އަޙްމަދު ނިހާން ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް
ޚުލާޞާ
- ކޯޓަށް އައި ގޮތް
- ކްރިމިނަލް ކޯޓުން (212/Cr-C/2016) ޓެރަރިޒަމްގެ ޢަމަލެއް ކުރަން އުޅުމާއި ބައިވެރިވުމުގެ ކުށް ސާބިތުވާކަމަށް ކަނޑައަޅައި 17 އަހަރުގެ ޖަލު ޙުކުމެއް ކުރިއެވެ.
- ވާޤިޢާ
- އދ. މާމިގިލީ މެޖިސްޓްރޭޓު ރޭގަނޑު ކޯޓު ހުޅުވައި، އެހެން މީހަކު ދިން އީމެއިލަކުން "މާފުށި އަމުރު" ނަމުގައިވާ ލިޔުމެއް ޑައުންލޯޑްކޮށް ބަދަލުތައް ގެނެސް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ހައްޔަރުކުރުމުގެ އަމުރެއްގެ ގޮތަށް ތައްޔާރުކުރަން އުޅުނުކަމަށް ބުނެ ޓެރަރިޒަމްގެ ދަޢުވާ ކުރިއެވެ. ފުލުހުންގެ އޮޕަރޭޝަނެއްގެ ތެރެއިން ހިނގި މައްސަލައެކެވެ.
- ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
- ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ހައްޔަރުކުރުމަށް ކޯޓު އަމުރެއް ކަމަށް ދައްކުވައިދޭ ލިޔުމެއް ތައްޔާރުކުރަން އުޅުނުކަމަށް ބުނެ މެޖިސްޓްރޭޓެއްގެ މައްޗަށް ޓެރަރިޒަމް މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން "ގަދަކަމުން މީހަކު ފޮރުވުން ނުވަތަ ރަހީނުކުރުން" ކުރަން އުޅުމާއި ބައިވެރިވުމުގެ ކުށް ސާބިތުވެފައިވަނީ ޤާނޫނާ އެއްގޮތަށްތޯ؛ އަދި ހަތަރު ދަޢުވާގެ ހެކިބަސް އެކުގައި ނެގުމާއި ސިއްރު ހެކިންގެ ހެކިބަސް ނެގުން ޞައްޙަތޯ.
- ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް
- އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ ގަދަކަމުން މީހަކު ފޮރުވުން ނުވަތަ ރަހީނުކުރުން ކުރަން އުޅުނުކަމުގެ ހެއްކެއް ނެތްކަމަށާއި، ސާބިތުކުރުމުގެ މިންގަނޑު ފުރިހަމަނުވާކަމަށާއި، ދިފާޢުގެ ހެކިވެރިއަކު ހާޟިރުނުކުރިކަމަށާއި، ހެކިން ޢަދުލުވެރި ނޫންކަމަށާއި، ހަތަރު ދަޢުވާގެ ހެކިބަސް އެކުގައި ނެގުމުން ދިފާޢުގެ ޙައްޤަށް ހުރަސްއެޅުނު ކަމަށެވެ.
- ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް
- ދަޢުވާކުރި ރޭވުމާއި، ކުރަން އުޅުމާއި، ބައިވެރިވުމުގެ ޢަމަލުތައް ސާބިތުވާ ހެއްކެއް ނެތެވެ؛ އަމުރެއް ނެރެފައިވެސް، ޕްރިންޓްކޮށްފައިވެސް، ފޮނުވާފައިވެސް ނުވާއިރު ކުރެވިފައިވަނީ ތައްޔާރުވުމުގެ މަރުޙަލާގެ ކަމެކެވެ؛ ހަތަރު ދަޢުވާގެ ހެކިބަސް ވަކިނުކޮށް ނެގުމާއި، ސިއްރު ހެކިންގެ ޝަރުޠުތައް ބެލިކަން ނޭނގުމާއި، ހެކިންގެ ތެދުވެރިކަމާ އުފެދުނު ސުވާލު ނުބެލުމުން ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 އާއި 51 ގެ ޙައްޤުތަކަށް އުނިކަން ލިބުނެވެ.
