ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އިބްރާހިީމް މުޙައްމަދު

ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ އަމުރު ބާޠިލު؛ 7 ދުވަހުގެ ތެރޭ ދައުލަތުން ހުށަހަޅައިފިނަމަ ބަންދާމެދު އަލުން ގޮތެއް ނިންމުމަށް ދަށު ކޯޓަށް އެންގި

ކީވޯޑުތައް: ޖިނާއީ، ބަންދުން ދޫކޮށްލުން، މުއްތަހަމުގެ ޚާއްސަ ސިފައާއި މުޖުތަމަޢުގެ ޙައްޤު މިނެކިރުން، ހާލަތު ބަދަލުވުން، މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށްއޮތް ނުރައްކާ ވަޒަންކުރުން

ދަށު ކޯޓު: ހއ. ހޯރަފުށީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓު A6C-A1/MA/2023/101

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

މަސްތުވާތަކެތީގެ ވިޔަފާރީގެ ތުހުމަތުގައި ބަންދުގައި ބަހައްޓާފައިވާ މީހަކު، ބަންދުކުރި ޙާލަތު ބަދަލުވިގޮތް ބަޔާންނުކޮށް އަދި މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް އޮތް ނުރައްކާ ވަޒަންނުކޮށް މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން ޝަރުޠުކޮށް ދޫކޮށްލުން ޤާނޫނާ އެއްގޮތްތޯ.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ ނަމުގައިވާ ސައިކަލެއްގެ މަޑިދަށުން ގާތްގަނޑަކަށް 80 ގްރާމް ކެނެބިސް ފެނުމާއި ގުޅިގެން މަސްތުވާތަކެތީގެ ވިޔަފާރީގެ ތުހުމަތުގައި ހައްޔަރުކޮށް، ބަންދުގެ މުއްދަތު 2 ފަހަރު އިތުރުކުރެވުނެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދަށް ފުލުހުން އެދުމުން، ހޯރަފުށީ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން ކުށަށް އިންކާރުކުރުމާއި، ހެކި ފުލުހުންގެ ބެލުމުގައި ހުރުމާއި، 150 ގްރާމަށް ދަށް މައްސަލަތަކުގައި ޕީޖީ ޢަމަލުކުރާ އުޞޫލާއި، ވިޔަފާރީގެ ގެއްލުމާއި، ތަޙުޤީޤަށް ބޭނުންވާ މަޢުލޫމާތު ލިބިފައިވުމަށް ބަލައި ޝަރުޠުކޮށް ދޫކޮށްލިއެވެ.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: ދައުލަތުން ބުނީ ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރަށް ހެކިހުރި ކަމަށާއި ޙާލަތު ބަދަލުވިގޮތް ބަޔާންކޮށްފައި ނުވާކަމަށާއި ދޫކުރި ސަބަބުތަކަކީ ޤާނޫނީ އަސާސްތަކެއް ނޫން ކަމަށެވެ. ދައުވާލިބޭ ފަރާތުން ބުނީ ހެކި ބަލިކަށި ކަމަށާއި، ސައިކަލު ބޭނުންކުރަނީ އިތުރު މީހަކުވެސް ކަމަށާއި، މުޢާމަލާތްތަކަކީ ވިޔަފާރީގެ ކަންކަން ކަމަށާއި ތުހުމަތު ބަދަލުވެފައިވާ ކަމަށެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރަށް ހެކިހުރި ޙާލަތު ބަދަލުވެފައި ނުވާކަން ދަށުކޯޓުވެސް ބަލައިގަނެފައިވާއިރު، ކުރިން ބަންދުކުރި ސަބަބުތަކަށް ބަދަލު އައިގޮތް ބަޔާންކޮށްފައި ނުވާތީއާއި، ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހާގެ ޚާއްޞަ ސިފަތަކާއި މުޖުތަމަޢުގެ ޙައްޤު މިނެކިރާފައި ނުވާތީ އަމުރު ބާޠިލުކުރިއެވެ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ދައުވާލިބޭ ފަރާތަށް ކުރިން އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ލިބިގެން އިސްތިއުނާފު ނުކުރާ ހައްޔަރާއި ބަލައިފާސްކުރުމުގެ އަމުރުތަކުގެ ޞައްޙަކަމާމެދު، ދައުލަތުން އިސްތިއުނާފުކުރާ ބަންދުން ދޫކުރުމުގެ އަމުރެއްގެ މައްސަލައިގައި ސުވާލު އުފެއްދުމުގެ ފުރުޞަތު ޤާނޫނީ ގޮތުން ނުލިބޭނެއެވެ؛ ޤާނޫނީ ބަހުސްގެ ދާއިރާއަކީ އިސްތިއުނާފުކުރެވުނު އަމުރެވެ. (ޕެރ. 32)
