންޖެހޭނީ: އެ ބާރު އާބިޓްރަލް ޓްރައިބިއުނަލަށް ލިބޭތޯ، އެދޭ ފިޔަވަޅު އެޅުމުގެ ބާރު ޓްރައިބިއުނަލަށް ލިބޭތޯ، އަދި ކޯޓުން ޢަމަލުކުރުމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ އުޞޫލަކީ ކޮބައިތޯއެވެ؛ އާބިޓްރޭޝަން ހިނގަނީ ރާއްޖެއިން ބޭރުގައި ނަމަވެސް ކޯޓަށް މި ބާރު ލިބެއެވެ. (ޕެރ. 24)
3. އިނގިރޭސި އާބިޓްރޭޝަން އެކްޓް 1996 ގެ 38 ވަނަ މާއްދާގެ (4) ގެ ދަށުން މައްސަލައިގެ މައުޟޫގައިވާ މުދާ ހިފެހެއްޓުމަށް އަމުރުކުރުމުގެ ބާރު ޓްރައިބިއުނަލަށް ލިބޭތީ، ލަންޑަން އެޑްހޮކް އާބިޓްރޭޝަނަކާ ގުޅިގެން އެފަދަ ވަގުތީ ފިޔަވަޅު އެޅުމުގެ ބާރު ހައިކޯޓަށް ލިބެއެވެ. (ޕެރ. 25)
4. ހައިކޯޓުގެ ބައިނަލްއަޤުވާމީ އާބިޓްރޭޝަނާ ގުޅޭ އުޞޫލުގެ ދަށުން، އާބިޓްރޭޝަނާ ގުޅޭ ވަގުތީ ފިޔަވަޅުގައި ރިޢާޔަތްކުރަނީ ޢާންމު ވަގުތީ އަމުރުތަކުގައި ރިޢާޔަތްކުރާ ތިން ޝަރުޠަށެވެ: އެދޭ ފަރާތަށް އެފަދަ އަމުރަކަށް އެދުމުގެ ސިފަތު ލިބިގެންވުން، ޙިމާޔަތް ލިބެންޖެހޭ ޙައްޤެއް ނުވަތަ ޤާނޫނީ މަރުކަޒެއް އޮތުމުގެ އިޙްތިމާލު ފާޅުކަން ބޮޑުކޮށް ޤާއިމުވުން، އަދި އަމުރު ނުނެރެ ލަސްވެއްޖެނަމަ ތަދާރުކު ނުކުރެވޭ ގެއްލުމެއް ނުވަތަ ނުރައްކަލެއް އޮތުން. (ޕެރ. 26-27)
5. ކުރިން ވަގުތީ އަމުރެއް ނެރުނުފަހުން ޙާލަތު ބަދަލުވެ، ރައްދުވާ ފަރާތް މުދާ (ކާގޯ) ބޭނުންކުރަމުންދާކަމުގެ ދަލީލު ހުށަހެޅިއްޖެނަމަ، އިޔާދަނުވާ ގެއްލުމެއްގެ ޙަޤީޤީ ނުރައްކަލެއް އޮތްކަމަށް ބަލައި އިތުރު ވަގުތީ އަމުރެއް ނެރެވިދާނެއެވެ؛ ދަތިކަން ބޮޑު ޙާލަތުގައި، ނިޔާއަކީ ދާއިމީ ނިޔާއެއް ނޫންކަމުން، ރައްދުވާ ފަރާތް ޙާޟިރުނުވިޔަސް އިތުރު ލަސްކުރުމެއްނެތި ގޮތެއް ނިންމުން ޢަދުލުވެރިއެވެ. (ޕެރ. 19، 22، 28-32)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 10/2013 (އާބިޓްރޭޝަނުގެ ޤާނޫނު) ގެ 45 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ށ)
• ހައިކޯޓުގެ 'ބައިނަލްއަޤުވާމީ އާބިޓްރޭޝަނާ ގުޅޭގޮތުން ޢަމަލުކުރާ އުޞޫލު' ގެ 2 ވަނަ މާއްދާގެ (ޅ)، (ރ) އަދި 3 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
• Arbitration Act 1996 (England) section 38(4)
• ޝެލްޓައިމް 4 ޓައިމް ޗާޓަރގެ 46 ވަނަ މާއްދާ (އިނގިރޭސި ޤާނޫނާއި ލަންޑަން އާބިޓްރޭޝަން)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 32/2021 (މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 284 ވަނަ މާއްދާ
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2012/SC-A/21 (ނެކްސްބިޒް ލިމިޓެޑް (އޮސްޓްރޭލިއާ) ވ. އެންޓި ކޮރަޕްޝަން ކޮމިޝަން)
• ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2025/HC-A/17