ކުރީގެ ތާރީޚު / ފަހުގެ ތާރީޚު
- ކުރީގެ ތާރީޚު
- ކްރިމިނަލް ކޯޓު 212/Cr-C/2016
- ފަހުގެ ތާރީޚު
- ސުޕްރީމް ކޯޓަށް އިސްތިއުނާފުކުރިކަމެއް ޑޭޓާބޭސްގައި ނެތް
ނިންމުން
ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ބާޠިލުދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ބާޠިލު
ކޯ ޓާމްސް
ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް
ޖިނާއީ ކުށުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު މީހެއްގެ މައްޗަށް ނިސްބަތްކުރެވޭނީ ކުށުގެ މާއްދީ ރުކުން (actus reus) އާއި މަޢުނަވީ ރުކުން (mens rea) ދެކަންވެސް ޝަރީޢަތަށް ސާބިތުކޮށްދެވިގެންނެވެ؛ ދަޢުވާގައި ބަޔާންކުރާ ކޮންމެ ޢަމަލެއް (ތައްޔާރުކުރުން، ރޭވުން، ކުރަން އުޅުން، ބައިވެރިވުން) ވަކިވަކިން ޕްރޮސިކިއުޝަނުން ސާބިތުކުރަންޖެހޭނެއެވެ.
ކުށެއް ކުރުމަށް ރޭވުމަކީ ދެމީހަކު ނުވަތަ ގިނަ ބަޔަކު ޤާނޫނާ ޚިލާފު ކަމެއް ކުރުމަށް އެއްބަސްވުމެވެ؛ ޓެރަރިޒަމް މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނުގައި "ރޭވުން" އާއި "ކުރަން އުޅުން" މާނަކޮށްފައި ނުވާތީ، 4/2011 ގެ 11 (ބ) ގެ ދަށުން 9/2014 ގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 82 ވަނަ މާއްދާ (ރޭވުން) އާއި ކުށެއް ކުރަން އުޅުމުގެ މާއްދާގައިވާ މާނަތަކަށް ރުޖޫޢަވެވޭނެއެވެ؛ ޓެރަރިޒަމްގެ ޢަމަލެއް ރޭވުމަކީ 32/2015 ގެ 7 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ވަކި ކުށެއް ކަމުން، އެ ކުށުގެ ދަޢުވާ ކުރަންވާނީ އެ މާއްދާގެ ދަށުންނެވެ.
ކުށުގެ މަރުޙަލާތަކަކީ ޤަޞްދުކުރުން، ތައްޔާރުވުން، ކުރަން އުޅުން އަދި ފުރިހަމަކުރުމެވެ؛ ހަމައެކަނި ނިޔަތުގެ މައްޗަށް އަދަބެއް ނުދެވޭނެ ކަމަށާއި، ވަސީލަތްތައް ހޯދައި ތައްޔާރުވުމުގެ މަރުޙަލާގައި ކުރާ ޢަމަލުތައް ޢާންމު އުޞޫލެއްގެ ގޮތުން ކުށެއް ނޫނެވެ؛ ކުށެއް ކުރަން އުޅުން ސާބިތުވާނީ ކުށުގެ ޢަމަލު ތަންފީޒުކުރަން ފެށުމާއި، އަމިއްލަ އިޚްތިޔާރުން ބޭރުގެ ސަބަބަކާ ހެދި ކުށް ފުރިހަމަ ނުވުމުންނެވެ.
މީހަކު ހައްޔަރުކުރުމަށް ކޯޓު އަމުރެއް ނެރުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 46 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ފަނޑިޔާރުންނަށް ލިބިދީފައިވާ ބާރެކެވެ؛ ނެރެފައިނުވާ، ޕްރިންޓް ނުކުރާ، ފޮނުވާފައިނުވާ، އަދި ފުރިހަމަނުވާ ލިޔުމެއް ތައްޔާރުކުރުމަކީ ގަދަކަމުން މީހަކު ފޮރުވުން ނުވަތަ ރަހީނުކުރުން ކުރަން އުޅުމުގެ ސީދާ ޢަމަލެއް ކަމަށް ޤާނޫނީ ގޮތުން ނުބެލެވޭނެއެވެ.
