ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ޢަލީ ޝިމާޒް އަދި އަޙްމަދު ޒާހިދު
ނަތީޖާ: ދަށު ކޯޓުގެ ދެ އަމުރު ބާޠިލު؛ 7 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ހުށަހަޅައިފިނަމަ ބަންދާމެދު އަލުން ގޮތެއް ނިންމުމަށް ދަށު ކޯޓަށް އެންގި
ކީވޯޑުތައް: ޖިނާއީ
ދަށު ކޯޓު: ސ. މަރަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓު S3C/CA/23/2022
Saeed Lex ގައި ހުޅުވާޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފްކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
މަސްތުވާތަކެތީގެ މައްސަލައެއްގައި ތުހުމަތުކުރެވޭ ދެ ފަރާތް ބަންދު ދަމަހައްޓަމުން އައިސް ޝަރުޠުކޮށް ދޫކުރި އަމުރުތަކުގައި، ބަންދުކުރި ޙާލަތު ބަދަލުވި ގޮތް ބަޔާންކުރަންޖެހޭތޯ، އަދި ދޫކުރުމަށް ބުނެފައިވާ ސަބަބުތަކަކީ ޤާނޫނީ ގޮތުން ބަލައިގަނެވޭ ސަބަބުތަކެއްތޯ.
ޚުލާޞާ
ވާޤިޢާ: ތުހުމަތުކުރެވޭ ދެ ފަރާތް ތިއްބަވައި ކޮޓަރިއެއް ބަލައިފާސްކުރުމުން ގިނަ ޢަދަދެއްގެ މަސްތުވާތަކެތި ފެނި، ދެމީހުން ހައްޔަރުކޮށް ކުށުގެ ރެކޯޑާއި ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރުގެ ހެކި ހުރުމާއި މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކާ އޮތުމުން ބަންދު ދަމަހައްޓަމުން ދިޔައެވެ.
ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ސ. މަރަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން، ތަޙްޤީޤު ލަސްވެ މަޤްބޫލު ސަބަބެއް ފުލުހުން ނުދައްކާތީއާއި، ޓްރެފިކިންގއަށް ދަޢުވާކުރެވޭނެކަން ނޭނގޭތީ/ޤަރީނާ ނުހޯދޭތީ އަދި ޙައްޤުތަކުން މަޙްރޫމްވާނެތީ ދެމީހުން ޝަރުޠުކޮށް ދޫކުރިއެވެ.
ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: ދައުލަތުން ބުނީ ބަންދުކުރި ސަބަބުތައް ފިލައިގޮސްފައިވާކަން އަމުރުތަކުގައި ނުބުނާ ކަމަށާއި ތަޙްޤީޤު މުއްދަތު ހަމަވުމުގެ ކުރިން ތަޙްޤީޤު ނިންމި ކަމަށެވެ. ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތްތަކުން ބުނީ ކުށުގެ ބާވަތަށް އެކަނި ބަލައި ބަންދުނުކުރެވޭނެ ކަމަށާއި ޙާލަތު ބަދަލުވެއްޖެނަމަ ދޫކުރެވޭނެ ކަމަށެވެ.
ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: ދޫކުރި އަމުރުތަކުގައި މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް އޮތް ނުރައްކާއާއި ތުހުމަތުގެ ހެކި ފިލައިގޮސްފައިވާ ގޮތެއް ބަޔާންކޮށްފައި ނުވާކަމާއި، ތަޙްޤީޤު މުއްދަތު ހަމަނުވަނިސް ލަސްވުމަކީ ސަބަބެއް ނޫންކަމާއި، ޙައްޤުތަކުން މަޙްރޫމްވުމަކީ ސަބަބެއް ނޫންކަމަށް ބަލައި އަމުރުތައް ބާޠިލުކުރެވުނެވެ.
ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް
- ޙުކުމެއް ކުރުމުގެ ކުރިން ޖިނާއީ ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައިވާ މީހަކު ބަންދުގައި ބެހެއްޓޭނީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާގައިވާ އިސްތިސްނާއީ ޙާލަތްތަކުގައެވެ؛ ބަހައްޓާނަމަވެސް ދޫކުރާނަމަވެސް ކުރަންވާނީ ޤާނޫނުއަސާސީއާއި، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނާއި، ކަމާބެހޭ ޤާނޫނުތަކާއި ގަވާއިދުތަކާއި މަތީ މަރުޙަލާގެ ކޯޓުތަކުން ކަނޑައަޅާ އުޞޫލުތަކާ އެއްގޮތަށެވެ. (ޕެރ. 19)
- ޤާނޫނީ ސަބަބެއް އޮވެގެން ބަންދުކޮށްފައިވާ މީހަކު ބަންދުން ދޫކޮށްލާނަމަ، އެމީހަކު ބަންދުކުރި ޙާލަތު ބަދަލުވި ގޮތް އިޖުމާލީ ގޮތެއްގައި ނަމަވެސް ދޫކުރާ އަމުރުގައި ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ؛ އަދި ދޫކުރެވޭނީ ދޫކޮށްލަންޖެހޭ ހަރުދަނާ ޤާނޫނީ ސަބަބެއް އޮވެގެންނެވެ. (ޕެރ. 19، 25)
- މަސްތުވާތަކެތި ޓްރެފިކްކުރުމުގެ ކުށްތަކަކީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގައި ބޮޑެތި ކުށްތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ، އަދި 2011/SC-A/33 ގައިވާ ގޮތުން ޒާތާއި ބާވަތުން މުޖުތަމަޢަށް ނުރައްކާތެރި ކުށްތަކެކެވެ. (ޕެރ. 22)
- ތަޙްޤީޤު ލަސްވިކަމަށް ބެލެވޭނީ ތަޙްޤީޤުކުރުމަށް ދެވިފައިވާ މުއްދަތުގައި ތަޙްޤީޤު ނުކުރެވުނު ނަމައެވެ؛ ތަޙްޤީޤު މުއްދަތު ހަމަނުވަނިސް ތަޙްޤީޤު ލަސްވިކަމަށް ބުނުމަކީ ބަންދުން ދޫކުރުމަށް ޤާނޫނީ ގޮތުން ބަލައިގަނެވޭ ސަބަބެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 25.1)
- މަސްތުވާތަކެތި ފެނުނު ތަނުން ހައްޔަރުކުރެވި މަސްތުވާތަކެއްޗަށް ޕޮޒިޓިވްވެފައިވާ ފަރާތަކާ ތަކެތި ގުޅުވާލެވޭ ޤަރީނާއެއް ނެތްކަމަށް ބުނެ ދޫކުރާނަމަ، އެ ހެކި ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް ނުފުދޭ ހެކިކަމަށް ބެލޭ ހަމަ އަމުރުގައި ބަޔާންކުރަންޖެހެއެވެ. (ޕެރ. 25.2)
- ބަންދުކުރުމުގެ ނަތީޖާއަކީ އަސާސީ ޙައްޤުތައް ހިފެހެއްޓިގެން ދިއުން ކަމަށްވާއިރު، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 16 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ޤާނޫނާ އެއްގޮތަށް ޙައްޤުތައް ހިފެހެއްޓިދާނެތީ، ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަހައްޓާނަމަ ޙައްޤުތަކުން މަޙްރޫމްވާނެކަން ބަންދުން ދޫކުރުމުގެ ސަބަބަކަށް ހެދުމަކީ ރަނގަޅު ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 25.3)
ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާ (ލިޔުމުގައި '13')
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 141 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) (ލިޔުމުގައި '312')
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 16 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) (ލިޔުމުގައި '36')
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) - ޖިނާއީ ބޮޑެތި ކުށްތައް ބަޔާންކުރާ މާއްދާގެ (ކ) (ލިޔުމުގައި '33 ވަނަ މާއްދާ'؛ 2 ވަނަ އިޞްލާޙު)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 ގެ 53، 62 އަދި 66 ވަނަ މާއްދާ (ދަށު ކޯޓުން ޙަވާލާދީފައި، ލިޔުމުގައިވާ ގޮތަށް)
- ގަވާއިދު ނަންބަރު 2021-SC-REG-01 (ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދު)
- ފަނޑިޔާރުންގެ ޢާންމު މަޖިލީހުގެ ނަންބަރު FAM/2021/02 'މައްސަލަބަލާ ފަނޑިޔާރުންގެ މަޖިލިސް އެއްގޮތްކުރުމާބެހޭ އުޞޫލު'
- 2018/SC-A/31 (އަޙްމަދު ޝިޔާޛް އަދި އިތުރު ފަރާތްތަކެއް ވ. ފުރަނަ ހޯލްޑިންގްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް)
- 2011/SC-A/33 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. ޢަބްދުއްލަޠީފް މުޙައްމަދު)
- 2022/HC-B12/75 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. ހުނޭސާ އާދަމް ނަސީރު)
- 2022/HC-B12/94 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. ފަޟުލޫން މުޙައްމަދު)
މި ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.