ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އަޙްމަދު މުޖާހިދު
ނަތީޖާ: ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ ބަންދުން ދޫކުރި އަމުރު ބާޠިލު (ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރި އަމުރު ދެމިއޮންނަ ގޮތަށް)
ކީވޯޑުތައް: ޖިނާއީ، ކޯޓު އަމުރު، މަސްތުވާތަކެއްޗާ ބެހޭ މައްސަލަ، ބަންދުކޮށްފައިވާ މީހަކު ބަންދުން ދޫކުރުން، ބަންދު ކުރި ހާލަތަށް އެއްވެސް ބަދަލެއް އައިސްފައިވޭތޯ ބެލުން
ދަށު ކޯޓު: ކްރިމިނަލް ކޯޓު 145-B2(95-2022)/ABA/2022/11
Saeed Lex ގައި ހުޅުވާޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފްކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކޮށްފައިވާ ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތެއްގެ ބަންދު މުރާޖަޢާކޮށް ޝަރުޠުތަކާއެކު ދޫކޮށްލުމަށް ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ނެރުނު އަމުރަކީ، ބަންދުކުރި ޙާލަތަށް ބަދަލެއް އައިސްފައިނުވާއިރު ޤާނޫނީ ސަބަބެއްގެ މައްޗަށް ނެރުނު އަމުރެއްތޯ.
ޚުލާޞާ
ވާޤިޢާ: ބޮޑު އަދަދެއްގެ މަސްތުވާތަކެތި ރާއްޖެއަށް އެތެރެކޮށް ވިޔަފާރިކުރި ކަމުގެ ތުހުމަތުގައި ހައްޔަރުކުރެވި، ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ އަމުރަކުން ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކޮށްފައިވާ ފަރާތެކެވެ.
ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ދާއިމީ ފަނޑިޔާރަކު ނެތުން، ހެކީގެ ޠަބީޢަތް، ދިފާޢުގެ ހެކި އަދި ބަންދުގެ ޟަރޫރަތެއް ނެތުން ފަދަ ސަބަބުތައް ދައްކައި ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރި އަމުރު ބާޠިލުކޮށް ޝަރުޠުތަކާއެކު ދޫކޮށްލިއެވެ.
ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: ދައުލަތުން ބުނީ ޙާލަތަށް ބަދަލެއް ނައިސް ދޫކޮށްލުމަކީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނާއި ޤާނޫނުއަސާސީއާއި މަތީ ކޯޓުތަކުގެ ނިންމުންތަކާ ޚިލާފު ކަމަށެވެ. ދިފާޢުން ބުނީ ބަންދުގައި ބަހައްޓަންޖެހޭ ސަބަބު ސާބިތުކުރުމަކީ ދައުލަތުގެ ޒިންމާކަމަށާއި ކާރާއި މަސްތުވާތަކެތި ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތާ ގުޅުވާލެވޭ ދަލީލެއް ނެތްކަމަށެވެ.
ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: ދަށުކޯޓުން ދެއްކި ސަބަބުތަކަކީ ބަންދުން ދޫކުރުމަށް ބެލިދާނެ ޤާނޫނީ ސަބަބުތަކެއް ނޫނެވެ؛ މައްސަލަ އަދި ބަލަމުންދިޔަ ފަނޑިޔާރާ ޙަވާލުކޮށްފައިވާއިރު، ހެކިންގެ ބަސް ނުނަގާ ހުރި ހިނދު ޙާލަތަށް ބަދަލުއައިކަން ނުދައްކައެވެ.
ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް
- ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރުމަށް ނެރުނު އަމުރެއް ބާޠިލުކޮށް ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ދޫކޮށްލެވޭނީ ބަންދުކުރި ޙާލަތަށް ބަދަލެއް އައިސްފައިވާނަމައެވެ؛ މި މައްސަލައިގައި ދޫކޮށްލި އަމުރު ނެރެފައިވަނީ ޙާލަތަށް އެއްވެސް ބަދަލެއް އައިސްގެން ނޫނެވެ. (ޕެރ. 11)
- މައްސަލަ ބަލާ ސެކްޝަނުގައި ދާއިމީ ފަނޑިޔާރަކު ނެތުމާއި މައްސަލަ ލަސްވުމަކީ ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތެއް ބަންދުކުރުމަށް ނުވަތަ ބަންދުން ދޫކުރުމަށް ބެލިދާނެ ޤާނޫނީ ސަބަބެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 12، 13)
- ދާއިމީ ފަނޑިޔާރަކު ނެތިގެން މައްސަލައެއް ލަސްވާނަމަ، ބަންދުގައި ހުންނަންޖެހޭ މީހަކު ދޫކޮށްލުމުގެ ބަދަލުގައި ޢަމަލުކުރަންޖެހޭނީ ޤާނޫނުގައިވާ ގޮތަށް މައްސަލަ އަވަސްކުރެވޭނެ ގޮތަކަށް އެހެން ފަނޑިޔާރަކާ މައްސަލަ ޙަވާލުކޮށްގެންނެވެ. (ޕެރ. 14)
- ހެކިންގެ ބަސް އަދި ނުނަގާ ހުރި މަރުޙަލާއެއްގައި، ހެއްކެއްގެ ބަސް އަޑުއެހުމަކާ ނުލައި އެ ބަހުން ލިބިދާނެ ބުރަދަނެއްގެ އަންދާޒާކޮށްގެން ބަންދުގައި ބަހައްޓަންޖެހޭ ޟަރޫރަތެއް ނެތްކަމަށް ނިންމޭކަށް ނެތެވެ. (ޕެރ. 16)
- ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ބޮޑު އަދަދެއްގެ މަސްތުވާތަކެތީގެ މައްސަލައަކާ ގުޅުވާލެވޭ އެކަށީގެންވާ ހެކި ހުރުމާއި ހެކިންގެ ބަސް ނުނެގި ހުރުމުން، ބަންދުގައި ބަހައްޓަންޖެހޭ ޟަރޫރަތެއް ނެތްކަމަށް ދަށުކޯޓުން ނިންމުމަކީ ބަރޯސާވެވޭނެ ނިންމުމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 17، 18)
ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ ބަންދާބެހޭ މާއްދާތައް (ލިޔުމުގައި '62 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)، (ވ)' އަދި '53 ވަނަ މާއްދާ')
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީ (ލިޔުމުގައި '13 ވަނަ މާއްދާ' އަދި '312 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)')
- ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދު (ލިޔުމުގައި '32 ވަނަ މާއްދާ')
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) (ފުޓްނޯޓުގައި ޙަވާލާދީފައި)
- 2021/HC-A/55 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. އަރުޝަދު ޚާލިދު)
މި ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.