ދިވެހިރާއްޖޭގެ މަތީ މަރުޙަލާގެ ކޯޓުތަކުން ކަނޑައަޅާފައިވާ ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

Maldives Legal Precedents

Saeed Lex
2016/HC-A/69ހައިކޯޓު · 26 ފެބުރުއަރީ 2020 · ޤަސްދުގައި މީހަކު މަރާލުން

ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. (ކުއްޖާގެ ނަމާއި އެޑްރެސް ސިއްރުކުރެވިފައި)

ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ބާޠިލުޚިލާފު ރައުޔެއް
ހައިކޯޓު · 26 ފެބުރުއަރީ 2020ދަށު ކޯޓު: ޖުވަނައިލް ކޯޓު 12/Jv-C/2015ބާވަތް: ޖިނާއީ

ޚުލާޞާ

ކޯޓަށް އައި ގޮތް
ޖުވެނައިލް ކޯޓުން، ސައިކަލުގައި އިން އިނުމުގެ އިތުރަށް ބައިވެރިވި ޢަމަލެއް ހެކިތަކުން ނުފެންނާތީ، ޤަޞްދުގައި މީހަކު މެރުމުގައި ބައިވެރިވުމުގެ ދަޢުވާ އެކަށީގެންވާ ޝައްކެއްނެތް މިންވަރަށް ސާބިތުނުވާކަމަށް ޙުކުމްކުރިއެވެ.
ވާޤިޢާ
ދެ ސައިކަލެއްގައި ދިޔަ ހަތަރު މީހުންގެ ތެރެއިން އެކަކު ހޮސްޕިޓަލުގެ އިމަޖެންސީ ގޭޓު ކުރިމަތީގައި މީހަކަށް ވަޅިން ހަމަލާދީ އޭނާ މަރުވިއެވެ. އިސްތިއުނާފު ރައްދުވާ ކުއްޖާ (އޭރު 18 އަހަރު ނުފުރޭ) އިނީ ހަމަލާދިން މީހާއާއެކު ދިޔަ އަނެއް ސައިކަލުގެ ފަހަތުގައެވެ.
ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
ތޫނު އެއްޗަކުން ދިން ހަމަލާއެއްގައި މީހަކު މަރުވި ހާދިސާގައި، ހަމަލާދިން މީހާއާއެކު ދިޔަ އެހެން ސައިކަލެއްގެ ފަހަތުގައި އިން ކުއްޖާ ޤަޞްދުގައި މީހަކު މެރުމުގައި ބައިވެރިވިކަން އެކަށީގެންވާ ޝައްކެއްނެތް މިންވަރަށް ސާބިތުވޭތޯ، އަދި ކުށްކުރިއިރު ކުޑަކުއްޖެއް ކަމުގައިވާ މީހެއްގެ މައްޗަށް ކަނޑައަޅަންވީ އަދަބު.
ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް
ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ބުނީ ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2010 ގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ބ) އަށް ރިޢާޔަތް ނުކޮށް، ހެކިބަހުން ބައިވެރިވުން ނުފެންނަކަމަށް ގޯސްކޮށް ނިންމި ކަމަށެވެ. ދިފާޢުން އެދުނީ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ލިބޭ އެންމެ ލުއި އަދަބެވެ.
ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް
އަޣްލަބިއްޔަތުގެ ރައުޔުގައި، ދެ ސައިކަލު އެކުގައި ދިއުމާއި، ހަމަލާގެ ކުރިން ސައިކަލު މަޑުކޮށްގެން ހުރުމާއި، ހަމަލާއަށްފަހު އެކުގައި ފިލުމާއި، ކުރިން އެކުގައި ފެނިފައިވުމުން ހަމަލާ ރާވައިގެން ދިން ކަމަށް ބެލެވޭތީ، ހަމަލާދިން މީހާއަށް އެހީތެރިވުމުގެ ގޮތުން ނޫނީ އެތަނުގައި ނުހުންނާނެ ކަމަށް ބަލައި ބައިވެރިކަން ސާބިތުކުރިއެވެ. ކުޑަކުއްޖަކަށްވާތީ 15 އަހަރުގެ އެންމެ ކުޑަ އަދަބުގެ ތިންބައިކުޅަ ދެބައި ކަނޑައެޅިއެވެ.

