ދިވެހިރާއްޖޭގެ މަތީ މަރުޙަލާގެ ކޯޓުތަކުން ކަނޑައަޅާފައިވާ ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

Maldives Legal Precedents

Saeed Lex
2017/HC-A/299ހައިކޯޓު · 18 ޖުލައި 2019 · އިހުމާލުގެ ސަބަބުން ލިބޭ ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ހޯދަން

ޙުސައިން ރަޝީދު ވ. ސްޓޭޓް އިލެކްޓްރިކް ކޮމްޕެނީ ލިމިޓެޑް

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން ދަމަހައްޓާފައި
ހައިކޯޓު · 18 ޖުލައި 2019ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 701/Cv-C/2016ބާވަތް: މަދަނީ

ޚުލާޞާ

ކޯޓަށް އައި ގޮތް
އަލިފާން ރޯވީ ސްޓެލްކޯގެ އިހުމާލުން، ފޮށީގެ ސަބަބުންކަން ސާބިތުނުވާތީ ގެއްލުމަށް ސްޓެލްކޯ ޒިންމާނުކުރެވޭނެކަމަށް ސިވިލް ކޯޓުން ޙުކުމްކުރިއެވެ.
ވާޤިޢާ
އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުގެ ދެބުރި ފިހާރަ އަލިފާނުގެ ޙާދިޘާއެއްގައި އަނދައިގެން ދިޔައީ ފިހާރައާއި ދުވާރާ ދެމެދު ސްޓެލްކޯއިން ބަހައްޓާފައިހުރި ކަރަންޓް ޑިސްޓްރިބިއުޝަން ފޮށީގައި ރޯވެގެން ކަމަށް ބުނެ، 33 މިލިއަން ރުފިޔާގެ ބަދަލު ހޯދަން ދަޢުވާކުރިއެވެ.
ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
ފިހާރައެއް އަނދައިގެން ދިޔަ އަލިފާނުގެ ޙާދިޘާއަކީ ސްޓެލްކޯގެ ކަރަންޓް ޑިސްޓްރިބިއުޝަން ފޮށީގެ ސަބަބުން، އެކުންފުނީގެ އިހުމާލުން ހިނގި ކަމެއްކަން ސާބިތުވޭތޯއާއި، ދަށުކޯޓުން ލޮލަށް ފެނުނު ހެކިންގެ ބަހަށްވުރެ ފޮރެންސިކް ރިޕޯޓަށް ބުރަދަން ދިނުމަކީ ޞައްޙަ ކަމެއްތޯ.
ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް
ދަށުކޯޓުން ޙާދިޘާ ފެނުނު ތިން ހެކިންގެ ބަހާއި ފޮޓޯ، ވީޑިއޯއަށް ނުބަލައި، މުވައްޒަފުންނާއި އެމް.އެން.ޑީ.އެފްގެ ބަސް ނުހޯދައި، ހަމައެކަނި ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުން ހުށަހެޅި ފޮރެންސިކް ރިޕޯޓަށް ބަލައި ޙުކުމްކުރީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 20 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފަށް ކަމަށް އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނެފައިވެއެވެ.
ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް
ފޮރެންސިކް ރިޕޯޓުން ފޮށީގެ ކޭބަލްތައް ރޯވެފައިނުވާކަން އެނގޭއިރު، ހެކިންނަށް ފެނުނީ ފޮށީގެ މަތީގައި ރޯވެފައިހުރި ތަންކަމުން އަލިފާން ފެށުނުތަން ސާބިތުނުވެއެވެ؛ މީގެ އިތުރުން ޤާނޫނީ ވާޖިބާއި އެއަށް ޚިލާފުވުން ސާބިތުކޮށްދެވިފައި ނުވެއެވެ.

ކުރީގެ ތާރީޚު / ފަހުގެ ތާރީޚު

ކުރީގެ ތާރީޚު
ސިވިލް ކޯޓު 701/Cv-C/2016
ފަހުގެ ތާރީޚު
ސުޕްރީމް ކޯޓު: 2020/SC-A/71 — ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން ދަމަހައްޓާފައި

ނިންމުން

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން ދަމަހައްޓާފައި

އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް

ކޯ ޓާމްސް

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

HN1މަދަނީ › އިހުމާލުގެ ސަބަބުން ލިބޭ ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ހޯދަން

