އެޓަރނީ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. އަލް-ފަތުޙު ޙާއްޖު އެންޑް ޢުމްރާ ގްރޫޕް ޕވޓ ލޓޑ
ޚުލާޞާ
- ކޯޓަށް އައި ގޮތް
- ސިވިލް ކޯޓުން ކުންފުނިން 4,939,600.71ރ. ދައްކަން ޙުކުމްކޮށް، ހޮޓަލުގެ ޚަރަދު ސާބިތުނުވާކަމަށާއި ޙިއްޞާދާރުންނާއި ޑިރެކްޓަރުން ފަރުދީ ގޮތުން ޒިންމާވާ ޙާލަތެއް ނުއުފެދޭކަމަށް ކަނޑައެޅި.
- ވާޤިޢާ
- 2014 ވަނަ އަހަރު ޙައްޖަށް ގެންދަން ފައިސާ ނެގި ކުންފުނި ބަނގުރޫޓްވެ، ދައުލަތުން ޚަރަދުކޮށް ޙައްޖުވެރިން ގެންގޮސްދިނުމަށާއި އެ ޚަރަދު އަނބުރާ ދައްކާނެކަމަށް މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރު ސޮއިކޮށް ސިޓީތަކުން ޔަޤީންކަން ދިނެވެ. ދައުލަތުން ޚަރަދުކުރި ފައިސާ ކުންފުނިން ނުދެއްކުމުން އެޓަރނީ ޖެނެރަލް ކުންފުންޏާއި ޙިއްޞާދާރުންނާއި ޑިރެކްޓަރުންގެ މައްޗަށް ދަޢުވާކުރިއެވެ.
- ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
- ޙައްޖު ކުންފުންޏެއްގެ އެދުމުގެ މަތިން ދައުލަތުން ކުރި ޚަރަދު ދައުލަތަށް އަނބުރާ ދެއްކުމުގައި، ކުންފުނީގެ ޤާނޫނީ ޝަޚްޞިއްޔަތުގެ ފަރުދާ ނަގައި ޙިއްޞާދާރުންނާއި ޑިރެކްޓަރުން ފަރުދީ ގޮތުން ޒިންމާކުރެވޭތޯއާއި، ހޮޓަލުގެ ޚަރަދު ދައުލަތުން ކުރިކަން ސާބިތުވިތޯ.
- ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް
- އެޓަރނީ ޖެނެރަލް ބުނީ ހޮޓަލުގެ ޚަރަދުގެ ލިޔުމަށް ރިޢާޔަތްނުކުރި ކަމަށާއި، ކުންފުންޏާބެހޭ ޤާނޫނާއި ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ސަވާބިޤާ ޚިލާފަށް ޑިރެކްޓަރުން ޒިންމާނުކުރި ކަމަށެވެ. ކުންފުނިން ބުނީ ރަވާބީ އެމިރޭޓްސްއާ ގުޅުމެއް ނެތްކަމަށާއި، އެހެން ރައްދުވާ ފަރާތްތަކުން ބުނީ މުޢާމަލާތުގައި ބައިވެރިނުވާ ކަމަށެވެ.
- ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް
- ހޮޓަލުގެ ޚަރަދަކީ ކުންފުނީގެ މަޞްލަޙަތުގައި ދައުލަތުން ކުރި ޚަރަދެއްކަން ލިޔުންތަކުން ސާބިތުވާތީ ނަގައިދީ، ބަނގުރޫޓްވެފައިވާކަން އެނގިހުރެ ދައުލަތަށް އޮޅުވާލައި ފައިސާ ނުދައްކައި ޙައްޖުވެރިންގެ ފައިސާ އުޞޫލާ ޚިލާފަށް ބޭނުންކުރުމަކީ ކުންފުނީގެ ޝަޚްޞިއްޔަތު އޮޅުވާލުމަށާއި މަކަރާ ޙީލަތަށް ބޭނުންކުރުން ކަމަށް ބަލައި، އަޣްލަބިއްޔަތުން ފަރުދާ ނަގައި ޙިއްޞާދާރުންނާއި ޑިރެކްޓަރުން ޒިންމާކުރިއެވެ.
