ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. މުޙައްމަދު ތަޤިއްޔު
ޚުލާޞާ
- ކޯޓަށް އައި ގޮތް
- ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ބުނީ ކުށާ ގުޅުވާލެވޭ އެކަށޭނެ ހެކި ހުރިނަމަވެސް މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކަލެއް އޮތްކަން ސާބިތުނުވާތީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާއާއި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 58-60 ވަނަ މާއްދާއަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ފަސްމީހުން ދޫކޮށްލީއެވެ.
- ވާޤިޢާ
- މަސްތުވާތަކެތި ރާއްޖެއަށް އެތެރެކޮށް ޓްރެފިކްކުރި ތުހުމަތުގައި ބަންދުގައި ހުރި ފަސް މީހެއްގެ މައްޗަށް ދަޢުވާ އުފުލުމަށްފަހު، ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރުމަށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ކްރިމިނަލް ކޯޓުގައި އެދުނެވެ.
- ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
- މަސްތުވާތަކެތި އެތެރެކޮށް ޓްރެފިކްކުރުމުގެ ދަޢުވާ އުފުލުނު ފަސް މީހުން ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރުމަށް ޕްރޮސިކިއުޝަނުން އެދުމުން، މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކަލެއް އޮތްކަން ސާބިތުނުވާކަމަށް ބުނެ ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ދޫކޮށްލި އަމުރުތައް ޤާނޫނާ އެއްގޮތްތޯ؛ ޚާއްޞަކޮށް 'މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކަލެއް' ދެނެގަންނާނީ ކިހިނެއްތޯ އަދި ދަޢުވާ އުފުލުމަށްފަހު ބަންދުކުރެވޭތޯ.
- ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް
- ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ބުނީ އަމުރުތަކަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 އާއި 143 (ރ)، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 22 (ކ)، 59، 60 ވަނަ މާއްދާއާއި މަތީ ކޯޓުތަކުގެ ނިންމުންތަކާ ޚިލާފު އަމުރުތަކެއްކަމަށެވެ. އެއް ފަރާތުން އިޖުރާއީ ނުކުތާއެއްގެ ގޮތުގައި ބުނީ އިސްތިއުނާފު ހުށަހެޅީ 48 ގަޑިއިރު ފަހަނައަޅައިގޮސްކަމަށެވެ.
- ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް
- އިސްތިއުނާފު މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި ހުށަހެޅިފައިވާކަމަށާއި، ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނިންމުންތަކާ އެއްގޮތަށް މަސްތުވާތަކެތި ޓްރެފިކްކުރުމަކީ މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކާވާ ކުށެއްކަމަށާއި، ދަޢުވާ އުފުލުމަށްފަހުވެސް ބަންދުކުރުމަށް ޤާނޫނީ ހުރަހެއް ނެތްކަމަށް ބަލައި، އަމުރުތައް ބާޠިލުކޮށް އުޞޫލުތަކާ އެއްގޮތަށް އަލުން ނިންމުމަށް އަމުރުކުރެވުނެވެ. ކޯޓަށް ޤަސްދުގައި ޙާޟިރުނުވި ފަރާތް ހައްޔަރުކޮށް ކްރިމިނަލް ކޯޓަށް ޙާޟިރުކުރުމަށް ފުލުހުންނަށް އަމުރުކުރެވުނެވެ.
ކުރީގެ ތާރީޚު / ފަހުގެ ތާރީޚު
- ކުރީގެ ތާރީޚު
- ކްރިމިނަލް ކޯޓު 145-B10(750,751-2020) ABA/2020/451
- ފަހުގެ ތާރީޚު
- ސުޕްރީމް ކޯޓަށް އިސްތިއުނާފުކުރިކަމެއް ޑޭޓާބޭސްގައި ނެތް
ނިންމުން
ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ބާޠިލުކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ އަމުރުތައް ބާޠިލު، ބަންދާމެދު ހުށަހެޅޭތާ 7 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އަލުން ނިންމުމަށް އަމުރުކުރި
ކޯ ޓާމްސް
ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް
ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 198 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) ގައިވާ 48 ގަޑިއިރުގެ އިސްތިއުނާފީ މުއްދަތު ގުނަން ފަށަނީ އަމުރު ނެރޭ ތާރީޚުން ފެށިގެން ކަމުން، މާނަކުރުމުގެ ހަމަތައް ބަޔާންކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ 35 ވަނަ މާއްދާއާ އެއްގޮތަށް ރަސްމީ ބަންދު ދުވަސްތައް ނުހިމަނައި މުއްދަތު ގުނުމަކީ ޤާނޫނާ ޚިލާފު ގޮތެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 7)
