މުޙައްމަދު ޝަމްޢާން ވަޙީދު ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ ބަންދު އަމުރު ޤާއިމް

ކީވޯޑުތައް: ޖިނާއީ، ކޯޓު އަމުރު، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 76 ވަނަ މާއްދާ- ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، ހެއްކާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 145 ވަނަ މާއްދާގެ (ޅ)- ޖޮއިންޓް އިންވެސްޓިގޭޝަން

ދަށު ކޯޓު: ކްރިމިނަލް ކޯޓު 145-J/MA/2025/559

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ކޮރަޕްޝަންގެ ޢަމަލުތަކުން ހޯދި ފައިސާ ލޯންޑަރކުރިކަމުގެ ތުހުމަތުގައި، އެންޓި ކޮރަޕްޝަން ކޮމިޝަންގެ ބައިވެރިވުމެއް ނެތި ފުލުހުން އެދިގެން ނެރުނު 15 ދުވަހުގެ ބަންދު އަމުރަކީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 76 ވަނަ މާއްދާއާއި، ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގެ 13 ވަނަ މާއްދާއާއި، ހެއްކާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 145 ވަނަ މާއްދާގެ (ޅ) އާއި، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 17 އަދި 20 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފު އަމުރެއްތޯ.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: ކޮންޓްރޯލަރ އޮފް އިމިގްރޭޝަން ކަމުގައި ހުރި ފަރާތާއި އިމިގްރޭޝަންގެ މުވައްޒަފުން ބިދޭސީންގެ އަތުން ބާރުގެ ނަހަމަ ބޭނުން ހިފައި ފައިސާ ހޯދައި ލޯންޑަރކުރިކަމުގެ ތުހުމަތުގައި ކޯޓު އަމުރަކުން ހައްޔަރުކުރެވުނެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ހައްޔަރު އިޖުރާއަތު ރަނގަޅުކަމަށާއި، ބަންދުން ދޫކޮށްލައިފިނަމަ މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކާތެރިވެދާނެކަމަށް ބުނެ ކްރިމިނަލް ކޯޓުން 15 ދުވަހަށް ބަންދުކުރުމަށް އަމުރުކުރި.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުގެ ބަހުސަކީ ACC ބައިވެރިނުކޮށް ކޮރަޕްޝަން ތަޙްޤީޤުކުރުމަކީ 76 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފުކަމާއި، ކޮރަޕްޝަންގެ ހެކިވެސް ވަޒަންކޮށް އިޖުރާއީ ނިންމުމާ ޚިލާފުވިކަމާއި، ގަވާއިދުގެ 13 (ހ) ނުރަނގަޅަށް ތަޠުބީޤުކުރިކަމާއި، އެހެން މީހުންނާ ތަފާތުކުރިކަމެވެ. ދައުލަތުގެ ބަހުސަކީ ޕްރެޑިކޭޓް އޮފެންސް ސާބިތުވާން ނުޖެހޭކަމާއި، މިހާރު ACC އާއެކު ޖޮއިންޓް އިންވެސްޓިގޭޝަނަށް ގޮސްފައިވާކަމާއި، ނުކުތާތަކަކީ އިސްތިއުނާފީ އޮޅިގަނޑު ގިރާކުރާ ނުކުތާ ނޫންކަމެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: ނުކުތާތަކުގައި ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ޤާނޫނާ ޚިލާފުވާގޮތް ޤާނޫނީ ނައްޞުތަކާ ޙަވާލާދީ ބުނެދެވިފައި ނުވާތީއާއި، 13 (ނ) އަށް ޙަވާލާދީ ބަންދުގެ ސަބަބު ބަޔާންކޮށްފައިވާތީއާއި، ތަފާތުކުރިކަން ދައްކާ ހެއްކެއް ނެތުމުން އަމުރު ބާޠިލުކުރާނެ ތަނެއް ނެތްކަމަށް