Saeed Lex
ހައިކޯޓު · 2023/HC-B12/30,31 · 25 މޭ 2023 · ކޯޓު އަމުރު

ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އިލްޔާސް އަޙްމަދު، އަދި ޙުސެއިން އަބްދުލްޙަކީމް

ނަތީޖާ: ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ ދެ އަމުރު ބާޠިލު؛ ބަންދުކުރުމަށް 7 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ހުށަހަޅައިފިނަމަ ދަށު ކޯޓުން ގޮތެއް ނިންމަން އެންގި

ކީވޯޑުތައް: ޖިނާއީ، ކޯޓު އަމުރު، ޝަރުތުކޮށް ބަންދުން ދޫކޮށްލުން، ޖިނާއީ ކުށުގެ ތުހުމަތުގައިވާ މީހަކު ޤާނޫނީ ސަބަބެއް އޮވެގެން ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށްފަހު ބަންދުން ދޫކުރުން، ބަދަލުވި ޙާލަތު އިޖުމާލީގޮތެއްގައިނަމަވެސް ބަޔާންކުރުން

ދަށު ކޯޓު: ކްރިމިނަލް ކޯޓު 145-B4/(124,125-2023)/2023/07

Saeed Lex ގައި ހުޅުވާޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ޤާނޫނީ ސަބަބެއް އޮވެގެން ބަންދުގައި ބަހައްޓަމުން އައި މީހުން ޝަރުޠުކޮށް ބަންދުން ދޫކުރުމުގެ އަމުރުތަކުގައި، ބަންދުކުރި ޙާލަތު ބަދަލުވިގޮތާއި ފަނޑިޔާރު ވާޞިލުވި ޤާނޫނީ ސަބަބު ބަޔާންކުރަން ޖެހޭތޯ؛ އަދި އިސްތިއުނާފީ ކޯޓުން ސީދާ ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމަންވީތޯ.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: މަސްތުވާތަކެތި އެތެރެކޮށް ޓްރެފިކްކުރުމުގެ ތުހުމަތުގައި 2022 ޑިސެންބަރުގައި ހައްޔަރުކުރެވި، ބަންދު އެކި ފަހަރު އިތުރުކުރެވި، ދަޢުވާ އުފުލުނު ދެ މީހަކު ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރުމަށް ދައުލަތުން އެދުނެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ކްރިމިނަލް ކޯޓުން، ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރަށް ހެކި ހުރި ނަމަވެސް މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކަލެއް 'ޢަމަލީ ގޮތުން' ނުފެނޭ ކަމަށް ބުނެ، ދެ މީހުން ޝަރުޠުކޮށް ބަންދުން ދޫކުރުމަށް އަމުރުކުރިއެވެ.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: ދައުލަތުން ބުނީ ގަވާއިދުގެ ޙާލަތްތައް ވަޒަންކުރި ގޮތާއި ޙާލަތު ބަދަލުވި ގޮތް އަމުރުން ނޭނގޭ ކަމަށާއި، ކުށުގެ ރެކޯޑު ހުރި، ޖަމާޢަތެއްގެ ގޮތުގައި ކުށުގައި ބައިވެރިވި ފަރާތްތަކެއް ކަމަށެވެ؛ ޙުސައިން ޢަބްދުލްޙަކީމްގެ ފަރާތުން ބުނީ ސަބަބު ޖުމްލަކޮށް ބަޔާންކޮށް، މަޖިލީހުގައި ތަފްޞީލުކުރެވުނު ކަމަށެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: ބަންދުކުރި ޙާލަތު ބަދަލުވި ގޮތާއި ނިންމުމަށް ވާޞިލުވި ޤާނޫނީ ސަބަބު އަމުރުތަކުން ނޭނގޭތީ އަމުރުތައް ޤާނޫނީ ގޮތުން ރަނގަޅެއް ނޫނެވެ؛ ނަމަވެސް ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގެ އިޚްތިޞާޞް ހުރީ ދަށު ކޯޓަށް ކަމުން، ހައިކޯޓުން ސީދާ ބަންދު ނުކޮށް ދަށު ކޯޓަށް ފޮނުވިއެވެ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