ކުރީގެ ތާރީޚު / ފަހުގެ ތާރީޚު

ކުރީގެ ތާރީޚު
ޖުވަނައިލް ކޯޓު 12/Jv-C/2015
ފަހުގެ ތާރީޚު
ސުޕްރީމް ކޯޓަށް އިސްތިއުނާފުކުރިކަމެއް ޑޭޓާބޭސްގައި ނެތް

ނިންމުން

ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ބާޠިލު

ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ބާޠިލު؛ ކުށް ސާބިތުކޮށް 10 އަހަރު ޖަލަށްލުމަށް ޙުކުމްކުރި

ކޯ ޓާމްސް

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

HN1ޖިނާއީ › ޤަސްދުގައި މީހަކު މަރާލުން

ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2010 ގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ބ) އަކީ ކުށް ބަޔާންކުރާ އަކުރެވެ. ޤަޞްދުގައި މީހަކު މެރުމުގެ ކުށުގައި ބައިވެރިވުމަށް ބެލެވޭ ޙާލަތްތަކުގެ ތެރޭގައި، ކުށް ރޭވުމާއި، ސީދާ ނުވަތަ ނުސީދާ ގޮތުން ހިތްވަރުދިނުމާއި، އެހީތެރިވުމާއި، ގިނަ ބަޔަކު ދެމެދު އެއްބަސްވުމެއް ނުވަތަ އެއް މަޤްޞަދެއް އޮތުން ހިމެނެއެވެ. (އަޣްލަބިއްޔަތު، (ރ))

HN2ޖިނާއީ › ޤަސްދުގައި މީހަކު މަރާލުން

ކުށެއްގެ ހާދިސާ ހިނގާ ތަނެއްގައި ހަމައެކަނި ހުރުމަކީ ޢާންމު އުޞޫލެއްގެ ގޮތުން އެ ކުށުގެ ޒިންމާ އުފުލަންޖެހޭ ސަބަބެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް ހާދިސާގެ މަޢުލޫމާތު އެނގިހުރެ، އަޞްލު ފާޢިލަށް ހިތްވަރުދިނުމުގެ ނުވަތަ އެހީތެރިވުމުގެ، ނުވަތަ ނުރައްކަލުން ސަލާމަތްކުރުމުގެ ނުވަތަ ފިލުމަށް އެހީތެރިވުމުގެ ޤަޞްދުގައި އެތަނުގައި ހުރި މީހަކީ ކުށުގެ ބައިވެރިއެއް ކަމުގައި ބެލެވޭނެއެވެ. ސީދާ ޢަމަލެއް ފާޅުނުވުމަކީ އެ ބައިވެރިކަން ނަފީކުރާ ކަމެއް ނޫނެވެ. (އަޣްލަބިއްޔަތު، (ރ)؛ އަޤައްލިއްޔަތުވެސް އުޞޫލަށް ތާއީދުކުރެއްވި)

HN3ޖިނާއީ › ޤަސްދުގައި މީހަކު މަރާލުން

ޤަޞްދު ނުވަތަ ނިޔަތަކީ ފޮރުވިފައިވާ އެއްޗެއް ކަމަށްވާތީ އެ ދެނެގަނެވޭނީ ބޭރުފުށުން ފެންނަ ޙަޤީޤަތްތަކުންނެވެ. މަރާލުމަށް ބޭނުންކުރި ވަސީލަތާއި، ރޭވުމާއި، ހަމަލާ އަމާޒުކުރި ތަނާއި، ހަމަލާދިން ގޮތަށް ބަލައި، މީހަކު މަރާލެވިދާނެ ތޫނު ހަތިޔާރަކުން ހަށިގަނޑުގެ ނާޒުކު ތަނަކަށް ހަމަލާދީފައިވާނަމަ، އެހެން ގޮތަކަށް ސާބިތުނުވާހާ ހިނދަކު މަރާލުމުގެ ޤަޞްދު އޮވެގެން ކަމަށް ބަލަންޖެހެއެވެ. ބައިވެރިއެއްގެ ނިޔަތަކީ އަޞްލު ފާޢިލާ ބައިވެރިވުމުގެ ޤަޞްދެވެ. (އަޣްލަބިއްޔަތު، (ބ))

HN4ޖިނާއީ › ޤަސްދުގައި މީހަކު މަރާލުން

ނަތީޖާއެއްގެ މައްޗަށް ބިނާވާ ކުށެއްގައި ކުށްކުރި މީހާގެ ޢަމަލާއި ނަތީޖާއާ ދެމެދު ގުޅުން ސާބިތުވާންޖެހޭނެއެވެ. މަރުގެ ކުށަކީ އެފަދަ ކުށެއް ކަމަށްވާތީ، ޢަމަލުގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން މަރު ނުވާނަމަ މަރުގެ ކުށުގެ ދަޢުވާ ނުކުރެވޭނެއެވެ. (އަޣްލަބިއްޔަތު، (ޅ))