ކުރީގެ ތާރީޚު / ފަހުގެ ތާރީޚު
- ކުރީގެ ތާރީޚު
- ސިވިލް ކޯޓު 2717/Cv-C/2017
- ފަހުގެ ތާރީޚު
- ސުޕްރީމް ކޯޓަށް އިސްތިއުނާފުކުރިކަމެއް ޑޭޓާބޭސްގައި ނެތް
ނިންމުން
ބައެއް ބަދަލުކުރިބައެއް ބަދަލުކުރި: ފަރުދާ ނަގައި ޙިއްޞާދާރުންނާއި ޑިރެކްޓަރުން ޒިންމާކޮށް (އަޣްލަބިއްޔަތުން)، ހޮޓަލުގެ ޚަރަދުވެސް ހިމަނައި ޖުމްލަ 6,722,408.99ރ. ދައްކަން ޙުކުމްކުރި
ކޯ ޓާމްސް
ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް
އެއްބަސްވުމެއް ތަންފީޛުކުރުމަށް ކުރާ ދަޢުވާއެއްގައި ޒިންމާ ލާޒިމުވަނީ އެއްބަސްވުމުގެ ބައިވެރިންގެ މައްޗަށް އެކަނި (ޕްރިވިޓީ އޮފް ކޮންޓްރެކްޓް) ކަމުން، ފަރާތެއް އެއްބަސްވުމުގެ ބައިވެރިއެއްކަން ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ އުފުލަންޖެހެނީ ދަޢުވާކުރާ ފަރާތަށެވެ. (ފަނޑިޔާރު ޢަލީ ސަމީރު، ޕެރ. 5–6)
ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނުގެ ދަށުން، ޤާނޫނަކުން އެހެން ގޮތަކަށް ކަނޑައަޅާފައި ނުވާނަމަ ކޮންޓްރެކްޓަކީ ވަކި ސިފައެއްގައި އޮންނަން ޖެހޭ އެއްޗެއް ނޫނެވެ؛ ދެފަރާތުގެ މެދުގައި ބަދަލުކުރެވޭ ސިޓީތަކުން ނުވަތަ އަނގަބަހުން ވެސް އެއްބަސްވުމެއް ވުޖޫދުވެދާނެއެވެ. (ޕެރ. 5، 16)
ކުންފުނީގެ ލެޓަރހެޑްގައި މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރު ސޮއިކޮށް ފޮނުވާ ސިޓީއެއްގައި ފައިސާ ނުދެއްކިއްޖެނަމަ 'އަޅުގަނޑުގެ އެސެޓްތައް' ވިއްކައިގެން ދައްކާނެކަމަށް ދީފައިވާ ޔަޤީންކަމަކީ އެ ޑިރެކްޓަރު އަމިއްލަ ޙައިޘިއްޔަތުން ދިން ގެރެންޓީއެއް ކަމަށް ބެލެވޭތީ، އެ މުޢާމަލާތުގެ ފައިސާއަށް ކުންފުންޏާ އެއްފަދައިން އޭނާ ވެސް ފަރުދީ ގޮތުން ޒިންމާވެއެވެ. (ޕެރ. 6، 17–18؛ ޕެރ. 28)
ކުންފުންޏަކީ ޙިއްޞާދާރުންނާ ވަކިން އުފެދިފައިވާ ޤާނޫނީ ޝަޚްޞެއް ކަމުން ޙިއްޞާދާރުން ކުންފުނީގެ ދަރަންޏަށް ޢާންމު ގޮތެއްގައި ޒިންމާ ނުވެއެވެ؛ ނަމަވެސް ކުންފުންޏާބެހޭ ޤާނޫނުގެ ފަރުދާ ނެގުމާބެހޭ މާއްދާގައިވާ ގޮތަށް ޝަޚްޞިއްޔަތު ޤާނޫނާ ޚިލާފު ކަމަކަށް، މަކަރާ ޙީލަތަށް، ނުވަތަ ދަރަނިވެރިންނާއި މުޢާމަލާތްކުރާ ފަރާތްތަކަށް އޮޅުވާލުމަށް ބޭނުންކޮށްފިނަމަ، ޑިރެކްޓަރުން ފަރުދީ ގޮތުން ޒިންމާކުރުމުގެ ބާރު ކޯޓަށް ލިބިގެންވެއެވެ؛ މިއީ ޕްރިވިޓީ އޮފް ކޮންޓްރެކްޓްގެ އިސްތިސްނާއެކެވެ. (ޕެރ. 2، 21–23)
