މުޙައްމަދު ލަޠީފު ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް
ޚުލާޞާ
- ކޯޓަށް އައި ގޮތް
- ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ޓެރަރިޒަމްގެ ޢަމަލެއް ކުރުމުގެ ކުށުން ކުށްވެރިކޮށް، ތިން މީހުންކުރެ ކޮންމެ މީހަކަށް 25 އަހަރުގެ ޖަލު ޙުކުމެއް ކުރިއެވެ.
- ވާޤިޢާ
- މީހަކު ރަހީނުކޮށް އޭނާގެ ކޮޓަރިން ފައިސާ ވައްކަންކުރުމަށް ތިން މީހުން ރާވައި، ދެމީހުން އޭނާ ބަނދެ ބޭއްވުމުން އޭނާ މަރުވިއެވެ. އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތަށް ތުހުމަތުކުރެވުނީ ރަހީނުކުރުމަށް ބޭނުންވާ ތަކެތި ގެންގޮސްދީ، ފާރަލައި، ވައްކަންކުރިއިރު ފާރައަށް ހުރުމުގެ ގޮތުން އެހީތެރިވިކަމަށެވެ.
- ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
- ރަހީނުކޮށް ވައްކަންކުރުމުގައި އެހީތެރިވިކަމަށް ޤާނޫނު ނަންބަރު 10/90 ގެ ދަށުން ޓެރަރިޒަމްގެ ކުށް ސާބިތުކުރުމުގައި ވަކީލެއްގެ ޙައްޤު ލިބިދިނުމާއި، އެކުގައި ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހެއްގެ ތަޙްޤީޤު ބަޔާނަށް ބުރަވުމާއި، އެކަށީގެންވާ ޝައްކެއް ނެތް މިންވަރަށް ސާބިތުވުމުގައި އުޞޫލީ ނުވަތަ ޤާނޫނީ ކުށެއް ހުރިތޯ؛ އަދި ކުށަށް އެހީތެރިވި މީހަކަށް 25 އަހަރުގެ ޖަލު ޙުކުމެއް ކުރުމަކީ ޤާނޫނާ އެއްގޮތް ކަމެއްތޯ.
- ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް
- އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ ތަޙްޤީޤުގައި ވަކީލެއްގެ އެހީ ނުލިބުނުކަމަށާއި، ހާދިސާ ހިނގި ތަނުން އޭނާ ފެނުނުކަމަށް ހެއްކެއް ނުބުނާކަމަށާއި، އެކުގައި ތުހުމަތުކުރެވުނު މީހެއްގެ ބަޔާނަށް ބުރަވެފައިވާކަމަށާއި، އެހީތެރިވުމުގެ އަދަބަކީ 10–15 އަހަރުކަމަށެވެ. ދައުލަތުން ބުނީ ވަކީލު ޙައްޤު އަންގާފައިވާކަމަށާއި، ބަޔާނަށް ބާރުލިބިދޭ ހެކި ހުރިކަމަށާއި، މީހަކު މަރުވިނަމަ އަދަބަކީ ޤާނޫނުގެ 6(ހ) ގެ ބޮޑު އަދަބުކަމަށެވެ.
- ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް
- ވަކީލު ޙައްޤު އަންގާފައިވާކަން ސޮއިކޮށްފައިވާ ލިޔުމުން އެނގޭތީ އަދި ވަކީލެއް ބޭނުންނުވާކަމަށް ބުނެފައިވާތީ އެ ނުކުތާ ބަލައިނުގަނެ، އެކުގައި ތުހުމަތުކުރެވުނު މީހާގެ ބަޔާނަށް ބުރަދަން ލިބިފައިވަނީ އެހެން ހަރުދަނާ ހެކި ޤަރީނާއާއެކުކަމަށާއި އެހީތެރިވިކަން އެކަށީގެންވާ ޝައްކެއް ނެތި ސާބިތުވާކަމަށް ކަނޑައެޅިއެވެ. ނަމަވެސް ދަޢުވާގެ ޞީޣާއަކީ އެހީތެރިވުމުގެ ދަޢުވާއަކަށް ވާތީ ކަނޑައެޅެންޖެހޭނީ 6(ހ) ގައިވާ 10–15 އަހަރުގެ އަދަބު ކަމަށާއި، އޭނާގެ ދައުރަށް ބަލާއިރު އެ ދަރަޖައިގެ އެންމެ މަތީ އަދަބު ލިބެންޖެހޭކަމަށް ކަނޑައަޅައި، އަދަބުގެ ބައި ބަދަލުކުރިއެވެ.