  1. ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގައި ފަނޑިޔާރު ޖަވާބު ހޯދަންޖެހޭ ދެ ސުވާލަކީ: (ހ) ތުހުމަތުކުރެވުނު ކުށް ކުރިކަމަށް ބާރުދޭ ހެކި ހުރިތޯ، (ށ) ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ޙާލަތެއް ވުޖޫދުވެދާނެތޯ ކަމަށް ސުޕްރީމް ކޯޓުން ކަނޑައަޅާފައިވާ އުޞޫލަށް ތަބާވެވިއެވެ.
  2. ޖިނާއީ ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައި ޤާނޫނީ ސަބަބެއް އޮވެގެން ބަންދުކޮށްފައިވާ މީހަކު ބަންދުން ދޫކުރާނަމަ، ބަންދުކުރި ޙާލަތު ބަދަލުވިގޮތް އިޖުމާލީ ގޮތެއްގައި ނަމަވެސް ބަންދުން ދޫކުރާ އަމުރުގައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ.
  3. ބަންދާމެދު ނިންމާ ކޮންމެ ނިންމުމެއްގައި ހެކި ވަޒަންކުރި ގޮތާއި، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ސަބަބެއް އޮތްތޯ ނުވަތަ ނެތްތޯއާއި، ނިންމުން ބިނާކުރި ޤާނޫނީ ނައްޞު ސާފުކޮށް އެނގެން އޮންނަންވާނެއެވެ؛ މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކަލެއް 'ޢަމަލީ ގޮތުން' ނުފެނޭ ކަމަށް ބުނުމަކީ، ގަވާއިދުގެ ކަމާބެހޭ މާއްދާއަށް ރިޢާޔަތްކުރި ގޮތް ނުދައްކާ ނަމަ، ކާފީ ސަބަބެއް ނޫނެވެ.
  4. ބަންދު މަޖިލީހުގައި ސަބަބުތަކާ މެދު ވާހަކަ ދެކެވުނު ނަމަވެސް، ސަބަބު ބަޔާންކުރަންވާނީ ނެރޭ އަމުރުގައެވެ؛ ސަބަބު ބަޔާންނުކޮށް ނިންމާ ނިންމުމަކީ ޤާނޫނީ ގޮތުން ރަނގަޅު ނިންމުމެއް ނޫނެވެ.
  5. މަތީ ކޯޓުތަކުން ތަކުރާރުކޮށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ސަބަބު ބަޔާންކުރުމުގެ އުޞޫލާ ދަށު ކޯޓުތަކުން ޚިލާފުވުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 141 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) އާ ޚިލާފު ކަމެއް ކަމަށާއި، ކަނޑައެޅިގެން ގޯސްކޮށް ކަންކުރާ ފަނޑިޔާރުން އެކަމުގެ ޒިންމާ ނަގަންވާނެއެވެ.
  6. ޙުކުމްކުރުމުގެ ކުރިން ބަންދު މުރާޖަޢާކުރުމުގެ އިޚްތިޞާޞް ޤާނޫނުން ލިބިދީފައިވަނީ މައުޟޫޢީ މައްސަލަ ބަލާ ކޯޓަށް ކަމުން، އިންސާފު ޤާއިމުކުރުމަށް ޚާއްޞަ އިސްތިސްނާއީ ޙާލަތެއްގައި މެނުވީ، އިސްތިއުނާފީ ކޯޓަކުން ސީދާ ބަންދާމެދު ގޮތެއް ކަނޑައެޅުމަކީ ރަނގަޅު އިޖުރާއަތެއް ނޫނެވެ؛ އެހެންކަމުން ދަށު ކޯޓަށް ހުށަހަޅައި ގޮތެއް ނިންމުމަށް ފޮނުވުން ރަނގަޅެވެ.

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

މި ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.