ޤާނޫނުއަސާސީއާއި ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގައި 'މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކަލެއް' ވަކިކަންތައްތަކަކަށް ކަނޑައަޅާފައި ނުވާނަމަވެސް، ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގައިވާ ކަންތައްތަކާއި، ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހާއާ ދެކޮޅަށް ހުރި ހެކި، ކޯޓަށް ޙާޟިރުވުމުގެ ސިޖިއްލު، ކުށް ތަކުރާރުކުރުމުގެ ފުރުޞަތާއި ކުށުގެ ބާވަތުން މުޖުތަމަޢަށް ކުރާ ނުރައްކާތެރި އަސަރަށް ބެލިދާނެއެވެ؛ އަނިޔާވެރި ޢަމަލެއް ނުހިމެނޭ ކުށެއްވިޔަސް ކުށުގެ ބާވަތުން ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި ނުރައްކާ ކުރުވާ ކުށްތައް ހުރެއެވެ. (ޕެރ. 8، 13)
ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2011/SC-A/33 ޤަޟިއްޔާގައި މަސްތުވާތަކެތީގެ ވިޔަފާރިއާއި ބޭނުންކުރުމުގެ ކުށްތަކަކީ މުޖުތަމަޢަށް ނުރައްކާތެރިކަން ބޮޑު ކުށްތަކެއްކަމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާތީ، އެކޯޓުން އެހެންގޮތަކަށް ބަދަލުނުކުރާހާ ހިނދަކު ދަށުކޯޓަކަށް އެނޫން ތަރުޖަމާއެއް ނުދެވޭނެއެވެ؛ މަސްތުވާތަކެތި ޓްރެފިކްކުރުމަކީ މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކާވާ ކަމެއްކަން 'ޝަރީޢަތަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ މިންވަރަށް ބުނެދެވިފައި ނުވާ' ކަމަށް ބުނުމަކީ އެ އުޞޫލާއި ފެންނަން ހުރި ޙަޤީޤަތްތަކާ ފުށުއަރާ ނިންމުމެކެވެ. (ޕެރ. 9، 14)
ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2020/SC-A/93 ޤަޟިއްޔާއާ އެއްގޮތަށް، ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރުމުގައި މުހިންމީ ކުށުގެ ޒާތަށްވުރެ ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހާ ކުށާ ގުޅުވާލެވޭ ހެކިތަކާއި އޭނާއަށް ނިސްބަތްކުރެވޭ ކަންކަމެވެ؛ ބަންދަށް އެދޭ ހުށަހެޅުން ސާބިތުކުރުމުގެ މިންގަނޑަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ސަބަބެއް ވުޖޫދުވުން، ވުޖޫދުނުވުމަށްވުރެ ގާތްކަން ބޮޑުވުމެވެ. (ޕެރ. 10-11)
ޤާނޫނު ކިޔަންވާނީ ވަކިވަކި މާއްދާތަކަށް ބަލައިގެން ނޫނެވެ؛ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާ ފެށިފައިވަނީ އިސްތިސްނާތަކާއެކު ކަމުން، 49 ވަނަ އާއި 57 ވަނަ މާއްދާއަށް އެކުގައި ބަލާއިރު، ތަންފީޛުކުރަންޖެހޭ ޙުކުމެއް ނެތްނަމަވެސް ޤާނޫނުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން މީހަކު ބަންދުކުރެވިދާނެއެވެ؛ މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނުގައި 49 ވަނަ މާއްދާގެ ޙައްޤު ސީދާ ހަނިނުކުރުމަކީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ބަންދުނުކުރެވޭނެ ސަބަބެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 13.5، 17-19)
ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 9 ވަނަ މާއްދާ 3 ވަނަ އިޞްލާޙާއެކު ބަދަލުވިޔަސް، 'ކުށުގެ ތުހުމަތުގައިވާ މީހާ' ގެ މާނައިގައި ދަޢުވާ އުފުލިފައިވީނަމަވެސް ކުށް ސާބިތުނުވާ މީހާ ހިމެނެއެވެ؛ ދަޢުވާ އުފުލުމުން އޭނާ 'ދަޢުވާ ލިބޭ މީހާ' އަށް ބަދަލުވިޔަސް ތުހުމަތު ނިމުމަކަށް ނާދެއެވެ. މާއްދާތައް މާނަކުރަންވާނީ އެއް މާއްދާއިން އަނެއް މާއްދާގެ ބާރު ކެނޑިނުދާ (harmonious construction) އުޞޫލުންނެވެ. (ޕެރ. 20)
ދަޢުވާ ކޯޓަށް ހުށަހެޅުމަށްފަހު ބަންދަށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް އެދުމުން، 115 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން މަދަނީ މިންގަނޑުން ދަޢުވާ ކުރެވޭނެ ތަނެއް ނެތްނަމަ ބަންދު ނުކުރެވޭނެއެވެ؛ (ބ) ގެ ދަށުން ދަޢުވާ ކުރެވޭނެ ތަނެއް އޮތްނަމަ 49 ވަނަ މާއްދާއަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ބަންދާމެދު ނިންމުމަށް ޤާނޫނީ ހުރަހެއް ނެތެވެ (ފަނޑިޔާރު މުޙައްމަދު ނިޔާޒް). އަޣުލަބިއްޔަތު ދެ ފަނޑިޔާރުންގެ ރައުޔަކީ، ދަޢުވާ ކުރިއަށް ގެންދެވިދާނެކަމަށް ކަނޑައެޅުމުގެ ކުރިންވެސް 49 ވަނަ މާއްދާގެ ޙާލަތެއް ކުރިމަތިވެއްޖެނަމަ ބަންދުކުރަންޖެހޭ މީހަކު ބަންދަށް ލެވެން ވާނެކަމެވެ. (ޕެރ. 21.1-21.3)
ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރުމަކީ ކަނޑައެޅިފައިނުވާ މުއްދަތަކަށް ބަންދުކުރުމެއް ނޫނެވެ؛ ތަޙްޤީޤު މަރުޙަލާގައިވިޔަސް ދަޢުވާ މަރުޙަލާގައިވިޔަސް ކޮންމެ 30 ދުވަހަކުން ބަންދު މުރާޖަޢާކުރަންޖެހޭއިރު، އެކަމަށް މީހާ ކޯޓަށް ޙާޟިރުކުރަންވާނީ ފުލުހުން ނުވަތަ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް އެވެ. (ޕެރ. 21.4-21.5)
ކޯޓަށް ޙާޟިރުވުމަށް އަންގާފައިވަނިކޮށް ޤަސްދުގައި ޙާޟިރުނުވެ ކޯޓަށް އޮޅުވާލުމަކީ އޭނާއަކީ ކޯޓަށް ޙާޟިރުނުވެދާނެ މީހެއްކަން (60 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ (2)) ފާޅުކޮށް ދައްކާ ކަމެކެވެ؛ 198 ވަނަ މާއްދާގެ (ބ) ގެ 7 ދުވަހުގެ މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި ނިންމަންޖެހޭތީ، ޤަސްދުގައި ޙާޟިރުނުވާ ފަރާތެއް ނެތިވެސް މައްސަލަ ނިންމިދާނެއެވެ. (ޕެރ. 22-26)
ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތަކާއި ސާބިޤާތައް
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 16، 45، 46، 47، 48 (ރ)، 49، 52، 57 ވަނަ މާއްދާ، 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 9، 22 (ކ)، 58-69، 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) (2) އަދި (4)، (ވ)، (މ)، 68 (ށ)، 95 (ށ)، (ރ)، 115 (ހ)، (ށ)، (ބ)، 198 (ބ)، (ރ)، 211 (ހ) (30) ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 21/2020 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނަށް 3 ވަނަ އިޞްލާޙު)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2011 (މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 2 ވަނަ މާއްދާގެ (ބ)، 186 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/2011 (މާނަކުރުމުގެ ހަމަތައް ބަޔާންކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 35 ވަނަ މާއްދާ
- ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގެ 12 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) އަދި 13 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)
- ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައި ބަންދުކުރެވޭ މީހުން ފަނޑިޔާރެއްގެ ކުރިމައްޗަށް ހާޟިރުކޮށް ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގެ ގަވާއިދު
- އެޓަރނީ ޖެނެރަލް ކަނޑައަޅާފައިވާ 'ޖިނާއީ މައްސަލަތަކުގައި ޢަމަލުކުރާނެ މައިގަނޑު ސިޔާސަތު' (31 ޑިސެމްބަރު 2018) އަށް 20 އޮކްޓޫބަރު 2019 ގައި ގެނެވުނު 1 ވަނަ އިޞްލާޙު
- Single Convention on Narcotic Drugs 1961; UN Convention on Psychotropic Substances 1971; UN Convention against Illicit Traffic in Narcotic Drugs and Psychotropic Substances 1988
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2011/SC-A/33 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. ޢަބްދުއްލަޠީފް މުޙައްމަދު)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2020/SC-A/93 (ޝަހީބް އިބްރާހީމް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް)
- ހައިކޯޓުގެ [2016] 52 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. މުޙައްމަދު މާނިޙް)
- ހައިކޯޓުގެ [2016] 440 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. މުޙައްމަދު ނަސްވާން)
ފަނޑިޔާރުން
- ބެންޗު
- ފަނޑިޔާރު މުޙައްމަދު ނިޔާޒް، ފަނޑިޔާރު ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ، ފަނޑިޔާރު ޙުސައިން މަޒީދު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް
ޙުކުމުގެ ލިޔުން
ޙުކުމުގެ ފުރިހަމަ ލިޔުން މި ޑޭޓާބޭސްގައި އަދި ނެތް. ކޯޓުގެ ޙުކުމު ކިޔުމަށް ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.
ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ހުޅުވާމި ޙުކުމުގެ ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.