ކުރީގެ ތާރީޚު / ފަހުގެ ތާރީޚު
- ކުރީގެ ތާރީޚު
- ކްރިމިނަލް ކޯޓު 805/Cr-C/2011
- ފަހުގެ ތާރީޚު
- ސުޕްރީމް ކޯޓަށް އިސްތިއުނާފުކުރިކަމެއް ޑޭޓާބޭސްގައި ނެތް
ނިންމުން
ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން ދަމަހައްޓާފައިކުށްވެރިކުރުން ޤާއިމް، އަދަބުގެ ބައި ބާޠިލުކޮށް ބަދަލުކުރި
ކޯ ޓާމްސް
ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް
ޤާނޫނުއަސާސީގެ 48 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ވަކީލެއްގެ ޙައްޤު ލިބިދިނުމަށް، އެ ޙައްޤު ލިބިގެންވާކަން ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހާއަށް އަންގައި، ލަސްނުކޮށް ވަކީލެއްގެ އެހީ ހޯދައި މައްސަލަ ނިމެންދެން އެ އެހީ ދެމެހެއްޓުމުގެ ފުރުޞަތު ފަހިކޮށްދީ، ހަނުހުރުމުގެ ޙައްޤު އޭނާއަށް އަންގަންޖެހެއެވެ. ހައްޔަރުކުރުމާއެކު ވަކީލުގެ ޙައްޤު އަންގާފައިވާކަން ސޮއިކޮށްފައިވާ ލިޔުމަކުން އެނގި، ތަޙްޤީޤުގެ ތެރޭގައާއި ދަށުކޯޓުގައި ވަކީލަކަށް ނާދެ، ވަކީލެއް ބޭނުންނުވާކަމަށް ބުނެފައިވާނަމަ، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 53 ވަނަ މާއްދާ އާ ޚިލާފަށް ތަޙްޤީޤުކުރެވިފައިވާކަމަށް ނުބެލެވޭނެއެވެ. (ބައި 5)
އިސްތިއުނާފު ފޯމުގައި އަސާސީ ޙައްޤެއް ނުލިބިވަނީ ކޮންގޮތަކުންކަން ބަޔާންކޮށްފައިނުވާނަމަ، އެ މާއްދާއާ ގުޅިގެން ކޯޓުން އިތުރު ގޮތެއް ކަނޑައަޅަންޖެހޭ ތަނެއް ނެތެވެ. (ބައި 5)
އެކުގައި ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހެއްގެ ހެކިބަހަކީ އެއްވެސް ފުރިހަމަ ހެއްކެއްގެ ގޮތުގައި ބަލައި ބުރަދަން ނުދެވޭ ހެކިބަހެއް ނަމަވެސް، ރާވައިގެން ހިންގާ ބޮޑެތި ކުށްތަކުގައި، އެ ހެކިބަހަށް ތާއީދުލިބޭ އެހެން ދަލީލުތަކާއި ޤަރީނާތަކާއެކު ޖިނާއީ މައްސަލަ ސާބިތުކުރުން ހުއްދައެވެ. (ބައި 6)
ތަޙްޤީޤުގައި މަޖްބޫރުކަމެއް ނެތި ދީފައިވާ އިޢުތިރާފަކީ ފުރިހަމަ ހެއްކެއް ނޫން ނަމަވެސް، އެ އިޢުތިރާފަށް ބާރުލިބިދޭ ގުޅިފައިވާ ހަރުދަނާ އެހެނިހެން ހެކި ޤަރީނާ ހުރެއްޖެނަމަ، އެއީ މައްސަލަ ސާބިތުކުރުމަށް ފުދޭ ހަރުދަނާ ޤަރީނާއެއް ކަމުގައި ބެލެވިދާނެއެވެ. އެހެންކަމުން އެކުގައި ތުހުމަތުކުރެވުނު މީހެއްގެ ތަޙްޤީޤު ބަޔާނަށް، އެ ބަޔާނަށް ބާރުލިބިދޭ އެހެން ހެކިތަކާއެކު ބުރަދަންދިނުމަކީ ޝަރުޢީ ނުވަތަ ޤާނޫނީ އުޞޫލަކާ ޚިލާފު ކަމެއް ނޫނެވެ. (ބައި 6)
ޖިނާއީ ކުށެއްގެ އަޞްލު ޢަމަލު ހިންގި މީހާގެ އިތުރުން، ކުށަށް ރޭވުމާއި ހިތްވަރުދިނުމާއި އެހީތެރިވުމާއި އެއްބަސްވުމެއް ނުވަތަ އެއް މަޤްޞަދެއް އޮތުމުން ކުށުގެ ބައެއް ޢަމަލުތައް ހިންގާ މީހުންވެސް ޖިނާއީ މަސްއޫލިއްޔަތު އުފުލަންޖެހެއެވެ. ޤާނޫނު ނަންބަރު 10/90 ގެ 3 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ޓެރަރިޒަމްގެ ޢަމަލަކަށް އެހީވެދިނުން ޓެރަރިޒަމްގެ ކުށުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭތީ، އެހީތެރިވި މީހާގެ ކުށް ސާބިތުވުމަށް އަޞްލު ޢަމަލު ހިނގި ތަނުގައި އޭނާ ހުރިކަމުގެ ހެކި ހުރުން ލާޒިމެއް ނޫނެވެ. (ބައި 7)
