Saeed Lex
ހައިކޯޓު · 2023/HC-B12/53 · 31 އޮގަސްޓް 2023 · ކޯޓު އަމުރު (ބަންދު)

ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އަޙްމަދު އަމްނު

ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ އަމުރު ބާޠިލު، ބަންދާމެދު އަލުން ގޮތެއް ނިންމުމަށް ކްރިމިނަލް ކޯޓަށް އެންގި

ކީވޯޑުތައް: ޖިނާއީ، ބަންދުން ދޫކޮށްލުން، ފަނޑިޔާރު އިޚްތިޔާރުކުރި ގޮތް ނިންމުމުގައި މައިގަނޑު ވާގިއާއަކަށް ނުވަތަ ކަމަކަށް ރިޢާޔަތްކޮށްފައި ނެތުން

ދަށު ކޯޓު: ކްރިމިނަލް ކޯޓު 145-B4/(88,89-2023)/2023/09

Saeed Lex ގައި ހުޅުވާޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

މަސްތުވާތަކެތި ޓްރެފިކްކުރުމުގެ ތުހުމަތުގައި ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރެވިފައިވާ މީހަކު، ބަންދު ހުރި ޙާލަތު ބަދަލުވިކަމަށް ބަލައި ޝަރުޠުތަކާއެކު ދޫކޮށްލި ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ އަމުރަކީ މައިގަނޑު ވާޤިޢާތަކަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ނިންމި ޞައްޙަ އަމުރެއްތޯ.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: ބަޔަކާ ބައިވެރިވެގެން މަސްތުވާތަކެތި އެތެރެކޮށް ވިޔަފާރިކުރާކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވި 2022 ޑިސެންބަރުގައި ހައްޔަރުކުރެވުނު ފަރާތެއް، 06 ފެބުރުވަރީ 2023 ގައި ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރެވިފައިވިއެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ބަންދު މުރާޖަޢާކުރުމަށް އެދުމުން ކްރިމިނަލް ކޯޓުން، މައްސަލަ ނިމެން ގިނަ ދުވަސް ނަގާނެތީއާއި، ތަކެތި އަތުން ނުފެނުމާއި ފޮރެންސިކް/ނޮލެޖްގެ ހެކި ނެތްކަމަށް ދިފާޢުން ބުނި ކަންކަމަށް ބުރަދަނެއް ހުރުމާއި، ހެކިތަކުގައި އިޖުރާއީ ގޯސްތައް ހުރުމާއި، ނެޓްވޯކްގެ ދައުރު ސާފުނުވުމާއި، އެހެން މައްސަލައެއްގައި ޖާގަ ނެތުމުން މީހަކު ދޫކުރުމަށް ބަލައި ޝަރުޠުތަކާއެކު ދޫކޮށްލިއެވެ.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: ދައުލަތުން ބުނީ ބޮޑު ކުށެއްގެ ތުހުމަތު އޮތްއިރު ޙާލަތު ބަދަލުވި ގޮތެއް ނުބުނެ، ހެކި ވަޒަންކުރި ގޮތް ސާފުނުވެ، ޝަރީޢަތް ލަސްވާނެކަމަށް ބަލައި ދޫކުރީ ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް ކަމަށެވެ. ރައްދުވާ ފަރާތުން ބުނީ ނޮލެޖްގެ ހެއްކާއި ޗެއިން އޮފް ކަސްޓަޑީ ހުށަހަޅާފައިނުވާތީ ޙާލަތު ބަދަލުވެފައިވާކަމަށާއި ކުށުގެ ބޮޑުކަމަކީ ބަންދުކުރާ ސަބަބެއް ނޫންކަމަށެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: ދައުލަތުން 6 ޝަފަހީ ހެކިވެރިންނާއި ތަޙުލީލީ ރިޕޯޓާއި ޗެއިން އޮފް ކަސްޓަޑީ ހާމަކޮށްފައިވާއިރު، ދިފާޢުގެ ކަންކަމަށް ބުރަދަން ދިން ސަބަބު ނުބުނެ، ހެކި ހުށަހެޅިފައިވޭތޯ ބެލުމެއްނެތި ޙާލަތު ބަދަލުވިކަމަށް ނިންމީ މައިގަނޑު ވާޤިޢާއަކަށް ރިޢާޔަތްނުކޮށް ކަމަށް ބެލިއެވެ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

  1. ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައި ހެކި ހުރެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާގެ ޙާލަތެއްގެ ދަށުން ބަންދުކުރެވިފައިވާ މީހަކު ބަންދުން ދޫކޮށްލާނަމަ ނުވަތަ ޝަރުޠުތަކާއެކު ދޫކޮށްލާނަމަ، ބަންދުކުރެވުނު ޙާލަތު ބަދަލުވި ގޮތް ބަޔާންކޮށްދޭންވާނެއެވެ. (ޕެރ. 13)
  2. މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށްޓަކައި ބަންދުކުރެވިފައިވާ މީހެއްގެ ބަންދަށް ލުޔެއް ދޭނަމަ، ނުރައްކާ އޮތްކަމަށް ބެލުނު ސަބަބު ސީދާ އެ މީހާގެ ފުށުން ނެތިގޮސްފައިވޭތޯ ބަލަންޖެހޭނެއެވެ؛ ޝަރީޢަތުގައި ހެކިތައް ފުރޮޅެމުން ދާގޮތުން މުއްތަހަމާއި ކުށާ ގުޅުވާދޭ މިންވަރު ކުޑަވުމާއި ނުރައްކާގެ މިންވަރު ބަދަލުވުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ. (ޕެރ. 14)
  3. ޙާލަތު ބަދަލުވި ސަބަބު ބަޔާންކުރަންވާނީ މައުޟޫޢަށް އަސަރުނުކުރާ ގޮތަށް އިޖުމާލީ ގޮތެއްގައެވެ؛ ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމުގައި ހެކިތަކަށް ރިޢާޔަތްކުރަންޖެހެނީ މަތިމަތިންނެވެ. (ޕެރ. 15)
  4. ބަންދުގައި ހޭދަވި މުއްދަތު ދިގުވުމަކީ ހަމައެކަނި އެކަމުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ބަންދުން ދޫކުރެވޭނެ ކަމެއް ނޫން ނަމަވެސް، ކުށާއި އަދަބުގެ ނިސްބަތަށް ބަލައި ބަންދާމެދު ގޮތެއް ކަނޑައެޅުމުގައި ރިޢާޔަތްކުރެވިދާނެ ކަމެކެވެ. (ޕެރ. 16)
  5. ދިފާޢުން ހުށަހެޅި ކަންކަމަށް ބުރަދަނެއް ދޭނަމަ، ބުރަދަން ދެވެން ޖެހުނު ސަބަބު ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ؛ ދައުލަތުން ހާމަކޮށްފައިވާ ހެކި (ޗެއިން އޮފް ކަސްޓަޑީ، ތަޙުލީލީ ރިޕޯޓު، ހެކިވެރިން) ފަދަ ކަންކަމަށް ރިޢާޔަތް ނުކޮށް ޙާލަތު ބަދަލުވިކަމަށް ނިންމުމަކީ ފަނޑިޔާރު އިޚްތިޔާރުކުރި ގޮތް ނިންމުމުގައި މައިގަނޑު ވާޤިޢާއަކަށް ރިޢާޔަތްކޮށްފައި ނެތުމެވެ (A/51-2022/SC ގެ 15 (ނ)). (ޕެރ. 17-21)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

މި ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.