ކުންފުނީގެ ޤާނޫނީ ޝަޚްޞުގެ ފަރުދާ ނެގޭނީ ވަރަށް ނާދިރު ޙާލަތެއްގައި، ޤާނޫނުގައި ސާފުކޮށް ބަޔާންކޮށްފައިވާ ސަބަބަކާހުރެ ނުވަތަ މަކަރާ ޙީލަތް ނުވަތަ އޮޅުވާލުން ފަދަ ސަބަބަކާހުރެ، މަޞްލަޙަތު އޮތް ފަރާތަކުން އެދި، އެ ޙާލަތު މަދަނީ މިންގަނޑަށް ސާބިތުކުރުމުންނެވެ؛ ނަމަވެސް ދަރަނިވެރިންނަށް އޮޅުވާލުމުގެ ނިޔަތުގައި ޝަޚްޞިއްޔަތު ބޭނުންކުރުމަކީ ޑިރެކްޓަރުން ޚިޔާނާތްތެރިވުމާ ނުލައިވެސް ފަރުދާ ނެގިދާނެ ސަބަބެކެވެ. (ޕެރ. 15، 21، 23)
ކުންފުނި މާލީ ގޮތުން ނުކުޅެދި ބަނގުރޫޓްވެފައިވާކަން ޑިރެކްޓަރުންނަށް އެނގިހުރެ، ފައިސާ ހުރިކަމަށާއި މާލީ ފުދުންތެރިކަން ހުރިކަމަށް ދައްކައި އޮޅުވާލައިގެން އެހެން ފަރާތެއް މުޢާމަލާތަކަށް ވައްދައިފިނަމަ، އަދި ޢާންމުންގެ އަތުން ވަކި ބޭނުމަކަށް ނެގި ފައިސާ ކަނޑައެޅިފައިވާ އުޞޫލާ ޚިލާފަށް އެހެން ކަންކަމަށް ބޭނުންކޮށްފިނަމަ، އެކަމުގެ ޒިންމާ ޑިރެކްޓަރުން ފަރުދީ ގޮތުން އުފުލަންޖެހެއެވެ. (ޕެރ. 22، 25–27؛ ޕެރ. 31.1–31.2)
ކުންފުނީގެ މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރުގެ ކިބައިގައި ކުންފުނީގެ ފަރާތުން މުޢާމަލާތްކުރުމުގެ އަޞްލު ބާރު (ޟިމްނީ ގޮތުން) ނުވަތަ ޡާހިރު ބާރު (apparent authority) އޮތްކަމަށް ބެލެވޭތީ، އެ ޑިރެކްޓަރާ މުޢާމަލާތްކުރާ ފަރާތަކަށް ކުންފުނީގެ އެތެރޭގެ އިޖުރާއަތުތަކަށް ތަބާވިތޯ ހޯދައިބެލުމުގެ ޒިންމާއެއް ނެތެވެ. (ފަނޑިޔާރު މުޙައްމަދު ނިޔާޒް، ޕެރ. 17)
އަނެއް ފަރާތުގެ އެދުމުގެ މަތިން ދައުލަތުން ކުރި ޚަރަދުތައް ކިތާބީ ހެކިން ސާބިތުކޮށްފިނަމަ، އެއިން ވަކި ޚަރަދެއް އެ މުޢާމަލާތާ ނުގުޅޭކަން ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ ފުރޮޅިގެންދަނީ ދައްކަންޖެހޭ ފަރާތަށެވެ؛ އިންވޮއިސް ނަންބަރު ޓްރާންސްފަރ ލިޔުމެއްގައި ނެތުމަކުން، ހުރިހާ ލިޔުންތަކަށް ބަލާއިރު ސާބިތުވާ ޚަރަދު ނަފީ ނުވެއެވެ. (ޕެރ. 11–13 (ފަނޑިޔާރު ޢަލީ ސަމީރު)، ޕެރ. 12–14 (ފަނޑިޔާރު މުޙައްމަދު ނިޔާޒް))
ޚިލާފު ރައުޔު (ފަނޑިޔާރު ޢަލީ ސަމީރު): ފަރުދާ ނެގުމަށް އެދޭނަމަ އެކަން އެންމެ ފުރަތަމަ ދަޢުވާގެ ޞީޣާގައި ހުށަހަޅައި، ޤާނޫނާ ޚިލާފު ކަމެއް ނުވަތަ މަކަރާ ޙީލަތް ސާބިތުކުރާ ދަލީލު ހުށަހަޅަންޖެހެއެވެ؛ ޙައްޖުވެރިންގެ އަތުން ފައިސާ ނެގުމުގައި ކުރި ޚިޔާނާތަކީ ދައުލަތު ބައިވެރިނުވާ އެހެން މުޢާމަލާތެއް ކަމުން، އެއީ ދައުލަތަށް ފަރުދާ ނެގުމަށް އެދެވޭ ސަބަބެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 2–3)
ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތަކާއި ސާބިޤާތައް