ނިންމި. ފަނޑިޔާރު ނިޔާޒް އިތުރަށް ބަޔާންކުރެއްވީ ޕްރެޑިކޭޓް އޮފެންސް ހިމެނޭ ގޮތަށް ފުލުހުންނަށް މުޅި ތަޙްޤީޤު ކުރެވޭނެކަމެވެ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ތުހުމަތުކުރެވޭ ކުށަކާ ގުޅިގެން ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާގައިވާ އިސްތިސްނާ ޙާލަތެއް އޮވެގެން ބަންދު އަމުރަކަށް އެދޭއިރު، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 76 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ގުޅިގެން ހިންގާ ތަޙްޤީޤެއް އެހިނދު ފެށިފައި އޮންނަންވާނެކަމަށް ވަކާލާތުކުރާނަމަ، އެކަމަށް ބާރުދޭ ޤާނޫނީ ނައްޞުތަކާއި ޙުއްޖަތްތަކާއެކު ހުށަހަޅަންވާނެއެވެ؛ 76 ވަނަ މާއްދާގައި ގުޅިގެން ހިންގާ ތަޙްޤީޤެއް ފަށަންވީ ވަކި ވަގުތެއް ބަޔާންކޮށްފައި ނެތެވެ. (ޕެރ. 40-42)
2. އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާއެއް އިސްތިއުނާފީ އޮޅިގަނޑު ގިރާކުރާ ނުކުތާއެއް ކަމުގައި ބެލެވޭނީ، ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ޤާނޫނާ ޚިލާފުވާ ގޮތެއް، ޤާނޫނީ ނައްޞުތަކާ ޙަވާލާދީ، ޤާނޫނީ ބަހުސެއް އުފެދޭ މިންވަރަށް ބުނެދެވިފައިވާނަމައެވެ. (ޕެރ. 40، 42-44)
3. ބަންދުގައި ބަހައްޓަން ކަނޑައަޅާފައިވާ ސަބަބަކީ މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކާތެރިވުންކަމަށްވާ ޙާލަތުގައި، ދަށުކޯޓުން ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގެ ކަމާބެހޭ ނަންބަރުތަކަށް ޙަވާލާދީ ސަބަބު ބަޔާންކޮށްފައިވާނަމަ، (ހ) ގައިވާ ކަންކަމަށްވެސް ރިޢާޔަތްކުރުމަކީ ގަވާއިދު ނުރަނގަޅަށް ތަޠުބީޤުކުރުމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 45)
4. ހެއްކާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 145 ވަނަ މާއްދާގެ (ޅ) ގައިވާ 'ޢާންމުކޮށް އެނގޭ ކަންކަން' އަކީ ޔަޤީންކުރެވޭ ހެކިތަކުން އެނގެން ހުންނަ ކަންކަމެވެ؛ ހަމައެކަނި ތަޞައްވުރެއް ނުވަތަ ހީވުމެއްގެ މައްޗަށް ބިނާވާ ކަންކަމެއް ނޫނެވެ. އަދި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާގެ ޙާލަތު ކޮންމެ މީހެއްގެ މައްޗަށް ވަކިވަކިން ވަޒަންކުރެވޭއިރު، 145 (ޅ) އަކީ އެ މާއްދާއަށް އިސްވާ މާއްދާއެއް ނޫނެވެ؛ ފުލުހުން ކުރިން ވަކިގޮތަކަށް ޢަމަލުކޮށްފައިވުމަކީ ކޯޓުތަކުން އެގޮތަށް ޢަމަލުކުރަން ލާޒިމުކުރާ ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 53-54)
5. އެހެން ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތްތަކާ ތަފާތުކުރިކަމަށް ބުނާނަމަ، އެ މައްސަލަތަކުގެ ވާޤިޢާތަކާއި ޙާލަތު އެއްގޮތްކަން ދައްކާ ރެކޯޑެއް ނުވަތަ ލިޔެކިޔުމެއް ހުށަނާޅާ، ތަފާތުނުކުރުމާއި ހަމަހަމަކަމުގެ ނަމުގައި ބަންދު އަމުރެއް ބާޠިލުކުރެވޭކަށް ނެތެވެ. (ޕެރ. 50-51، 55-56)
