ދިވެހިރާއްޖޭގެ މަތީ މަރުޙަލާގެ ކޯޓުތަކުން ކަނޑައަޅާފައިވާ ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

Maldives Legal Precedents

Saeed Lex
2017/HC-A/222ހައިކޯޓު · 3 ޖޫން 2021 · އެއްބަސްވުމާ މެދު ޚިލާފު އުފެދިގެން

ޝާނީޒް އިންޓަރނޭޝަނަލް ޕވޓ ލޓޑ ވ. ރޯމްބަސް މޯލްޑިވްސް ޕވޓ ލޓޑ

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން ދަމަހައްޓާފައި
ހައިކޯޓު · 3 ޖޫން 2021ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 1581/Cv-C/2016ބާވަތް: މަދަނީ

ޚުލާޞާ

ކޯޓަށް އައި ގޮތް
ސިވިލް ކޯޓުން ކަނޑައެޅީ ޝާނީޒް އިންޓަރނޭޝަނަލް ރޯމްބަސް މޯލްޑިވްސްއަށް 118,000 ޑޮލަރާއި އެއްބަސްވި %2.5 ގެ ޖޫރިމަނާއާއެކު 334,530 ޑޮލަރު ދައްކަންޖެހޭނެ ކަމަށާއި، މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރާއި މެނޭޖަރު ޝަޚްޞީ ގޮތުން ޒިންމާނުވާނެ ކަމަށެވެ.
ވާޤިޢާ
ރޯމްބަސް މޯލްޑިވްސް ދިވެހި ރުފިޔާ ދީގެން ޝާނީޒް އިންޓަރނޭޝަނަލްގެ މެނޭޖަރާ މެދުވެރިކޮށް ޑޮލަރު ގަންނަމުން އައިސް، ނުލިބިހުރި 118,000 ޑޮލަރަށް 2014 ގައި ލިޔުމުން އެއްބަސްވުމެއް ހަދައި ޗެކުތައް ދޫކުރި ނަމަވެސް ޗެކުތައް ބައުންސްވިއެވެ.
ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
ކުންފުނީގެ މެނޭޖަރު ކުންފުނީގެ ނަމުގައި ކުރި މުޢާމަލާތަކަށް (ޑޮލަރު ވިއްކުމުގެ އެއްބަސްވުމަށް) ކުންފުނި ޒިންމާވޭތޯ، ކުންފުނީގެ ސިއްކަ ނެތުމުން އެއްބަސްވުން ކުންފުނީގެ މައްޗަށް ތަންފީޛުނުކުރެވޭތޯ، އަދި ފުލުހުންގެ ތަޙްޤީޤުގެ ލިޔުންތައް ކޯޓުން ނުހޯދައި މައްސަލަ ނިންމުމަކީ ޚިލާފެއްތޯ.
ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް
ޝާނީޒް އިންޓަރނޭޝަނަލް ބުނީ މުޢާމަލާތަކީ ކުންފުނީގެ އޮތޯރިޓީ ނެތި މެނޭޖަރު ކުރި ކަމެއް ކަމަށާއި، ފުލުހުންގެ ތަޙްޤީޤުގެ މަޢުލޫމާތު ނުހޯދައި ނިންމީ ޢަދުލުވެރި ޝަރީޢަތުގެ ޙައްޤާ ޚިލާފަށް ކަމަށެވެ.
ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް
ވަށައިގެންވާ ކަންކަމުން މެނޭޖަރަށް އިމްޕްލައިޑް އޮތޯރިޓީ ލިބިފައިވާކަން ފެންނާތީ ކުންފުނި ޒިންމާވާނެއެވެ؛ ސިއްކަ ނެތުމުން އެއްބަސްވުން ބާޠިލެއް ނުވެއެވެ؛ ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ ކޯޓަށް ބަދަލުނުވާތީ ލިޔުންތައް ކޯޓުން ނުހޯދުމަކީ ޙުކުމް ބަދަލުކުރާނެ ސަބަބެއް ނޫނެވެ.