ޤާނޫނު ނަންބަރު 10/90 ގެ 6 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އިން، ޓެރަރިޒަމްގެ ކުށެއްގެ ސަބަބުން މީހަކު މަރުވިނަމަ ކުށް ކުރި ނުވަތަ ރޭވި މީހުންނާއި އެހީވެދިން މީހުންގެ އަދަބުގައި ފަރަޤުކޮށް، އެހީވެދިން މީހާގެ އަދަބު 10 އަހަރާއި 15 އަހަރާ ދެމެދަށް ކަނޑައަޅާފައިވާއިރު، ސީދާ އަދި ނުސީދާ އެހީތެރިވުމުގެ މެދުގައި ޤާނޫނު ފަރަޤުކޮށްފައި ނުވާތީ، ދަޢުވާގެ ޞީޣާގައި އެހީތެރިވުމުގެ ދަޢުވާ ކޮށްފައިވާނަމަ ކަނޑައެޅެންޖެހޭނީ އެހީތެރިވި މީހާއަށް ކަނޑައެޅިފައިވާ އަދަބެވެ. ދަޢުވާގެ ތަކްޔީފާމެދު ޚިލާފެއް އުފެދިއްޖެނަމަ ދަޢުވާގެ ޞީޣާއާއި ޙަވާލާދީފައިވާ ޤާނޫނަށް ބަލަންޖެހެއެވެ. (ބައި 8)
އަދަބުގެ މިންވަރު ކަނޑައަޅަނީ ކުށުގައި އެމީހަކު އަދާކުރި ދައުރަށް ބަލައިގެންނެވެ. ކުށަށް ބޭނުންވާ ތަކެތި ގެންގޮސްދީ، ފާރަލައި، ވައްކަންކުރިއިރު ފާރައަށް ހުރުން ފަދަ ދައުރަކީ އެހީތެރިވި މީހަކަށް ކަނޑައެޅިފައިވާ އަދަބުގެ އެންމެ މަތީ ދަރަޖައިގެ އަދަބު ލިބެންޖެހޭ ދައުރެކެވެ. (ބައި 8)
ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތަކާއި ސާބިޤާތައް
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 48 ވަނަ މާއްދާ، 48 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (އ)
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 53 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ)
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 142 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 10/90 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޓެރަރިޒަމް މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 2 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)، 3 ވަނަ މާއްދާ، 6 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 32/2015 (ޓެރަރިޒަމް މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ 2، 6 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ) (ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމުގައި)
- ޔޫތު ޖަސްޓިސް އެންޑް ކްރިމިނަލް އެވިޑެންސް އެކްޓް 1999 (އިނގިރޭސިވިލާތް) ގެ 53 ވަނަ މާއްދާ (މިސާލެއްގެ ގޮތުން)
- 2013/HC-A/211
- 2013/HC-A/122
- 2012/SC-A/01 (ޢަބްދުﷲ ޙުސައިން ވ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް)
- 2009/SC-A/18 (އާދަމް ޝަރީފް ވ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް)
- 2016/HC-A/69 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ ނަން އުނިކުރެވިފައި)
- 2018/SC-A/51 (އިމްރާން ޢަބްދުﷲ ވ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް)
ފަނޑިޔާރުން
- ބެންޗު
- ފާޠިމަތު ފަރްހީޒާ، ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ، މުޙައްމަދު ނިޔާޒް
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް
ޙުކުމުގެ ލިޔުން
ޙުކުމުގެ ފުރިހަމަ ލިޔުން މި ޑޭޓާބޭސްގައި އަދި ނެތް. ކޯޓުގެ ޙުކުމު ކިޔުމަށް ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.
ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ހުޅުވާމި ޙުކުމުގެ ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.