ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ހުނޭސާ އާދަމް ނަސީރު

ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ އަމުރު ބާޠިލު

ކީވޯޑުތައް: ޖިނާއީ، މަސްތުވާތަކެއްޗާ ބެހޭ މައްސަލަ

ދަށު ކޯޓު: ކްރިމިނަލް ކޯޓު 145-B1(291,292,293-2022)/ABA/(2022)/03

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

މަސްތުވާތަކެތި ޓްރެފިކްކުރުމުގެ ތުހުމަތުގައި ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރެވިފައިވާ ފަރާތެއް، ބަންދު މުރާޖަޢާކޮށް ސަބަބު ބަޔާން ނުކޮށް ޝަރުޠުތަކާއެކު ދޫކޮށްލުމަށް ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ނިންމުން ރަނގަޅުތޯ.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް އިތުރު ބަޔަކާއެކު މަސްތުވާތަކެތި ޓްރެފިކްކުރިކަމުގެ ތުހުމަތުގައި ހައްޔަރުކުރެވި، ބަންދު އެކިފަހަރު އިތުރުކުރެވި، ދަޢުވާކުރުމުން ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރުމަށް އަމުރުކުރެވުނެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ބަންދު މުރާޖަޢާކުރުމަށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް އެދުމުން، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާއަށް ރިޢާޔަތްކޮށް މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކަލެއް ނުފެންނާތީ ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ޝަރުޠުތަކާއެކު ދޫކޮށްލިއެވެ.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް: ޓްރެފިކިންއަކީ މުޖުތަމަޢަށް ނުރައްކާތެރި ކުށެއް، ފެނުނު ޢަދަދު ބޮޑު، މަތީ ކޯޓުތަކުގެ ނިންމުންތަކާ ޚިލާފު. ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް: ކުށުގެ ރެކޯޑެއް ނެތް، ތަނަކީ އޭނާގެ ބެލުމުގައިވާ ތަނެއް ނޫން، ޑީ.އެން.އޭ ފެނުމަކީ ބައިވެރިވިކަމުގެ ދަލީލެއް ނޫން.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: ކުށުގެ ޒާތާއި ބައިވެރިންގެ ގިނަކަމާއި ތަކެތީގެ ބަރުދަނުން ނުރައްކާގެ ސަބަބުތައް އޮތްއިރު، ޙާލަތު ބަދަލުވި ސަބަބެއް އަމުރުގައި އެއްވެސް މިންވަރަކަށް ބަޔާން ނުކޮށް ދޫކުރުމަކީ ރަނގަޅު ނިންމުމެއް ނޫނެވެ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާއަކީ ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައި ބަންދުކުރެވޭނެ އިސްތިސްނާ ޙާލަތްތައް ބަޔާންކުރާ މާއްދާއެވެ. ބަންދާމެދު ގޮތެއް ކަނޑައެޅުމުގައި ފަނޑިޔާރު ރިޢާޔަތްކުރަންޖެހޭ ކަންކަން ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 58 ވަނަ މާއްދާއާއި ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގެ 13 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ.
2. މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކަލެއް އޮތްތޯ ބެލުމުގައި ގަވާއިދުގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގެ ދަށުން ބަންދާއި ހައްޔަރުގެ ރެކޯޑު، ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހާގެ ދައުރާއި ދިރިއުޅުން، ކުށުގައި ބައިވެރިވި ގޮތް، ކުށުގެ ބާވަތާއި ކުޑަބޮޑުމިން، ނުރައްކާގެ އެހެނިހެން ސަބަބުތަކާއި ޖަމާޢަތް ހަދައިގެން ހިންގިތޯ ބަލަންވާނެއެވެ.
3. ތުހުމަތަކީ ޖިނާއީ ބޮޑު ކުށަކަށްވެ، ގިނަ ބަޔަކު ބައިވެރިވެގެން ކުރިކަމަށް ބެލެވި، ފެނުނު މަސްތުވާތަކެތީގެ ބަރުދަނާއި ތަނުން ފެނުނު ތަކެތި (ކިރާ މެޝިނާއި ކޮތަޅު) އިން ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި ކުރެވޭ ކަމެއްކަމަށް ބެލުމުގެ ފުރުޞަތު އޮތުމުން، ދޫކޮށްލައިފިނަމަ މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކަލެއް ވެދާނެއެވެ.
4. ކުށްކުރި ޙާލަތާއި އަނިޔާވެރިކަމާއި ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ ބައިވެރިވުމަކީ ހެކި ޤަރީނާއާ އެކު ބަދަލުވެދާނެ ކަންކަމެވެ. ބައިވެރިވުން ނުވަތަ އަނިޔާވެރިކަން ކުޑަކަމަށް ފެންނަ ޙާލަތުގައި ނުރައްކާ ކުޑަވެ، ބަންދަށް ލުއި ދިނުމުގެ އިޚްތިޔާރު ފަނޑިޔާރަށް ލިބިގެންވެއެވެ. (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އަރުޝަދު ޚާލިދު)
5. ފަނޑިޔާރަކަށް ލިބިގެންވާ އިޚްތިޔާރެއްގެ މައްޗަށް އިސްތިއުނާފީ ކޯޓަކުން ވަންނާނީ ރަނގަޅު ނޫން އުޞޫލަކަށް ބިނާކުރުން ނުވަތަ ކަމާނުބެހޭ ކަމަކަށް ރިޢާޔަތްކުރުން، ވާޤިޢާތަކުގެ ޙަޤީޤަތް އޮޅުން، ނުވަތަ މައިގަނޑު ވާޤިޢާއަކަށް ރިޢާޔަތް ނުކުރުން ފަދަ ޙާލަތެއްގައެވެ. (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އޚމ)
6. ކުރީގެ ކޯޓު އަމުރުތަކުގައި ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް ފެނުނު ސަބަބުތައް އެގޮތުގައި ހުރިއިރު، އެ ޙާލަތު ބަދަލުވި ސަބަބު މައްސަލައިގެ މައުޟޫޢަށް އަސަރު ނުކުރާ ގޮތަކަށް އިޖުމާލީ ގޮތެއްގައި ބަންދުން ދޫކުރާ އަމުރުގައި ބުނެދޭންވާނެއެވެ. އެ ސަބަބު ބަޔާން ނުކުރުމަކީ މައިގަނޑު ވާޤިޢާއަކަށް ރިޢާޔަތް ނުކުރުމުގެ ޙާލަތެއްގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ކަމެކެވެ.

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 58 ވަނަ މާއްދާ
• ގަވާއިދު ނަންބަރު 01-REG-SC-2021 (ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދު) ގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)
• 2022/SC-A/51 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އޚމ)
• 2021/HC-A/055 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އަރުޝަދު ޚާލިދު)
• 2011/SC-A/33
• 2020/HC-A/286,287,288,289,290
• 2018/HC-A/134