ނަލަހިޔާ ޓްރޭޑިންގ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. ހުދުއަލި އިންވެސްޓްމެންޓްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް

ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ބާޠިލު؛ ދަޢުވާކުރި ޢަދަދު 3 މަހުގެ ތެރޭގައި ދައްކަން އަމުރުކުރި

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 3946/Cv-C/2018

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ކްރެޑިޓަށް ދޫކުރި މުދަލުގެ އަގު ދެއްކުމަށް ގަތް ފަރާތުން ޗެކުތައް ދޫކޮށް، ވިއްކި ފަރާތުން އެ ޗެކުތައް މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި ބޭންކަށް ހުށަނާޅައި އޮތުމުން، އަގު ޗެކުގެ ޒަރީޢާއިން އަދާވެފައިވާކަމަށް ބަލައި ފައިސާ ނަގައި ނުދެވޭނެކަމަށް ސިވިލް ކޯޓުން ނިންމީ ރަނގަޅަށްތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ކޯޓަށް ހުށަހެޅޭ ޚުޞޫމާތަކުގައި ފުރަތަމަ މަރުޙަލާގެ ކޯޓުން ފައިޞަލާ ކުރަންވާނީ ޚަޞްމުން ހުށަހަޅާ ވަޤާއިޢުތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ފައިޞަލާކުރުމަށް އެދިފައިވާ ކަންތަކަށެވެ. ޚަޞްމުން ފައިޞަލާކުރަން އެދިފައިނުވާ އަދި ކޯޓަށް ހުށަހެޅިފައިނުވާ ވަޤާއިޢުތަކަށް ފައިޞަލާ ކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ. (ޕެރ. 22)
2. މުދަލުގެ އަގު ހޯދުމަށް ހުށަހަޅާ ދަޢުވާއެއްގައި، ގަތް ފަރާތުން ޗެކުތަކެއް ފޮނުވާފައިވުމަށް އެކަނި ރިޢާޔަތްކޮށް އަގު އަދާކޮށްފައިވާކަމަށް ކަނޑައެޅުމަކީ ދަޢުވާގެ ތަބީޢަތާއި ހުށަހެޅިފައިވާ ހަޤީޤަތްތަކަށް ރަނގަޅަށް ރިޢާޔަތްކުރުމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 27)
3. ދަޢުވާގައިވާ ޢަދަދަށް ޗެކު ދޫކޮށްފައިވާ ފަރާތުން މުދާ ލިބިފައިނުވާކަމަށް ބުނާނަމަ، އެ ޢަދަދަށް ޗެކް ދޫކުރި ސަބަބު އެފަރާތުން ބުނެދޭންވާނެއެވެ. އެފަދަ ސަބަބެއް ބުނެދެވިފައިނުވާނަމަ، އިންވޮއިސްތަކާ ދިމާވާ ޗެކުތަކަކީ ދޫކުރި މުދަލަށް ފައިސާ ދެއްކުމުގެ ގޮތުން ދޫކުރި ޗެކުތަކެއްކަމުގައި ބުރަވެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 34–35)
4. ވިޔަފާރީގެ މުޢާމަލާތެއްގައި ދެފަރާތުގެ މައްޗަށްވެސް ޒިންމާވާނެއެވެ. މުދާ ވިއްކާ މީހާ އެއްބަސްވި ގޮތަށް މުދާ ފޯރުކޮށްދޭންޖެހޭއިރު، ގަންނަ މީހާ އެ މުދަލަށްވާ އަގު އަދާކުރަންޖެހެއެވެ. (ޕެރ. 36؛ ޤާނޫނު ނަންބަރު 6/91 ގެ 12 ވަނަ މާއްދާ)
5. މުދަލެއްގެ އަގު އަދާކުރެވުނީއެއް ކަމުގައި ވާނީ އެ އަގު ލިބެންޖެހޭ ފަރާތަށް އެއްބަސްވި އަގު ފުރިހަމައަށް ލިބުމުންނެވެ. ޗެކެއްގެ ޒަރީޢާއިން ނަމަ، އެ ޗެކަށްވާ ފައިސާ ލިބުމުން މެނުވީ އަގު އަދާކުރެވުނީއެއް ކަމުގައި ނުވާނެއެވެ. (ޕެރ. 37، 41، 43)
6. ލިބުނު ޗެކުތައް ތާރީޚަށް ބޭންކަށް ހުށަނާޅައި ހުރުމަކީ ޗެކު ލިބުނު ފަރާތުގެ އިހުމާލެއް ނަމަވެސް، އެ ސަބަބަށް (އެ ފަރާތުގެ މުވައްޒަފެއްގެ އިހުމާލުގެ ސަބަބުން ވިޔަސް) ފައިސާ ދައްކަންޖެހޭ ފަރާތް ފައިސާ ދެއްކުމުގެ ޒިންމާއިން މިންޖެއް ނުވެއެވެ. ވަކި ވަގުތެއް ހަމަވުމުން އަގު ދައްކަން ނުޖެހޭނެ ގޮތަށް މާނަކުރުމަކީ ކްރެޑިޓް ވިޔަފާރިއަށް އޮންނަ އިތުބާރު ގެއްލިދާނެ ކަމެކެވެ. (ޕެރ. 38–40)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 6/91 (މުދާ ވިއްކުމާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 12 ވަނަ މާއްދާ
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2013/SC-A/44 (މޯލްޑިވްސް އެއަރޕޯޓްސް ކޮމްޕެނީ ލިމިޓެޑް ވ. ޝަމްޢީލް ރަޝީދު)
• މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު (ޤާނޫނު ނަންބަރު 32/2021) ގެ 268 ވަނަ މާއްދާ އަދި 284 ވަނަ މާއްދާ (އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ އިޖުރާއަތާ ބެހޭ)