Saeed Lex
ހައިކޯޓު · 2018/HC-A/366 · 4 ޖުލައި 2021 · އެއްބަސްވުމާ މެދު ޚިލާފު އުފެދިގެން

އިބްރާހީމް ޢުމަރު ވ. ގްރީން ބޮކްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް

ނަތީޖާ: ބައެއް ބަދަލުކުރި: ތެލުގެ އަގުގެ 39,000ރ. ސާބިތު؛ ޖޫރިމަނާގެ 852,780ރ. ނަގައިދިން ބައި ބާޠިލުކޮށް އަލުން ބެލުމަށް ސިވިލް ކޯޓަށް ފޮނުވި

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 88/Cv-C/2017

Saeed Lex ގައި ހުޅުވާޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ތެޔޮ ސަޕްލައިކުރުމުގެ އެއްބަސްވުމުގައިވާ 'ލޭޓް ޕޭމަންޓް ފީ' (އިންވޮއިސްގެ 2% ދުވާލަކަށް) ޖޫރިމަނާގެ ގޮތުގައި ނަގައިދިނުމަކީ ޤާނޫނާ އެއްގޮތް ކަމެއްތޯ؛ އަދި ސަޕްލަޔަރު ފުރަތަމަ އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފުވިކަމަށް ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުން ނެގި ދިފާޢާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމަކާނުލައި ސިވިލް ކޯޓުން ޙުކުމްކުރުން ޞައްޙަތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

