ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ނާފިޢު މުޙައްމަދު
ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ބާޠިލު؛ ދައުލަތުން 10 ދުވަހުގެ ތެރޭ އަލުން ހުށަހަޅައިފިނަމަ ޝަރީޢަތުގެ މަރުޙަލާއިން ކުރިއަށް ގެންދިޔުމަށް
ކީވޯޑުތައް: ޖިނާއީ، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގާނޫނުގެ 120 ވަނަ މާއްދާ، ޚަޞްމުން ފާހަގަ ނުކުރާ ނުކުތާއަކާ ގުޅިގެން ފަނޑިޔާރު ގޮތް ނިންމުން، ދަޢުވާ ކުރުމުގެ މުއްދަތު، ދައުވާކުރުން ހުރަކަށް ވެދާނެ ދިފާއު ހުށަހެޅުން
ދަށު ކޯޓު: ކްރިމިނަލް ކޯޓު 145-B8/SHN/(466-2022)/2025/03
Saeed Lex ގައި ހުޅުވާޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފްކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދު ނުކުރެވި ދޫކޮށްލެވުނު މީހެއްގެ މައްޗަށް ދަޢުވާ އުފުލާފައިވަނީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 94 ވަނަ މާއްދާގެ މުއްދަތުގެ ތެރޭގައިތޯ؛ އަދި ޚަޞްމުން ހުށަނާޅާ ދަޢުވާކުރުމުގެ މުއްދަތާ ގުޅޭ ދިފާޢެއްގެ މައްޗަށް ފަނޑިޔާރަށް ގޮތެއް ނިންމިދާނެތޯ.
ޚުލާޞާ
ވާޤިޢާ: މަސްތުވާތަކެތީގެ މައްސަލައެއްގައި ހައްޔަރުކުރެވި، 15 ދުވަހުގެ ދެ ބަންދު އަމުރަށްފަހު ފުލުހުން ދޫކޮށްލި މީހެއްގެ މައްޗަށް ޓްރެފިކްކުރުމުގެ ދަޢުވާ 2021 ނޮވެމްބަރުގައި އުފުލިއެވެ؛ ރަޖިސްޓްރާރ ބަލައިނުގަތުމަށް ނިންމި ނިންމުން ހައިކޯޓުން ބާޠިލުކުރުމުން މައްސަލަ އަލުން ހުށަހެޅުނެވެ.
ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ނިންމީ ދަޢުވާ އުފުލާފައިވަނީ 94 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ މުއްދަތު ފަހަނައަޅައިދިޔަ ފަހުންކަމަށް ބުނެ ދަޢުވާ ފޯމު ބާޠިލުކުރުމަށެވެ.
ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: ދައުލަތުން ބުނީ ޖުނާން ޤަޟިއްޔާގެ މަތިން 94 (ށ) ހިނގާނެކަމަށާއި ދަޢުވާ މުއްދަތުގެ ތެރޭ އުފުލިކަމަށާއި، ދިފާޢުން ހުށަނާޅާ ނުކުތާއެއްގެ މައްޗަށް ފަނޑިޔާރު ނިންމީ 119/120 އާ ޚިލާފަށްކަމަށެވެ. ދިފާޢުން ބުނީ މުއްދަތު ފާއިތުވި ފަހުން ހުށަހެޅި މައްސަލައެއްކަމަށެވެ.
ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރެވިފައި ނުވާތީ 94 (ށ) ހިނގާނެއެވެ؛ އޭގެ މުއްދަތު ފަހަނައަޅާފައި ނުވެއެވެ. ފަނޑިޔާރު އެ ނުކުތާ ފާހަގަކުރުމަކީ ގޯހެއް ނޫނަސް ޚަޞްމުންނަށް ފުރިހަމަ ފުރުޞަތު ދިންކަމާ ސުވާލު އުފެދެއެވެ.
ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް
- ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 94 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އާ އެއްގޮތަށް ދަޢުވާކުރުމުގެ މުއްދަތު ގުނަންޖެހޭނީ ދަޢުވާ ލިބޭ ފަރާތަކީ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދުކުރަން ނިންމާފައިވާ ފަރާތެއްނަމައެވެ؛ އެފަދައިން ބަންދުކުރަން ނިންމާފައި ނުވާނަމަ މުއްދަތު ގުނަންޖެހޭނީ 94 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އާ އެއްގޮތަށެވެ. (ޕެރ. 18-19)
- ޝަރީޢަތް ނިމެންދެން ބަންދު ނުކުރެވި ދޫކޮށްލެވުނު ފަރާތެއްގެ މައްސަލައިގައި 94 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ 30+10 ދުވަހުގެ މުއްދަތަށް ބަލައި ދަޢުވާ މުއްދަތު ފަހަނައަޅައިދިޔަ ފަހުން އުފުލިކަމަށް ކަނޑައެޅުމަކީ ކުރެވޭނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 19-21)
- ޚަޞްމުން ފާހަގަ ނުކުރާ ނުކުތާއެއް ކަމުގައި ވިޔަސް، ވަކި ޙާއްޞަ ޙާލަތްތަކެއްގައި ފަނޑިޔާރަށް ފާހަގަކުރެވޭ ޤާނޫނީ ކަންކަމުގައި، ޚަޞްމުން ދެކޭގޮތް ހޯދައި ޖަދަލުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ދިނުމަށްފަހު، ގޮތް ނިންމިދާނެއެވެ؛ ދަޢުވާ އުފުލި މުއްދަތާ ގުޅޭ ސުވާލަކީ ކޯޓުގެ އިޚްތިޞާޞާ ގުޅޭ ކަމަކަށްވާތީ ފަނޑިޔާރު އެކަމާ ސުވާލުކުރުމަކީ ގޯހެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 24-25)
- ފަނޑިޔާރު އަމިއްލައަށް ފާހަގަކުރާ ޤާނޫނީ ނުކުތާއެއްގެ މައްޗަށް ގޮތް ނިންމާނަމަ، އެ ނުކުތާގެ މިސްރާބު ޚަޞްމުންނަށް ސާފުކޮށްދީ، އެކަށީގެންވާ ގޮތެއްގެ މަތިން ޖަވާބުދާރީވެ ޖަދަލުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ދޭންޖެހެއެވެ. (ޕެރ. 26)
ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 94 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ) (ޤާނޫނު ނަންބަރު 21/2020 އިން އިޞްލާޙުކުރެވުނު ގޮތަށް)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 117 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 119 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ (2)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 120 ވަނަ މާއްދާ
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
- 2022/SC-A/74 (ޢަބްދުﷲ ޖުނާން އިބްރާހީމް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް)
- 2020/SC-A/44 (އިސްމާޢީލް ޝުޖާޢު ވ. ޔޫސުފް ރިޟާ)
- 2022/HC-A/27
މި ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.