ޝަރީޢަތް ހިންގާނެ ގޮތާއި ހެކިން ހާޟިރުކުރާނެ ގޮތް ކަނޑައެޅުމަކީ ފަނޑިޔާރުގެ ތަޤްދީރީ ބާރެއް ނަމަވެސް، އެ ބާރު ބޭނުންކުރަންވާނީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 އާއި 51 (ބ) އިން ލިބިދޭ ޙައްޤުތަކަށް ހުރަސްނޭޅޭ ގޮތަށެވެ؛ ވަކިވަކި ޤަޟިއްޔާތަކުގައިވާ ހަތަރު ދަޢުވާއެއްގެ ހެކިބަސް ކޮން ދަޢުވާއަކާ ގުޅިގެންކަން ވަކިނުކޮށް އެއް އަޑުއެހުމެއްގައި އެކުގައި ނެގުމަކީ ދިފާޢުވުމުގެ ޙައްޤަށް ހުރަސްއެޅޭ ކަމެކެވެ.
ހެކިވެރިޔާގެ ތެދުވެރިކަމާ (މާލީ ނުވަތަ ސިޔާސީ މަންފާ) ސުވާލު އުފެދޭ ސަބަބެއް ހުށަހެޅިއްޖެނަމަ ޝަރީޢަތުން އެކަން ބަލަންވާނެއެވެ؛ ހެކިބަސް ނުބެލެވޭނެ ޙާލަތްތައް ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2012/SC-A/01 ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ.
ސިއްރު ހެކިންގެ ހެކިބަސް ނެގޭނީ މަޤްބޫލު ސަބަބެއް ހުރެ، ހެކިވެރިޔާ އެދި، ހެކިވެރިޔާގެ ނުވަތަ ޢާއިލާގެ ރައްކާތެރިކަމަށް ޙަޤީޤީ ބިރެއް އޮތްތޯ، ހެކީގެ މުހިންމުކަން، ޢަދުލުވެރިކަން، ސިއްރު ހިފެހެއްޓޭ މިންވަރު އަދި ސިއްރުނުކޮށް ނެގޭނެ ފުރުޞަތު އޮތްތޯ ބެލުމަށްފަހުގައެވެ (ހައިކޯޓުގެ 2013/HC-A/163)؛ ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތަށް ސިއްރު ހެކީއާ ސުވާލުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ދޭންވާނެއެވެ؛ މިކަންކަން ބެލިކަން ދަށުކޯޓުގެ ރިޕޯޓުން ނޭނގޭނަމަ އެ ހެކިބަސް ބިނާކޮށްގެން ކުރާ ޙުކުމް ޞައްޙައެއް ނުވެއެވެ.
ޖިނާއީ ޙުކުމް ބިނާވާންޖެހޭނީ ޤާނޫނީ ގޮތުން ޞައްޙަ ދަލީލުތަކުގެ މައްޗަށެވެ؛ ޔަޤީނާ ގާތްކުރާ މިންވަރަށް ފަނޑިޔާރު އިޤްތިނާޢުވެ، އެކަށީގެންވާ ޝައްކެއްނެތި ސާބިތުނުވާނަމަ (ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 (އ)) ކުށް ސާބިތުވާކަމަށް ޙުކުމް ނުކުރެވޭނެއެވެ.
ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތަކާއި ސާބިޤާތައް
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 32/2015 (ޓެރަރިޒަމް މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 4 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ 1 އާއި 2، 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ 2، 6 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ނ)، 7 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/2011 (މާނަކުރުމުގެ ހަމަތައް ބަޔާންކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 11 ވަނަ މާއްދާގެ (ބ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 82 ވަނަ މާއްދާ އާއި ކުށެއް ކުރަން އުޅުމުގެ މާއްދާ (ލިޔުމުގައި "08 ވަނަ މާއްދާ")
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 46 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (އ)، (ބ) އާއި (ކ)
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 59 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) (އިސްތިއުނާފު ނުކުތާގައި)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2012/SC-A/01
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2011/SC-A/36
- ހައިކޯޓުގެ 2013/HC-A/163
ފަނޑިޔާރުން
- ބެންޗު
- ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު، ޢަބްދުއްރައޫފު އިބްރާހީމް، ޢަލީ ސަމީރު
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް
ޙުކުމުގެ ލިޔުން
ޙުކުމުގެ ފުރިހަމަ ލިޔުން މި ޑޭޓާބޭސްގައި އަދި ނެތް. ކޯޓުގެ ޙުކުމު ކިޔުމަށް ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.
ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ހުޅުވާމި ޙުކުމުގެ ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.