ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. މުހައްމަދު ސާޖިދު އަޙްމަދު

ނަތީޖާ: ހައްޔަރު ޤާނޫނާ ޚިލާފުކަމަށް ދަށުކޯޓުން ކަނޑައެޅުން ރަނގަޅުނޫން (ދަށުކޯޓުގެ އަމުރު ޞައްޙަ ނޫން)

ދަށު ކޯޓު: ގދ. ތިނަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓު Q10C/MA/2025/7

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ދުންފަތް ކޮންޓްރޯލްކުރުމާބެހޭ ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ ތަކެތި ހޯދުމަށް ނެރުނު ބަލައިފާސްކުރުމުގެ އަމުރެއް ތަންފީޒުކުރުމުގެ ތެރެއިން، އެ އަމުރުގައި ނުހިމެނޭ މަސްތުވާތަކެތި ކަމަށް ޝައްކުކުރެވޭ ތަކެތި ފެނިގެން ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ހައްޔަރުކުރުމަކީ ޤާނޫނާ ޚިލާފު ހައްޔަރުކުރުމެއްތޯ؛ އަދި ދުންފަތް ކޮންޓްރޯލްކުރުމާބެހޭ ޤާނޫނު މަދަނީ ޤާނޫނަކަށްވުމުން އެ ޤާނޫނުގެ ތަކެތި ހެކީގެ ގޮތުގައި ހޯދުމަށް ބަލައިފާސްކުރުމުގެ އަމުރު ނެރެވޭތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ދުންފަތް ކޮންޓްރޯލްކުރުމާބެހޭ ޤާނޫނަކީ މަދަނީ (އިދާރީ) ކުށްތަކެއް އުފައްދާ މަދަނީ ޠަބީޢަތުގެ ޤާނޫނެއް ނަމަވެސް، އެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން މަނާކުރާ ކަމެއް އެހެން ޤާނޫނެއްގެ ދަށުން ޖިނާއީ ކުށަކަށް ވެގެންދާ ޙާލަތުގައި، އެ ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ ތަކެތި ހެކީގެ ގޮތުގައި ހޯދުމަށް ބަލައިފާސްކުރުމުގެ އަމުރަކަށް އެދެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 16)
2. ދައުލަތުގެ ކަމާބެހޭ ފަރާތުގެ ހުއްދައަކާ ނުލައި ދުންފަތުގެ ބާވަތްތަކުގެ ވިޔަފާރިކުރުމަކީ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 613 ވަނަ މާއްދާއިން ތަޖުރީމުކުރާ ޢަމަލަކަށް ވާތީ، އެފަދަ ތުހުމަތެއްގައި ތަންތަނާއި ތަކެތި އަދި މީހުން ބަލައިފާސްކުރުމަށް ނެރޭ އަމުރަކީ ޖިނާއީ ކުށެއްގެ ހެކި ހޯދުމަށް ނެރޭ އަމުރެކެވެ. (ޕެރ. 17)
3. ޤާނޫނަކުން މަނާކުރާ ކޮންމެ ކަމަކީ ޖިނާއީ ކުށެއް ނޫނެވެ؛ ނަމަވެސް އިދާރީ ގޮތުން މަނާކުރާ ޢަމަލެއް އެހެން ޤާނޫނަކުން ކުށެއްގެ ގޮތުގައި ބަޔާންކުރާނަމަ، އިދާރީ ފިޔަވަޅުގެ އިތުރުން ޖިނާއީ ފިޔަވަޅު އެޅިދާނެއެވެ؛ މިއީ ޤާނޫނުއަސާސީ ބަޔާންކުރާ އެއް ކުށަކަށް ދެފަހަރު އަދަބު ނުދިނުމުގެ އުޞޫލުގެ ތެރެއަށް ވަންނަ ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 18)
4. ކޯޓު އަމުރެއްގެ ދަށުން ތަނެއް ނުވަތަ މީހަކު ބަލައިފާސްކުރުމުގެ ތެރެއިން، އަމުރުގައި ބަޔާން ނުކުރިނަމަވެސް ކުށަކާ ގުޅޭ އެހެން ތަކެތި ފެނިއްޖެނަމަ އެތަކެތި ހިފެހެއްޓުމާއި، އެ ތަކެއްޗާ ގުޅުން އޮތްކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހުން ހައްޔަރުކުރުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީއާއި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު ހުއްދަކުރާ ކަމެކެވެ. (ޕެރ. 20)
5. ބަލައިފާސްކުރުމުގެ އަމުރެއް ތަންފީޒުކުރުމުގައި އަމުރުގައި ނެތް ތަކެތި ހޯދުމަށް މަސައްކަތްކުރުން ހުއްދަނޫނެވެ؛ އަމުރުގައި ނުހިމެނޭ ތަކެތީގެ ތެރެއިން ހިފެހެއްޓޭނީ ލޮލަށް ފާޅުކޮށް ފެންނަން ހުންނަ ތަކެއްޗާއި، އަމުރުގައިވާ ތަކެތި ހޯދުމަށް ކުރާ މަސައްކަތުގެ ތެރެއިން ފެންނަ އެހެން ކުށަކާ ގުޅޭ ތަކެއްޗެވެ. (ޕެރ. 20)
6. އެހެންކަމުން، ބަލައިފާސްކުރުމުގެ އަމުރު ތަންފީޒުކުރުމުގެ ތެރެއިން ފެނުނު މަސްތުވާތަކެތި ކަމަށް ޝައްކުކުރެވޭ ތަކެއްޗާ ގުޅުވައި ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ހައްޔަރުކުރުން ރަނގަޅުކަމަށާއި، ބަލައިފާސްކުރުން ހުއްދަނޫން ކަމަށް ބުރަވެ ހައްޔަރު ޤާނޫނާ ޚިލާފުކަމަށް ދަށުކޯޓުން ކަނޑައެޅުމަކީ ޤާނޫނީ ގޮތުން ޞައްޙަ ނިންމުމެއް ނޫންކަމަށް ކަނޑައެޅިއެވެ. (ޕެރ. 19، 21)
7. ހުވައެއް ކުރަންޖެހޭ ޤާނޫނު ތަންފީޒުކުރާ މަޤާމެއްގެ ހުވާ ކިޔުމަކާ ނުލައި އެ ހުވާގެ އިޤުރާރުގައި ސޮއިކޮށް ވަޒީފާ އަދާކޮށް މުސާރަ ހޯދުމަކީ ޢަދުލުއިންޞާފުގެ ތަޞައްވުރަށް ފަރުވާކުޑަކުރުމެއްކަމަށާއި، އެފަދަ ޙާލަތުގައި ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 512 އާއި 533 ވަނަ މާއްދާގެ ތުހުމަތުތަކަށް ބުރަދަން ލިބޭކަމަށް ފަނޑިޔާރު ދީބާނާޒް ފަހުމީ ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ. (ޕެރ. 27-28)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2016/12 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 32 ވަނަ މާއްދާގެ (ބ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2016/12 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 40 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގެ (1) އަދި (2)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2016/12 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 30 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2010/15 (ދުންފަތް ކޮންޓްރޯލްކުރުމާބެހޭ ޤާނޫނު)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2014/9 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 80، 512، 533، 613 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2020/34 (ދިވެހި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 10 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)، 67 ވަނަ މާއްދާ އަދި ޖަދުވަލު 1
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުއަސާސީ (އެއް ކުށަކަށް ދެފަހަރު އަދަބު ނުދިނުމުގެ އުޞޫލު)