ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ޙުސައިން ޢަބްދުލްޙަކީމް

ނަތީޖާ: ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ ބަންދުން ދޫކުރި އަމުރު ބާޠިލު

ކީވޯޑުތައް: ޖިނާއީ، އެކަށީގެންވާ ގޮތުގައި ސަބަބު ބަޔާންކޮށްފައި ނުވުން، ބަންދުން ދޫކޮށްލުން

ދަށު ކޯޓު: ކްރިމިނަލް ކޯޓު 145-J/MA/2023/380

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކޮށްފައިވާ ފަރާތެއް ބަންދު މުރާޖަޢާކޮށް ދޫކޮށްލި ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ އަމުރަކީ ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމާއިރު ރިޢާޔަތްކުރަންޖެހޭ ކަންކަމަށް ރިޢާޔަތްކޮށް، ސަބަބު އެކަށީގެންވާ ގޮތުގައި ބަޔާންކޮށް ނެރުނު އަމުރެއްތޯ.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: ބޭރުގެ ފަރާތްތަކާ ގުޅިގެން ރާއްޖެއަށް މަސްތުވާތަކެތި އެތެރެކޮށް ޓްރެފިކްކުރި ކަމުގެ ތުހުމަތުގައި ހައްޔަރުކުރެވި، މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކާތެރިކަމަށް ބުނެ ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރެވުނު ފަރާތެކެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ބަންދު މުރާޖަޢާކޮށް، ޓްރެފިކްކުރުމުގައި ބައިވެރިވިކަމުގެ މުވާޞަލާތެއް ނުވަތަ މުޢާމަލާތެއް ނުފެންނަކަމަށާއި އޭނާގެ ބަޔާނަށް އެހެން ބަޔާނަކުން ބާރުލިބޭކަމަށް ބުނެ ބަންދުން ދޫކޮށްލިއެވެ.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: ދައުލަތުން ބުނީ ބަންދުކުރަންޖެހޭ ޙާލަތު އޮއްވާ، ޙާލަތު ބަދަލުވިގޮތެއް ނުދައްކައި، ހެކި ވަޒަންކުރި ގޮތް ސާފުނުކޮށް ދޫކޮށްލީ ކަމަށެވެ. ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުން ބުނީ ބަންދުގައި ބަހައްޓާނެ ވަރުގެ ހެކި ނެތުމުން ސަބަބު ބަޔާންކޮށް ދޫކޮށްލީ ކަމަށެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: ދަށުކޯޓުން ރިޢާޔަތްކުރީ ހަމައެކަނި ދެފަރާތުން ހުށަހެޅި ކަންކަމަށެވެ؛ ހެކި ހުރުމާއި، ނުރައްކާ ފިލައިނުދިޔުމާއި، ކުރީގެ ރެކޯޑާއި ކުށުގެ ބޮޑުމިނަށް ބަލާއިރު ނިންމުމަށް ވާޞިލުވީ ވާޤިޢާތަކަށް އެކަށީގެންވާ ގޮތުގައި ރިޢާޔަތްކޮށްގެންކަން ސާފެއް ނުވެއެވެ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމާއިރު ފަނޑިޔާރު ރިޢާޔަތްކުރަންޖެހެނީ ހަމައެކަނި ދެފަރާތުން ހުށަހަޅާ ކަންކަމަށް ނޫނެވެ؛ ކުށުގެ ބާވަތާއި ކުޑަބޮޑުމިނާއި، ކުށްކުރި ޙާލަތާއި، އަނިޔާވެރިކަމާއި، ހެކީގެ ބުރަދަނާއި، ކުށުގެ ރެކޯޑާއި، ކުރިން ކޯޓަށް ޙާޟިރުވި ގޮތަށްވެސް ރިޢާޔަތްކުރަންވާނެއެވެ. (ޕެރ. 16، 17، 18)
2. ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތަކީ މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކާތެރި މީހެއްކަމަށް ބެލެވި ބަންދުކޮށްފައިވާނަމަ، އެ ނުރައްކާ ފިލައިދިޔަ ގޮތެއް ނުދައްކާ ބަންދުން ދޫކޮށްލުމަކީ ބަންދުގައި ބަހައްޓަންޖެހޭ ޙާލަތު އޮއްވާ އެކަމަށް ނުބަލައި ނިންމި ނިންމުމެކެވެ. (ޕެރ. 21)
3. ބަންދުން ދޫކޮށްލާ އަމުރުގައި، ފަނޑިޔާރު ވާޤިޢާތަކަށް އެކަށީގެންވާ ގޮތެއްގައި ރިޢާޔަތްކޮށް އެ ނިންމުމަށް ވާޞިލުވިކަން ސާފުވާންޖެހޭނެއެވެ؛ އެކަން ސާފުނުވާ އަމުރެއް ބާޠިލުކުރެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 22، 23)
4. ދަޢުވާކުރެވޭ މިންވަރަށް ހެކި ހުރުމާއި، ބޮޑު ކުށެއްގެ ތުހުމަތުގައި ހުރުމާއި، މަސްތުވާތަކެތީގެ ވިޔަފާރީގެ ކުރީގެ ރެކޯޑު ހުރުމަކީ ބަންދުގައި ބަހައްޓަންޖެހޭ ޙާލަތަށް ބެލުމުގައި ރިޢާޔަތްކުރަންޖެހޭ ކަންކަމެވެ. (ޕެރ. 21)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމާއިރު ރިޢާޔަތްކުރަންޖެހޭ ކަންކަން ބަޔާންކުރާ މާއްދާ (ލިޔުމުގައި '53 ވަނަ މާއްދާ')
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) (ލިޔުމުގައި '62 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)') (ދައުލަތުގެ ނުކުތާގައި)
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީ (ލިޔުމުގައި '13 ވަނަ މާއްދާ' އަދި '313 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)') (ދައުލަތުގެ ނުކުތާގައި)
• ގަވާއިދު ނަންބަރު 2021-SC-REG-01 (ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދު) (ލިޔުމުގައި '33 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)') (ދައުލަތުގެ ނުކުތާގައި)
• 2022/HC-B12/94 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. ފަޟްލޫން މުޙައްމަދު)
• 2023/HC-B12/5 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. ޙަސަން މުނާޒް)