ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. މުޙައްމަދު ޔުނާން

ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ އަމުރު ބާޠިލު؛ 7 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ބަންދަށް އެދި ހުށަހަޅައިފިނަމަ އަވަސް މިނެއްގައި ގޮތެއް ކަނޑައަޅަން ދަށު ކޯޓަށް އަމުރުކުރި

ކީވޯޑުތައް: ޖިނާއީ، ޙާލަތު ބަދަލުވެފައިނެތުން، ޝަރުތު އެކަށީގެން ނުވުން، ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކޮށްފައިވާ މީހަކު ބަންދުން ދޫކުރުން، ޚާއްސަ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ބަންދު މުރާޖަޢާކުރުން، ބަންދުން ދޫކޮށްލުން

ދަށު ކޯޓު: ކ. ހުޅުމާލެ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓު HMC-CA/673/2023

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރުމުގެ ތުހުމަތުގައި ޚާއްޞަ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކޮށްފައިވާ މީހަކު، ބަންދުކުރި ޙާލަތު ބަދަލުވިގޮތް ބަޔާންނުކޮށް ޝަރުތުކޮށް ބަންދުން ދޫކޮށްލުން ޤާނޫނީ ހަމަތަކާ އެއްގޮތްތޯ.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: ކުޑަކުދިންތަކަކަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރުމުގެ ތުހުމަތުގައި ހައްޔަރުކޮށް ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކޮށްފައިވާ މީހަކު، ބަލިހާލަތު ހުރިގޮތުން ބަންދު މުރާޖަޢާކޮށް ދޫކޮށްދިނުމަށް ހުޅުމާލެ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓަށް އެދުނެވެ؛ ދަޢުވާތަކުގައި ހެކިބަސް ނަގައި ނިމިފައިވިއެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ދަށު ކޯޓުން ހެއްކަށް ނުފޫޒު ފޯރުވުމުގެ އިޙްތިމާލު ނެތްނަމަވެސް ކުޑަކުދިންގެ ރައްކާތެރިކަމަށް ޓަކައި ގޭގައި ހުރުން ފަދަ ޝަރުޠުތަކާއެކު ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުން ދޫކޮށްލިއެވެ.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: ދައުލަތުން ބުނީ މުޖުތަމަޢަށް އޮތް ނުރައްކަލަށް ބަދަލު އައިގޮތެއް ބަޔާންކޮށްފައި ނުވާކަމަށާއި މަތީ ކޯޓުތަކުގެ ނިންމުންތަކާ ޚިލާފުކަމަށެވެ؛ ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުން ބުނީ ގިނަ ދުވަސް ބަންދުގައި ހުރިކަމަށާއި ބަލިތައް ހުރިކަމަށާއި ހެކިބަސް ނަގައި ނިމިފައިވާތީ ބަންދުގެ ސަބަބު ސާބިތުކުރަންވާނީ ދައުލަތުންކަމަށެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: ދަށު ކޯޓުގެ އަމުރުން ވެސް މުޖުތަމަޢަށް ނުރައްކާ ބާކީ އޮތްކަން ދޭހަވާއިރު ޙާލަތު ބަދަލުވިގޮތެއް ބަޔާންކޮށްފައި ނުވާތީއާއި، ކޮށްފައިވާ ޝަރުޠުތަކުން ކުޑަކުދިންގެ ރައްކާތެރިކަން ކަށަވަރު ނުކުރެވޭތީ، އެއީ ޤާނޫނީ ހަމަތަކާ ޚިލާފު ނިންމުމެއްކަމަށް