2. މަސްތުވާތަކެތި ފެނުނީ ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހާގެ ނަމުގައި ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ ސައިކަލެއްގެ މަޑިދަށުން ކަމަށްވުމާއި، އެތަކެތީގެ ބަރުދަނާއި މުޢާމަލާތުތަކާ ގުޅޭ މަޢުލޫމާތަށް ބަލާއިރު، ތުހުމަތު ޝައްކުގެ މަރުޙަލާއިން ފަހަނައަޅައި، ކުށް ކުރިކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރަށް ހެކިހުރިކަމަށް ބުރަވެވެއެވެ (2021/SC-A/50 ގެ 30 ވަނަ ނުކުތާ). (ޕެރ. 34-36)
3. ޝަހީބް އިބްރާހީމްގެ މައްސަލައާއި މަފްތޫޙް ސަޢީދުގެ މައްސަލައިގައިވާ އުޞޫލުތައް ފުރިހަމަވާކަން ޝަރީޢަތުގެ އަޑުއެހުމެއްގައި ކަނޑައެޅުމަށްފަހު ބަންދުކުރެވިފައިވާ މީހަކު ދޫކޮށްލާނަމަ، އެ ޙާލަތު ބަދަލުވިގޮތް އިޖުމާލީ ގޮތެއްގައި ނަމަވެސް ކޯޓުން ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ. (ޕެރ. 37)
4. ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ އިންސާފުވެރި ޝަރީޢަތުގެ ޙައްޤު ކަށަވަރުވާނީ، ހުށަހެޅުނު ހެކިތަކާއި ހެކި ވަޒަންކުރި ގޮތާއި ނިންމުމަށް ވާޞިލުވި ސަބަބުތައް ފަނޑިޔާރު ލިޔެ ބަޔާންކުރުމުންނެވެ (2020/SC-A/100). (ޕެރ. 38)
5. ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހާ ބަންދުން ދޫކޮށްލާއިރު، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ނ) ގައިވާ ކަންކަން (ހެކިންނަށް ނުފޫޒު ފޯރުވުމުގެ އިޙްތިމާލު، ހައްޔަރާއި ބަންދުގެ ރެކޯޑު، ކުށުގައި ބައިވެރިވި މިންވަރު، ކުށުގެ ބާވަތާއި ބޮޑުމިން، އަނިޔާވެރިކަން، ޖަމާޢަތް ހަދައިގެންތޯ) ފުރިހަމަވޭތޯ އަދި މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް އޮތް ނުރައްކާ ފިލައިދިޔަގޮތް އަމުރުން ސާފުވާންވާނެއެވެ. (ޕެރ. 40-42)
6. ކުށަށް އިންކާރުކުރުމާއި، ހައްޔަރު ރެކޯޑާއި، ވިޔަފާރިކުރުމަކީ ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހާއަށް ޚާއްޞަ ސިފަތަކެއް ކަމަށްވާތީ، މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް އޮތް ނުރައްކާ ވަޒަންކުރުމުގައި ޢަލީ ޒުބައިރުގެ މައްސަލައިގެ 35 އިން 41 އަށް ނުކުތާތަކުގައިވާ އުޞޫލާ އެއްގޮތަށް އެ ސިފަތަކާއި މުޖުތަމަޢުގެ ޙައްޤު މިނެކިރަންވާނެއެވެ؛ އެކަން ނުކޮށް އަދި ނުރައްކާ ފިލައިދިޔަގޮތް ބަޔާންނުކޮށް ދޫކޮށްލުމަކީ ޤާނޫނީ އަދި ޝަރުޢީ އުޞޫލުތަކާ ޚިލާފު ކަމެކެވެ. (ޕެރ. 43-45)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި 49 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 59 ވަނަ މާއްދާ އަދި 60 ވަނަ މާއްދާ
• ގަވާއިދު ނަންބަރު 01-REG-SC-2021 (ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދު) ގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ (2)، (3)، (4) އަދި (ނ) ގެ (1)، (3)، (4)، (6)
• 2020/SC-A/93 (ޝަހީބް އިބްރާހީމް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް)
• 2021/SC-A/50 (މަފްތޫޙް ސަޢީދު ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް)
• 2020/SC-A/100 (އަޙްމަދު އިސްމާޢީލް ވ. ލަޠީފާ ޢަލީ ޙަސަން)
• 2020/SC-A/108, 2020/SC-A/109, 2020/SC-A/110 (ޢަލީ ޒުބައިރު އާއި އިތުރު މީހުން ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް)
• 2022/HC-B12/75 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. ހުނޭސާ އާދަމް ނަސީރު)
• 2022/HC-B12/94 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. ފަޟުލޫން މުޙައްމަދު)
• 2023/HC-B12/52 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. ނަޛީޙް ޙިލްމީ)