HN5ޖިނާއީ › ޤަސްދުގައި މީހަކު މަރާލުން

އެކަށީގެންވާ ޝައްކެއްނެތް މިންވަރަށް ކުށް ސާބިތުވުމަކީ ހުށަހެޅޭ ހެކިތަކާއި ދަލީލުތައް ވަޒަންކޮށް، ޔަޤީނާ ގާތްކުރާ މިންވަރަށް ފަނޑިޔާރަށް ޤަބޫލުކުރެވުމެވެ. މުޅި މައްސަލައިގެ ވަށައިގެންވާ ކަންތައްތަކަށް އެކުއެކީގައި ބަލައި ކުށުގައި ބައިވެރިވިކަން ސާބިތުކުރެވިދާނެއެވެ. (އަޣްލަބިއްޔަތު، (ކ))

HN6ޖިނާއީ › ޤަސްދުގައި މީހަކު މަރާލުން

ކުށްކުރިއިރު 18 އަހަރު ނުފުރޭ މީހަކީ ކުޑަކުއްޖެއް ކަމަށްވާތީ، އޭނާގެ މައްޗަށް ކަނޑައަޅަންވާނީ އެ ކުށަށް ޤާނޫނުގައިވާ އެންމެ ކުޑަ އަދަބުގެ ތިންބައިކުޅަ ދެބައެވެ. ޙުކުމްކުރާއިރު 18 އަހަރު ފުރިފައިވިޔަސް އިޞްލާޙީ ޕްރޮގްރާމްތަކުގައި ބައިވެރިކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު ފަނޑިޔާރަށް ލިބިގެންވެއެވެ. (އަޣްލަބިއްޔަތު، (އ)، (ވ))

HN7ޖިނާއީ › ޤަސްދުގައި މީހަކު މަރާލުން

ކުޑަކުދިން ކުރާ ޖިނާއީ ކުށްތަކުގައި އަދަބު ދެވެނީ ޖިނާއީ ޢަދުލުގެ ޚާއްޞަ ނިޒާމެއްގެ ދަށުން ކަމަށާއި، 10 އަހަރާއި 15 އަހަރާ ދެމެދުގެ ކުދިންވެސް ޤަޞްދުގައި މީހުން މެރުމާއި އޭގައި ބައިވެރިވުމުގެ ކުށުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އުފުލަންޖެހޭނެއެވެ. (އަޣްލަބިއްޔަތު، (ހ))

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތަކާއި ސާބިޤާތައް

  • ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2010 (ބިރުދެއްކުމާއި ނުރައްކާތެރި ހަތިޔާރާއި ތޫނު އެއްޗެހި ގެންގުޅުން މަނާކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ށ)، (ބ) އަދި (ޅ)
  • ޤާނޫނު ނަންބަރު 41/2014 (ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2010 އަށް 1 ވަނަ އިޞްލާޙު ގެނައުމުގެ ޤާނޫނު)
  • ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2010 ގެ 29 ވަނަ މާއްދާ (އިޞްލާޙުގެ ކުރިން 10 ވަނަ މާއްދާ) ގެ (ރ) ގެ 1 ވަނަ ނަންބަރު
  • ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (އ)
  • ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/91 (ކުޑަކުދިންގެ ޙައްޤުތައް ރައްކާތެރިކުރުމާ ބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 9 ވަނަ އަދި 29 ވަނަ މާއްދާ
  • ކުޑަކުދިން ކުރާ ކުށުގެ މައްސަލަތައް ބަލައި ތަޙްޤީޤުކޮށް، އިންޞާފުކޮށް އަދަބު ދިނުމުގައި ޢަމަލު ކުރާނެ ގޮތުގެ ޤަވާޢިދުގެ 2 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)، 17 ވަނަ މާއްދާގެ (ބ) ގެ 1
  • ކުޑަކުދިންގެ ޢަދުލުގެ ޤަވާޢިދުގެ 31 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) ގެ 1 (ޙުކުމުގެ ބައިގައި 13 ވަނަ މާއްދާ ކަމަށް)، 32 އަދި 33 ވަނަ މާއްދާ
  • ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2012/SC-A/01 ޤަޟިއްޔާ
  • ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2018/SC-A/51 ޤަޟިއްޔާ
  • ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2019/SC-A/41 ޤަޟިއްޔާ

ފަނޑިޔާރުން

ބެންޗު
ޢަބްދުﷲ ޙަމީދު، ޢަބްދުއްރަޢޫފު އިބްރާހީމް، ޢަލީ ސަމީރު
ޚިލާފު ރައުޔު
އެބައޮތް

ޙުކުމުގެ ލިޔުން

ޙުކުމުގެ ފުރިހަމަ ލިޔުން މި ޑޭޓާބޭސްގައި އަދި ނެތް. ކޯޓުގެ ޙުކުމު ކިޔުމަށް ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.

ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ހުޅުވާ

މި ޙުކުމުގެ ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.

ޝެއަރ ކުރައްވާ