ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ނަން ސިއްރުކުރެވިފައި
ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ އަމުރު ބާޠިލު، ދައުލަތުން 7 ދުވަހުގެ ތެރޭ ހުށަހަޅައިފިނަމަ ބަންދާމެދު އަލުން ގޮތެއް ކަނޑައެޅުމަށް
ކީވޯޑުތައް: ޖިނާއީ، ކޯޓު އަމުރު
ދަށު ކޯޓު: - 2023/XX/2023
Saeed Lex ގައި ހުޅުވާޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފްކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
ގެވެށި އަނިޔާގެ ކުށުގެ ތުހުމަތުގައި ބަންދުގައި ބަހައްޓަމުން އައި މީހަކު، ބަންދުކުރި ޙާލަތު ބަދަލުވިގޮތް ބަޔާންނުކޮށް ޝަރުޠުކޮށް ދޫކޮށްލި ދަށު ކޯޓުގެ އަމުރު ޤާނޫނީ އުޞޫލުތަކާ އެއްގޮތްތޯ.
ޚުލާޞާ
ވާޤިޢާ: ގެވެށި އަނިޔާއިން ރައްކާތެރިކުރުމުގެ އަމުރުތަކެއް އޮއްވާ، މަސްތުގެ ޙާލަތުގައި ޢާއިލާގެ މީހަކަށް އަނިޔާކުރިކަމުގެ ތުހުމަތުގައި ހައްޔަރުކޮށް، މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތާއި ހެކިންނަށް ނުފޫޒު ފޯރުވުމުގެ އިޙްތިމާލު ބުނެ ބަންދު އިތުރުކުރަމުން އައެވެ. ރައްކާތެރިކުރުމުގެ އަމުރާ ޚިލާފުވުމާއި އަނިޔާދިނުމާއި ކެނަބިސް ބޭނުންކުރުމުގެ ދަޢުވާ 14 ސެޕްޓެމްބަރު 2023 ގައި ހުށަހެޅިއެވެ.
ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ދަށު ކޯޓުން 21 ސެޕްޓެމްބަރު 2023 ގައި، ދަޢުވާ ހުށަހަޅާނެކަމަށް ބުނި ތާރީޚުގައި ދަޢުވާ ހުށަނޭޅޭކަމަށާއި ޝަރުޠުތަކަށް އެއްބަސްވެ ސޮއިކުރިކަމަށް ބުނެ، ޝަރުޠުކޮށް ބަންދުން ދޫކޮށްލިއެވެ.
ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: ދައުލަތުން ބުނީ ބަންދުކުރި ޙާލަތު ބަދަލުވިގޮތް ބަޔާންނުކޮށް ދޫކޮށްލިކަމަށާއި، ކުރިންވެސް ހެކިންނަށް ނުފޫޒު ފޯރުވައި އަމުރުތަކާ ޚިލާފުވެފައިވާ މީހެއްކަމަށާއި، ދަޢުވާ ހުށަހަޅާފައިވާކަމަށެވެ. ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުން ބުނީ މިއީ ޖިނާއީ ބޮޑު ކުށެއް ނޫންކަމަށާއި، ޢާއިލާއާއެކު އުޅެމުންދާތީ ޙާލަތު ބަދަލުވެފައިވާކަމަށެވެ.
ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: ތުހުމަތު ލުއިވިގޮތެއް ނުވަތަ ހެކިންނަށް ނުފޫޒު ފޯރުވުމުގެ އިޙްތިމާލާއި މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށްއޮތް ނުރައްކާ ފިލައިދިޔަގޮތެއް ދަށު ކޯޓުގެ އަމުރުގައި ބަޔާންކޮށްފައިނުވެއެވެ. ދަޢުވާ ހުށަނޭޅިކަމަށް ބުނި ސަބަބު ތެދުނޫނެވެ، އަދި އެއީ ޤާނޫނީ ސަބަބެއްވެސް ނޫނެވެ. އެހެންކަމުން އަމުރު ބާޠިލުކޮށް އަލުން ގޮތެއް ކަނޑައެޅުމަށް ނިންމިއެވެ.
ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް
- ތަޙްޤީޤު މަރުޙަލާގައި ބަންދުގެ މުއްދަތު އިތުރުކުރަނީ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2020/SC-A/93 އާއި 2021/SC-A/50 ގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ ޤާނޫނީ އުޞޫލުތަކުގެ މައްޗަށެވެ (ޕެރ. 27).
- އެ އުޞޫލުތައް ފުރިހަމަވާކަން ޝަރީޢަތުގެ އަޑުއެހުމެއްގައި ޤާއިމްކުރުމަށްފަހު ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް ނިންމާފައިވާ މީހަކު ދޫކޮށްލާނަމަ، އެ ޙާލަތު ބަދަލުވެފައިވާގޮތް އިޖުމާލީ ގޮތެއްގައި ނަމަވެސް ކޯޓުން ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ (2022/HC-B12/97، 2022/HC-B12/94 އަށް ތަބާވެ) (ޕެރ. 28)؛ އެހެން ނުކުރުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން ސުޕްރީމް ކޯޓުން 2020/SC-A/100 ގައި ކަނޑައެޅި އުޞޫލާ ޚިލާފުވުމެވެ (ޕެރ. 29، 37).