ކުރީގެ ތާރީޚު / ފަހުގެ ތާރީޚު

ކުރީގެ ތާރީޚު
ސިވިލް ކޯޓު 1581/Cv-C/2016
ފަހުގެ ތާރީޚު
ސުޕްރީމް ކޯޓަށް އިސްތިއުނާފުކުރިކަމެއް ޑޭޓާބޭސްގައި ނެތް

ނިންމުން

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން ދަމަހައްޓާފައި

އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް (ތަޙުލީލުން)

ކޯ ޓާމްސް

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

HN1މަދަނީ › އެއްބަސްވުމާ މެދު ޚިލާފު އުފެދިގެން

ކުންފުންޏަކީ ހިއްސާދާރުންނާ ވަކިން އުފެދިފައިވާ ވަކި ޤާނޫނީ ޝަޚްޞެކެވެ؛ ކުންފުނީގެ މުވައްޒަފުންނާއި އެޖެންޓުން ކުރާ ޢަމަލުތަކުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު ކުންފުނިން އުފުލަންޖެހޭނީ އެކަމަކީ ކުންފުނީގެ ބާރުގެ ދާއިރާގައި ހިމެނޭ ކަމަކަށްވެ، އެ މުވައްޒަފަކަށް ނުވަތަ އެޖެންޓަކަށް ކުންފުނި ބަނދެލުމުގެ ބާރު ލިބިފައިވާނަމައެވެ.

HN2މަދަނީ › އެއްބަސްވުމާ މެދު ޚިލާފު އުފެދިގެން

ކުންފުނީގެ ނަމުގައި މުޢާމަލާތްކުރުމުގެ ބާރަކީ އަޞްލު ބާރު (express actual authority) ނުވަތަ ޟިމްނީގޮތުން ލިބޭ ބާރު (implied authority) ކަމުގައި ވެދާނެއެވެ؛ އަދި އަޞްލު ބާރު ނެތި ކުރެވޭ މުޢާމަލާތެއްގައިވެސް، ބޭރު ފަރާތަށް އެ މުޢާމަލާތް ކުރެވެނީ ކުންފުނީގެ އޮތޯރިޓީއާއެކު ކަމަށް ބެލެވޭފަދަ ކަންކަން ހުރިނަމަ (apparent/ostensible authority) އެ އެއްބަސްވުން ކުންފުނީގެ މައްޗަށް ތަންފީޛުކުރުން ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް ހުއްދަކުރެއެވެ.

HN3މަދަނީ › އެއްބަސްވުމާ މެދު ޚިލާފު އުފެދިގެން

މެނޭޖަރަށް ބާރުދިން ލިޔުމެއް ނެތްނަމަވެސް، މުޢާމަލާތް ހިނގި ގޮތާއި ވަށައިގެންވާ ކަންކަމުން (ދިގު މުއްދަތަކަށް ދެމިގެންދިޔުން، ކުންފުނީގެ އީމެއިލާއި ބޭންކް އެކައުންޓާއި ސިއްކަ ޖެހި ޗެކުތައް ބޭނުންކުރުން، މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރަށް އެނގިހުރުން) އެއީ ކުންފުނީގެ އެނގުމާ ފެނުމުގެ ތެރެއިން ކުރި މުޢާމަލާތެއްކަން ފެންނަނަމަ، އެއީ އިމްޕްލައިޑް އޮތޯރިޓީއާއެކު ކުރެވުނު މުޢާމަލާތެއް ކަމަށް ބެލެވި، އެއިން އުފެދޭ އިލްތިޒާމުތައް ތަންފީޛުކުރުމަކީ ކުންފުނީގެ ޒިންމާއެކެވެ.

HN4މަދަނީ › އެއްބަސްވުމާ މެދު ޚިލާފު އުފެދިގެން

ކުންފުނީގެ ސިއްކަ އޮތުމަކީ ފުރިހަމަ ގޮތް ނަމަވެސް އެކަން ލާޒިމުކުރާ ޤާނޫނީ ނައްޞެއް ނެތުމާއި، ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކޮންޓްރެކްޓަކީ ވަކި ގޮތަކަށް އޮތުން ލާޒިމު އެއްޗަކަށް ނުވާތީ، ހަމައެކަނި ސިއްކަ ނެތުމުގެ ސަބަބުން އެއްބަސްވުން ކުންފުނީގެ މައްޗަށް ތަންފީޛުނުކުރެވޭނެ ކަމަށް ނުބެލެވޭނެއެވެ.