ބެލިއެވެ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކޮށްފައިވާ މީހަކު ބަންދުން ދޫކޮށްލަންވާނީ ބަންދުކުރި ޙާލަތު ޤާނޫނީގޮތުން ބަދަލުވެފައިވާނަމައެވެ؛ ޙާލަތު ބަދަލުވިތޯ ވަޒަންކުރުމުގައި ކުރިއަރަމުންދާ ހެކި ޤަރީނާއަށް ބަލައި ޤާނޫނު ތަޠުބީޤުކޮށް، ބަދަލުވި ސަބަބު އިޖުމާލީގޮތެއްގައި ނަމަވެސް ފަނޑިޔާރު ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ؛ މިއީ ވަކި ޤާނޫނަކަށް ޙަޞްރުނުވާ، ބަންދު މުރާޖަޢާކުރުމުގައި ތަބާވާންޖެހޭ އާންމު އުޞޫލެކެވެ.
2. ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ބަންދު މުރާޖަޢާކޮށް ދޫކުރާއިރުވެސް، ބަންދުކުރި ޙާލަތު ޤާނޫނީގޮތުން ބަދަލުވިކަން ފަނޑިޔާރަށް ޤަބޫލުކުރެވުނު ގޮތް ސަބަބުތަކާއެކު ކޯޓު އަމުރުގައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.
3. ދަށު ކޯޓުގެ އަމުރުން ވެސް މުޖުތަމަޢަށް ނުރައްކާ އޮތުމުގެ އިޙްތިމާލު އަދިވެސް އޮތްކަން އެނގޭނަމަ، އެއީ ޙާލަތު ބަދަލުވެގެން ދޫކޮށްލުމެއް ނޫނެވެ؛ ތުހުމަތަކީ ގޭތެރޭގައި ފަސޭހައިން ކުރެވިދާނެ ކުށެއްނަމަ ގޭގައި ހުރުމުގެ ޝަރުޠަކީ އެކަށީގެންވާ ޝަރުޠެއް ނޫނެވެ؛ ޝަރުޠާ ޚިލާފުވެއްޖެނަމަ އަލުން ބަންދުކުރެވޭނެކަން އޮތުމަކުން ކުޑަކުދިންގެ ރައްކާތެރިކަން ހިމާޔަތެއް ނުކުރެވެއެވެ.
4. ފަނޑިޔާރުގެ އިޚްތިޔާރު ބޭނުންކުރިގޮތުން އެކަށީގެންނުވާ ކަމެއް ނުވަތަ ބޭއިންސާފެއް ކުރިމަތިވެއްޖެނަމަ ނުވަތަ ރަނގަޅު އުޞޫލަކަށް ބިނާނުކޮށް ނިންމާފައިވާނަމަ، އެ އިޚްތިޔާރުގެ މައްޗަށް އިސްތިއުނާފީ ކޯޓަށް ވަދެވިދާނެއެވެ (ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ A/51-2022/SC).
5. ބަންދާމެދު އަލުން ގޮތެއް ކަނޑައެޅުމަށް އިސްތިއުނާފީ ކޯޓުން ދަށު ކޯޓަށް އަންގައިފިނަމަ، ދަށު ކޯޓުން އެކަން ކުރަންވާނީ ބޭކާރު ލަސްވުންތައް ނުހިމެނޭގޮތަށް އެކަށީގެންވާ އަވަސް މިނެއްގައެވެ؛ SCPD-02/2022 ގެ އުޞޫލު މިފަދަ މައްސަލަތަކަށް ތަޠުބީޤުވާގޮތް ދައުލަތުން ބަޔާންނުކުރާތީ އެކަމާމެދު ގޮތެއް ނުނިންމެއެވެ.

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 (ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ ބަންދު މުރާޖަޢާކުރުމާބެހޭ މާއްދާގެ (ނ) (ލިޔުމުގައި '26 ވަނަ މާއްދާ')
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 ގެ ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމުގައި ރިޢާޔަތްކުރާ ކަންކަމުގެ މާއްދާގެ (ހ)-(ވ) (ލިޔުމުގައި '23 ވަނަ މާއްދާ')
• ޤާނޫނުއަސާސީގެ މާއްދާތައް (ލިޔުމުގައި '56'، '312 (ރ)'، '13')
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ޕްރެކްޓިސް ޑައިރެކްޝަން SCPD-02/2022
• A/51-2022/SC
• B12/75-2022/HC
• B12/94-2022/HC
• B12/98,99-2022/HC
• B12/30,31-2023/HC
• B12/71-2023/HC
• B12/77,78-2023/HC