މަދަނީ ކުށެއް (civil wrong) ނުވަތަ ފަރުވާކުޑަ ޢަމަލެއް (negligence) ގެ ސަބަބުން ތަޤްޞީރީ މަސްއޫލިއްޔަތު ލާޒިމުކުރުމަށް ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުން ތިން ރުކުން ސާބިތުކުރަންޖެހޭނެއެވެ: ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުގައި ދަޢުވާކުރާ ފަރާތާ މެދު ޤާނޫނީ ވާޖިބެއް (legal duty) އޮތުން، އެ ވާޖިބަށް ޚިލާފުވުން (breach of that duty)، އަދި އެ ޚިލާފުވުމުގެ ސަބަބުން ދަޢުވާކުރާ ފަރާތަށް ގެއްލުން (consequential damages) ލިބުން. މިއީ ސުޕްރީމް ކޯޓުން ކަނޑައަޅާފައިވާ އުޞޫލެކެވެ. (ޕެރ. 03 (ށ))

HN2މަދަނީ › އިހުމާލުގެ ސަބަބުން ލިބޭ ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ހޯދަން

އަލިފާން ފެށުނުތަން ކަނޑައެޅުމުގައި، އަލިފާން ރޯވެފައި ހުއްޓާ ފެނުނު ލޮލަށްފެނުނު ހެކިންގެ ބަހަކީ އަލިފާން ފެށިގެން އައިގޮތް ސާބިތުކޮށްދޭ ހެކިބަހެއް ނޫނެވެ؛ ފޮރެންސިކް ތަޙުލީލުން އަލިފާން ފެށުނީ އެ ތަނުން ނޫންކަން އެނގެންއޮތް ޙާލަތުގައި ފޮރެންސިކް ރިޕޯޓަށް ބުރަދަން ދޭންޖެހޭނެއެވެ. (ޕެރ. 03 (ނ))

HN3މަދަނީ › އިހުމާލުގެ ސަބަބުން ލިބޭ ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ހޯދަން

ކަރަންޓް ސޯޓްވެގެން ޑިސްޓްރިބިއުޝަން ފޮށީގެ ތެރެއިން އަލިފާން ނިކުމެފައިވާނަމަ، ފޮށީގެ ވަޔަރުތަކުގައި އަލިފާން ފެށުނު އަސަރާއި ދާފަށާ އަދާފައި ހުންނަންޖެހޭނެކަމަށް ޤަބޫލުކުރަންޖެހޭނެއެވެ. (ޕެރ. 03 (ނ))

HN4މަދަނީ › އިހުމާލުގެ ސަބަބުން ލިބޭ ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ހޯދަން

އަލިފާން ފެށުނީ ފޮށީގެ ތެރެއިން ކަމަށް ބެލިނަމަވެސް، ޤާނޫނީ ވާޖިބެއް އޮތުމާއި އެއަށް ޚިލާފުވިކަން ސާބިތުނުކުރެވޭހާ ހިނދަކު ތަޤްޞީރީ ޒިންމާ ފޮށީގެ ވެރިފަރާތަށް ލާޒިމެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 03 (ރ))

HN5މަދަނީ › އިހުމާލުގެ ސަބަބުން ލިބޭ ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ހޯދަން

އަލިފާނުގެ ޙާދިޘާއަކަށް ގެއްލުމުގެ ބަދަލަށް ޒިންމާކުރުމުގައި ތިން ޙާލަތަކަށް ބަލަންޖެހޭނެއެވެ: ޤަޞްދުގައި ކުރި ކަމެއްކަމަށް ވުން، ނުވަތަ އިހުމާލުން ކުރި ކަމެއްކަމަށް ވުން، ނުވަތަ އިހުމާލެއް ނެތްނަމަވެސް އެކަށީގެންނުވާ ތަނަކަށް އަލިފާން ގެނެސް ގެންގުޅުމުގެ ސަބަބުން އަލިފާން ފެތުރުން. (ޕެރ. 03 (ރ))

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތަކާއި ސާބިޤާތައް

  • ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 20 ވަނަ މާއްދާ (އިސްތިއުނާފު ނުކުތާގައި)
  • ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ A/10-SC/2201 ޤަޟިއްޔާ (ލިޔުމުގައި ޖެހިފައިވާ ގޮތަށް)

ފަނޑިޔާރުން

ބެންޗު
ޙަސަން ޢަލީ، މުޙައްމަދު ނިޔާޒް، ޙުސައިން ޝަހީދު
ޚިލާފު ރައުޔު
ނެތް

ޙުކުމުގެ ލިޔުން

ޙުކުމުގެ ފުރިހަމަ ލިޔުން މި ޑޭޓާބޭސްގައި އަދި ނެތް. ކޯޓުގެ ޙުކުމު ކިޔުމަށް ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.

ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ހުޅުވާ

މި ޙުކުމުގެ ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.

ޝެއަރ ކުރައްވާ