HN5މަދަނީ › އެއްބަސްވުމާ މެދު ޚިލާފު އުފެދިގެން

ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ގަވާއިދުގައިވާ، ސަރުކާރުގެ އޮފީސްތަކުން ލަފައާއި މަޝްވަރާ ހޯދައިގެން މައްސަލަ ނިންމުމުގެ އުޞޫލަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ ދަށުން ޖުޑިޝަރީ މުސްތަޤިއްލުވެ ތިން ބާރު ވަކިކުރުމުގެ މަފްހޫމާ ޚިލާފު ކަމަކަށްވާތީ، އެ މާއްދާއަކީ މިހާރު ތަންފީޛުކުރެވިދާނެ މާއްދާއެއް ނޫނެވެ.

HN6މަދަނީ › އެއްބަސްވުމާ މެދު ޚިލާފު އުފެދިގެން

މަދަނީ ޚުޞޫމާތުގައި ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރައާއި ހެކި ހުށަހެޅުމުގެ ޒިންމާ އުފުލަންވާނީ ދަޢުވާ ނުވަތަ ދަފްޢު ކުރާ ފަރާތުންނެވެ (burden of production އަދި burden of persuasion)؛ ހެކި ހޯދަން ތަޙްޤީޤު ހިންގުމަކީ ކޯޓުން ޢާންމުކޮށް ކުރާކަމެއް ނޫނެވެ. ލިޔުމެއް ހޯދުމަކީ ފަނޑިޔާރުގެ ތަޤްދީރީ ބާރެއް ނަމަވެސް، ޚަޞްމު އެކަށީގެންވާ މަސައްކަތްކޮށް ލިޔުން ނުލިބި ކޯޓުގެ ފިޔަވަޅަކަށް އެދިފައި ނުވާނަމަ، ކޯޓުން ލިޔުންތައް ނުހޯދުމަކީ ޙުކުމް ބަދަލުކުރާނެ ސަބަބެއް ނޫނެވެ.

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތަކާއި ސާބިޤާތައް

  • ޤާނޫނު ނަންބަރު 10/96 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކުންފުންޏާބެހޭ ޤާނޫނު) (ފުޓްނޯޓުގައި '69/01 ... ގެ 35 ވަނަ މާއްދާ' ކަމަށް ފެންނަ)
  • ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/91 (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު)
  • ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ގަވާއިދުގެ ލަފާ ހޯދުމާބެހޭ މާއްދާ (PDF ގައި '363' ކަމަށް)
  • ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީ (ޢަދުލުވެރި ޝަރީޢަތުގެ ޙައްޤު - އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާގައި)
  • Haley Hutchinson v Bray Head (1968) 1 QB 549
  • 2019/HC-A/94 (އެޓަރނީ ޖެނެރަލް ވ އަލްފަތްޙު ޙައްޖު އެންޑް ޢުމްރާ ގްރޫޕް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް އަދި އެހެނިހެން)
  • 2017/SC-A/40 (ޢަބްދުﷲ ޢާރިފް ވ އެޕޯލޯ ހޯލްޑިންގްސް)
  • 2010/SC-A/02 (މުޙައްމަދު ސަޢީދު އިސްމާޢީލް ވ ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް)
  • 2014/SC-A/13
  • 2012/SC-A/05 (ދިވެހި ދައުލަތް ވ ސަލްޓަންސް އޮފް ދަ ސީސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް)

ފަނޑިޔާރުން

ބެންޗު
ފަނޑިޔާރު ފާޠިމަތު ފަރްހީޒާ، ފަނޑިޔާރު މުޙައްމަދު ނިޔާޒް، ފަނޑިޔާރު ޙުސައިން ޝަހީދު
ޚިލާފު ރައުޔު
ނެތް

ޙުކުމުގެ ލިޔުން

ޙުކުމުގެ ފުރިހަމަ ލިޔުން މި ޑޭޓާބޭސްގައި އަދި ނެތް. ކޯޓުގެ ޙުކުމު ކިޔުމަށް ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.

ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ހުޅުވާ

މި ޙުކުމުގެ ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.

ޝެއަރ ކުރައްވާ