6. (ފަނޑިޔާރު މުޙައްމަދު ނިޔާޒްގެ ރައުޔު، ފަނޑިޔާރު ޢަބްދުލްމާނިޢު ޙުސައިން ތާއީދުކުރައްވައި) މަނީ ލޯންޑަރިންގެ ކުށަކީ އޭގެ ޒާތުގައި ވަކި ކުށެއް ނަމަވެސް، ޕްރެޑިކޭޓް އޮފެންސާ ވަކިނުކުރެވޭ ގޮތަށް ގުޅިފައިވާ ކުށެކެވެ؛ މަނީ ލޯންޑަރިންގާއި ޕްރެޑިކޭޓް އޮފެންސް ކަމަށްވާ ކޮރަޕްޝަންގެ ތުހުމަތު ވެސް އޮތީ އެއް މީހެއްގެ މައްޗަށް ނަމަ، އެންޓި ކޮރަޕްޝަން ކޮމިޝަނާ ނުބައްސައި ފުލުހުންނަށް މުޅި ތަޙްޤީޤު ކުރިއަށް ގެންދެވޭނެއެވެ؛ އެއީ 76 ވަނަ މާއްދާއާ ފުށުއަރާ ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 61-63)
7. (ފަނޑިޔާރު މުޙައްމަދު ނިޔާޒްގެ ރައުޔު) މަނީ ލޯންޑަރިންގެ ތުހުމަތުގައި ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމާއިރު، ޕްރެޑިކޭޓް އޮފެންސާ ގުޅޭގޮތުން ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތާ ދެކޮޅަށް ލިބިފައިވާ ހެކި ޤަރީނާތަކަށްވެސް ބެލޭނެއެވެ. (ޕެރ. 64)
8. (ފަނޑިޔާރު މުޙައްމަދު ނިޔާޒްގެ ރައުޔު) ހެކި ހުށަހަޅައިގެން ސާބިތުކުރަންޖެހޭ ދުސްތޫރީ ޙައްޤެއް ގެއްލުނުކަމުގެ ދަޢުވާއެއް ބަންދު މުއްދަތު މަޖިލީހުގައި މައުޟޫޢީ ގޮތުން ބަލައި ފައިޞަލާކުރެވޭކަށް ނެތެވެ؛ އެއީ ވަކި މައްސަލައަކަށް ވާންޖެހޭ ކަމެކެވެ. ހެއްކާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 145 (ޅ) ގެ ދަށުން ހެކި ނެތި ސާބިތުވާ ކަންކަމަކީ އެ ޤާނޫނުގެ 144 (ށ) ގައިވާ ބާވަތުގެ ކަންކަމެވެ؛ ރަށްގޮވާ އަޑުން އެނގޭކަމަށް ބުނާ ކަންކަމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 68-69)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 17 ވަނަ މާއްދާ
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 20 ވަނަ މާއްދާ
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 59 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ބ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 76 ވަނަ މާއްދާ
• ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ނ) ގެ (3)، (4)، (5)، (6)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 11/2022 (ހެއްކާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 145 ވަނަ މާއްދާގެ (ޅ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 11/2022 (ހެއްކާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 144 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
• 2021/SC-A/30 (ޢަބްދުﷲ ޔާމީން ޢަބްދުލްޤައްޔޫމް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް)
• 2022/SC-A/77 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. ޢަބްދުލްމުހައިމިން އަދި އިތުރު 7 ފަރާތެއް)
• 2022/HC-B12/84، 85، 86، 87، 88، 89، 90، 91 (ޢަބްދުލްމުހައިމިން އަދި އިތުރު 7 ފަރާތް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް)
• 2019/SC-L/91 (އިބްރާހީމް ޖިހާދު ވ. ހައުސިންގ ޑިވެލޮޕްމަންޓް ކޯޕަރޭޝަން ލިމިޓެޑް)