  1. އެއްބަސްވުމާ ގުޅޭ ދަޢުވާއެއްގައި ދަޢުވާކުރާ ފަރާތް އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފުވެފައިވާކަމަށް ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުން ދިފާޢީ ހުށަހެޅުމެއް ހުށަހަޅައިފިނަމަ، އެއީ ވަކި މައްސަލައެއްގެ ގޮތުގައި ހުށަހެޅެން އޮތް ކަމެއް ކަމުގައިވީނަމަވެސް، ބެލެވެމުންދާ މައްސަލައިގެ ތެރެއިން ކޯޓުން ގޮތެއް ނިންމަންޖެހޭ ކަމަށާއި (ސުޕްރީމް ކޯޓު 2013/SC-A/25)، އެ ދިފާޢު މައުޟޫޢީ ގޮތުން ބެލުމަށްފަހު މެނުވީ ޖޫރިމަނާގެ ފައިސާއާމެދު ގޮތެއް ކަނޑައެޅިދާނެ ކަމަކަށް ނުފެންނަ ކަމަށް (ޕެރ. 12–13).
  2. އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާއެއްގެ އެއްވެސް ތަފްޞީލެއް ބަޔާންނުކުރާނަމަ އެ ނުކުތާއަށް ޖަވާބެއް ދޭންޖެހޭ ކަމަށް ނުދެކޭ ކަމަށް (ޕެރ. 20).
  3. ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 23 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ނަގައިދެވެނީ ކޮންޓްރެކްޓާ ޚިލާފުވުމުން ސީދާ ލިބޭ ގެއްލުމާއި ކޮންޓްރެކްޓް ކުރިއިރު ބައިވެރިންނަށް ލިބިދާނެކަން އެނގިފައިވާ ގެއްލުމުގެ ބަދަލު (unliquidated damages) ކަމަށާއި، މިއީ Hadley v Baxendale ގައި ކަނޑައެޅި އުޞޫލާ އެއްގޮތް އުޞޫލަކަށްވާތީ އެހެން ޖުރިސްޑިކްޝަންތަކުގެ ތަފްސީރަށް ރިޢާޔަތްކުރެވިދާނެ ކަމަށް؛ ގެއްލުމަކީ މާދުރު ނުވަތަ ނުސީދާ ގެއްލުމަކަށް ނުވާންޖެހޭ ކަމަށާއި، ސަބަބީ ގުޅުން ސާބިތުކުރަންޖެހޭ ކަމަށާއި، ގެއްލުން ކުޑަކުރުމަށް (mitigation) ރިޢާޔަތްކުރެވޭ ކަމަށާއި، ބަދަލު ނަގައިދެވޭނީ ގެއްލުން ޝަރީޢަތަށް ސާބިތުވުމުން ކަމަށް (ޕެރ. 24–27).
  4. ލިކުއިޑޭޓަޑް ޑެމެޖަސްއަކީ ކޮންޓްރެކްޓާ ޚިލާފުވުމުން ވެދާނެ ގެއްލުމުގެ ޞަރީޙަ ދުރާލާ އަންދާޒާއެއް (genuine pre-estimate) ގެ މައްޗަށް ބިނާވާ ފައިސާ ކަމަށާއި އެ ފައިސާ ލިބިގަތުމަށް ޙަޤީޤީ ގެއްލުން ސާބިތުކުރަން ނުޖެހޭ ކަމަށް؛ ނަމަވެސް ޞަރީޙަ އަންދާޒާއެއް ނޫންނަމަ އެއީ ޕެނަލްޓީއެއް ކަމުގައިވެ، އަދަބުގެ ގޮތުން ހިމަނާ ފައިސާއަކީ ކޯޓުން ތަންފީޛުކޮށްނުދޭ ފައިސާއެއް ކަމަށް؛ ކޮންޓްރެކްޓްގައި ބޭނުންކޮށްފައިވާ ނަމަކަށް ނުބަލައި ފައިސާގެ ޙަޤީޤީ ބާވަތް ކޯޓުން ކަނޑައަޅަންޖެހޭ ކަމަށާއި، އެ ސުވާލު ބިނާވަނީ ކޮންޓްރެކްޓް ކުރި ވަގުތުގެ ޙާލަތުގެ މައްޗަށް ކަމަށް (ޑަންލޮޕްގެ ޓެސްޓްތަކާއި ކެވެންޑިޝްގެ ލެޖިޓިމޭޓް އިންޓަރެސްޓް ޓެސްޓް، ޙަސަން ޢަލީމަނިކު ވ. އަޙްމަދު ޖަނާޙް [2021] SC 50) (ޕެރ. 28–37).
  5. ޕެނަލްޓީ މާއްދާއެއް ތަންފީޛުނުކުރެވޭ ޙާލަތުގައި، ކޮންޓްރެކްޓާ ޚިލާފުނުވާ ފަރާތަށް ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 23 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން އަސްލު ލިބުނު ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ހޯދިދާނެ ކަމަށާއި، ކޮންޓްރެކްޓާ ޚިލާފުވިކަން ސާބިތުވެ ގެއްލުން ސާބިތުނުވާ ޙާލަތުގައި ރަމްޒީ ބަދަލެއް (nominal damages) ނަގައިދެވިދާނެ ކަމަށް (ޕެރ. 38–39).
  6. ލޭޓް ޕޭމަންޓް ފީއަކީ އޭގެ ޒާތުގައި ޕެނަލްޓީއެއް ނޫންކަމަށާއި ކޮންމެ މައްސަލައެއްގައިވެސް އެ ފައިސާ ނަގައިދޭ ބޭނުމާއި ގޮތް ވަކިން ދެނެގަންނަންޖެހޭ ކަމަށް؛ ނަމަވެސް ތެލުގެ އަގު ދެއްކުމަށްވުރެ ބޭރުން އެކަށައަޅާފައިވާ، އިންވޮއިސްގެ ޖުމްލަ އަގުގެ 2% ދުވާލަކަށް ނަގާ ފީއަކީ ގެއްލުމުގެ އެކަށީގެންވާ އަންދާޒާއެއް ކަމަށް ބަޔާންކޮށްދެވިފައިނުވާ، އާދަޔާ ޚިލާފަށް ބޮޑު ޘާނަވީ އިލްތިޒާމެއްކަމުން، އެއީ ލިކުއިޑޭޓަޑް ޑެމެޖަސްގެ ގޮތުގައި ބެލެވޭނެ ހަމައެއް ނެތް ފައިސާއެއް ކަމަށް (ޕެރ. 40–42).
  7. ދެފަރާތުން ކޮންޓްރެކްޓާ ޚިލާފުވެފައިވާ ޙާލަތުގައި ޚިލާފުވުމުގެ ޢަމަލުތައް ހިނގި ތަރުތީބަށް ބަލަންޖެހޭ ކަމަށާއި، ކްރެޑިޓް މުއްދަތު ހަމަވުމުގެ ކުރިން ސަޕްލައިކުރުން ހުއްޓާލި ފަރާތަކަށް، އަމިއްލައަށް އުފެއްދި ޙާލަތުން މަންފާ ހޯދުމަށް ލޭޓް ޕޭމަންޓް ފީގެ މާއްދާއަށް ހަމައެކަނި ރިޢާޔަތްކުރުމަކީ ޢަދުލުވެރި ކަމެއް ނޫންކަމަށް؛ އެ ނުކުތާ ނުބަލާ ދަށުކޯޓުން ޙުކުމްކުރުން ޢަދުލުވެރިކަމާ ގާތެއް ނޫން ކަމަށް (ޕެރ. 43–45).

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

މި ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.