- ތަޙްޤީޤު މަރުޙަލާގައި ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރަށް ހެކި ހުރިކަމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާނަމަ، މައުޟޫޢީ ދަޢުވާ ހުށަހެޅުމަށްފަހު އިބްތިދާއީ މަރުޙަލާގައި ބަންދާމެދު ގޮތެއް ކަނޑައަޅާއިރު ބުރަވާންޖެހޭނީ 2021/SC-A/50 ގެ ތުހުމަތު ވަޒަންކުރުމުގެ މިންގަނޑަށެވެ؛ ތުހުމަތު ފިލައިދިޔަގޮތެއް ނުވަތަ ލުއިވިގޮތެއް ސާފުނުވާނަމަ، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 115 ވަނަ މާއްދާގެ (ބ) ގެ ދަށުން ގޮތެއް ކަނޑައަޅާހާ ހިނދަކު ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރަށް ހެކި ހުރިކަމަށް ބަލަންޖެހޭނެއެވެ (ޕެރ. 31-32).
- ހެކިބަސްދޭނެ މީހުންނަކީ ޢާއިލާގެ މީހުންކަމާއި ކުރިންވެސް ހެކިންނަށް ނުފޫޒު ފޯރުވާފައިވާކަމަށް ބެލިގެން ނުފޫޒު ފޯރުވުމުގެ އިޙްތިމާލު އޮތްކަމަށް ކަނޑައެޅިފައިވާއިރު، އަދި ކުށުގެ ރެކޯޑާއި ކުށުގެ ބާވަތާއި އަނިޔާވެރިކަމަށް ބަލާ މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކާކަމަށް ކަނޑައެޅިފައިވާއިރު، އެ ޙާލަތު ބަދަލުވިގޮތެއް ބަޔާންނުކޮށް ދޫކޮށްލުމަކީ ޤާނޫނީ އުޞޫލާ ޚިލާފެވެ (ޕެރ. 34-36، 43).
- ދަޢުވާކުރާނެކަމަށް ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ބުނި ތާރީޚެއްގައި ދަޢުވާ ހުށަނޭޅުމަކީ، އޭގެ ޒާތުގައި، މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށްއޮތް ނުރައްކާ ނުވަތަ ހެކިންނަށް ނުފޫޒު ފޯރުވުމުގެ އިޙްތިމާލު ފިލައިދާ ޤާނޫނީ ސަބަބެއް ނޫނެވެ (ޕެރ. 38).
- ގެވެށި އަނިޔާގެ ކުށްތަކަކީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 22 ވަނަ މާއްދާގެ މާނައިގައި ޖިނާއީ ބޮޑު ކުށަކަށް ނުވިނަމަވެސް ކުދި ކުށްތަކަކަށް ނުބެލެވޭނެއެވެ؛ އަމިއްލަ އިޚްތިޔާރުގައި މަސްތުވެގަތުމަކީ ޢަމަލު ނަފީކުރާ ޤާނޫނީ ދިފާޢެއް ނޫނެވެ؛ ރައްކާތެރިކުރުމުގެ އަމުރުތަކާ ތަކުރާރުކޮށް ޚިލާފުވާ މީހަކީ ކޯޓުގެ އެންގުންތަކަށް ތަބާވާނެ މީހަކަށް ބެލެވޭނެ ޤާނޫނީ ސަބަބެއް ނެތެވެ (ޕެރ. 39-42).
ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާ
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) (ދައުލަތުން ހުށަހެޅި)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 20 ވަނަ މާއްދާ (އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ފަރާތުން ހުށަހެޅި)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 48 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) (ދަށު ކޯޓުގެ އަމުރުގައި)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 22، 58، 59، 60 ވަނަ މާއްދާ (60 ގެ (ށ))، 115 ވަނަ މާއްދާގެ (ބ)
- ގަވާއިދު ނަންބަރު 01-REG-SC-2021 (ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދު) ގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ (2) އަދި (ނ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 3/2012 (ގެވެށި އަނިޔާ ހުއްޓުވުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 28 ވަނަ މާއްދާ، 35 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 120 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2011 (މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 35، 115، 148 ވަނަ މާއްދާ
- 2020/SC-A/93 (ޝަހީބް އިބްރާހީމް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް)
- 2021/SC-A/50 (މަފްތޫޙް ސަޢީދު ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް)
- 2020/SC-A/100 (އަޙްމަދު އިސްމާޢީލް ވ. ލަޠީފާ ޢަލީ ޙަސަން)
- 2022/HC-B12/97 އަދި 2022/HC-B12/94 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. ހުނައިސާ އާދަމް ނަސީރު؛ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. ފަޟުލޫން މުޙައްމަދު)
- 2023/HC-B12/52 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. ނަޛީޙު ޙިލްމީ)
- 2020/HC-A/286-290 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. މުޙައްމަދު ޠަޤިއްޔު އާއި އިތުރު މީހުން)
މި ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.