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 10/96 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކުންފުންޏާބެހޭ ޤާނޫނު) (ޕީޑީއެފްގައި '36/32') ގެ ފަރުދާ ނެގުމާބެހޭ މާއްދާ (ޕީޑީއެފްގައި '31' ވަނަ މާއްދާ) ގެ (ހ)، (ށ)، (ނ)، (ރ)؛ އަދި ޕީޑީއެފްގައި '35' (ހ) އާއި '32' ކަމަށް ލިޔެވިފައިވާ މާއްދާތައް
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/91 (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު) (ޕީޑީއެފްގައި ނަންބަރާއި މާއްދާތަކުގެ އަދަދު ބަދަލުވެފައި)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 3/2006 (ދައުލަތުގެ މާލިއްޔަތުގެ ޤާނޫނު) އަދި ދައުލަތުގެ މާލިއްޔަތުގެ ގަވާއިދު
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 13/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނު) ގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) (އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާގައި)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 141 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) (އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާގައި؛ ޕީޑީއެފްގައި '313')
- މެލޭޝިޔާގެ ކުންފުންޏާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 304(2) އަދި 303(3) ވަނަ މާއްދާ
- Company Law Review, Modernising Company Law: The Strategic Framework (DTI, 1999) para 5.1.4
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2009/SC-C/27
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2011/SC-A/32
- ހައިކޯޓުގެ 2010/HC-A/144
- ހައިކޯޓުގެ 2011/HC-A/224
- Salomon v Salomon and Co Ltd [1897] AC 22
- Littlewoods Mail Order Stores Ltd v McGregor (1969) 3 All ER 855
- Hely-Hutchinson v Brayhead Ltd (1968) 1 QB 549
- Woodland Development Sdn Bhd v Chartered Bank and PJTV Denson (M) Sdn Bhd (1986) 1 MLJ 84
- Brick and Pipe Industries Ltd v Occidental Life Nominees Pty Ltd (1991) 10 ACLC 253
- Northside Development Pty Ltd v Registrar-General (1990) 8 ACLC 611
ފަނޑިޔާރުން
- ބެންޗު
- ޢަލީ ސަމީރު (ރިޔާސަތު)، ޢަބްދުއްރައޫފު އިބްރާހީމް، މުޙައްމަދު ނިޔާޒް
- ޚިލާފު ރައުޔު
- އެބައޮތް
ޙުކުމުގެ ލިޔުން
ޙުކުމުގެ ފުރިހަމަ ލިޔުން މި ޑޭޓާބޭސްގައި އަދި ނެތް. ކޯޓުގެ ޙުކުމު ކިޔުމަށް ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.
ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ހުޅުވާމި ޙުކުމުގެ ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.