އާލަމް ރާއި ސިންދްރަމް ބަރްހާދު (މެލޭޝިޔާ) ވ. ޓިމްބަރ ޓްރޭޑް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް (ދެ އިސްތިއުނާފުވެސް)

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 705/Cv-C/2021

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ލިޔުމުން އެއްބަސްވުމެއް ނެތި ކުރެވެމުން ދިޔަ ލަކުޑީގެ ވިޔަފާރިއެއްގައި، މުދާ ވިއްކުމަށްފަހު އަގު ދެއްކުމުގެ ޟިމްނީ އެއްބަސްވުމެއް އޮތްތޯއާއި، ދަށުކޯޓުން ނަގައިދިން ފައިސާގެ އަދަދު ހެކިތަކަށް ރިޢާޔަތްކޮށް ކަނޑައެޅިތޯ (2023/HC-A/187)؛ އަދި ފައިސާ ދެއްކުން ލަސްވުމުން ބޭންކަށް ދެއްކި އިންޓްރެސްޓް ފައިސާ ދިނުމަށް ކޮށްފައިވާ އެއްބަސްވުމުގެ ހެކި ދަށުކޯޓުން ބަލައިނުގަތުމުން އެ ފައިސާ ނަގައިދޭންޖެހޭތޯ ނުވަތަ ދަށުކޯޓަށް ފޮނުވަންޖެހޭތޯ (2023/HC-A/271).

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ކޮންޓްރެކްޓެއް ވަކި ގޮތަކަށް އޮތުން ލާޒިމު ނޫން ކަމަށާއި، ދެފަރާތުގެ މެދުގައި ޢަމަލުކުރެވޭ ގޮތްތަކަށް ބަލައި ކޮންޓްރެކްޓެއްގެ ޢުންޞުރުތައް ފުރިހަމަވާނަމަ ޟިމްނީ ކޮންޓްރެކްޓެއް އޮތް ކަމަށް ބެލެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 19.3)
2. ޟިމްނީ ޝަރުޠެއް (މިސާލަކަށް މުދާ ވިއްކުމަށްފަހު އަގު ދެއްކުން) ދެފަރާތުގެ މެދުގައި އޮތް ކަމަށް ބެލެވޭނީ ދެފަރާތް އެގޮތަށް އެއްބަސްވެފައިވާ ކަމާއި ނުވަތަ މުޢާމަލާތްކުރަމުން ދިޔައީ އެގޮތަށް ކަން އެނގޭ ހެއްކެއް ހުށަހެޅިގެން ކަމަށާއި، ދެފަރާތުގެ މެދުގައި ބަދަލުކުރެވުނު އިންވޮއިސްތަކަކީ އެކަން ސާބިތުކުރުމަށް ކާފީ ހެއްކެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 19.4)
3. ދައްކަންޖެހޭ އަދަދަށް އެއްބަސްވެ ޕޭމަންޓް ޕްލޭނެއް ފޮނުވައި ފައިސާ ދައްކަން ފަށައިފައިވާ ފަރާތަކަށް، ދަޢުވާ ހުށަހެޅުމާ ހަމައަށް މުދަލާމެދު ޝަކުވާއެއް ނުކޮށް ނުވަތަ މުދާ އަނބުރާ ރައްދުކުރުމަށް މަސައްކަތެއް ނުކޮށް، ފަހުން އެ މުދަލަށް ފައިސާ ނުދައްކާނެ ކަމަށް ބުނުމަކީ ބަލައިގަނެވޭ ބުނުމެއް ނޫނެވެ؛ އެއްބަސްވި ގޮތަށް ޢަމަލުނުކުރާނެ ޤާނޫނީ ސަބަބެއް ނުދައްކައި ފައިސާ ދެއްކިކަން ސާބިތުނުކުރާނަމަ ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ހެކިތަކަށް ރިޢާޔަތްނުކޮށް ކުރި ނިންމުމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 19.9-19.11)
4. ބޭންކަށް ދެއްކި އިންޓްރެސްޓް ފައިސާ އަނެއް ފަރާތުން ހޯދުމަށް، އެ ފައިސާ ދެއްކިކަމާއި އެއަށް އަނެއް ފަރާތް ޒިންމާވާންޖެހޭ ޤާނޫނީ ސަބަބު ސާބިތުވާންޖެހެއެވެ؛ ފައިސާ ދައްކާނެ ކަމަށް އެއްބަސްވި އީމެއިލެއް ހަމައެކަނި އޮތުމަކީ އެއީ ގެއްލުމުގެ ބަދަލެއް ކަމަށް ކަނޑައެޅޭނެ ހެއްކެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 22.6)
5. ފައިސާ ދައްކަންޖެހޭ ފަރާތަކަށް ޢުޤޫބާތެއްގެ ގޮތުން ހޯދުމަށް އެދޭ ފައިސާއަކީ މިހާރު ޢަމަލުކުރެވެމުންދާ ޤާނޫނީ އުޞޫލުތަކަށް ބަލާއިރު ނަގައިދެވޭނެ ފައިސާއެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 22.6)
6. ދަށުކޯޓަށް ހުށަހެޅިފައިވާ ހެއްކަކަށް ދަށުކޯޓުން ރިޢާޔަތްނުކުރި ނަމަވެސް، އެ ބައި ދަށުކޯޓަށް ތަޙްވީލުކުރުމުން ހާޞިލުވާނެ ނަތީޖާއެއް ނެތްނަމަ މައްސަލަ ދަށުކޯޓަށް ފޮނުވަންޖެހޭ ޤާނޫނީ ސަބަބެއް ނެތެވެ. (ޕެރ. 22.5-22.6)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/91 (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 4 ވަނަ މާއްދާ
• ސުޕްރީމް ކޯޓު: މަރްޔަމް ޢަލީ ވ. އަޙްމަދު ނަދީމް
• ސުޕްރީމް ކޯޓު: އިބްރާހީމް ރަޝީދު އަދި އިތުރު 2 ފަރާތެއް ވ. ޢަބްދުﷲ ޢަޒީޒު
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2019/SC-A/72 އަދި 2021/SC-A/39
• ސުޕްރީމް ކޯޓު: މާޅޮސްމަޑުލު އުތުރުބުރީ އުނގޫފާރު ކައުންސިލްގެ އިދާރާ ވ. ޢަބްދުއްސައްތާރު ޢަބްދުﷲ އާއި އިތުރު 6 ފަރާތް (2022/SC-A/66)
• ސުޕްރީމް ކޯޓު: އިބްރާހީމް ޚަލީލް ވ. މިނިސްޓްރީ އޮފް ހައުސިންގ އެންޑް އިންފްރާސްޓްރަކްޗަރ (2016/SC-A/16)
• ސުޕްރީމް ކޯޓު: ޙަސަން ޢަލީމަނިކު ވ. އަޙްމަދު ޖަނާޙް (2020/SC-A/28)
• ސުޕްރީމް ކޯޓު: ސެންޓަރ އެންޓަރޕްރައިސަސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. މޯލްޑިވްސް ޕޯޓްސް ލިމިޓެޑް (2019/SC-A/13، 2021/SC-A/52)
• ސުޕްރީމް ކޯޓު: ހަބް ކޮމްޕެނީ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. މާލޭ ވޯޓަރ އެންޑް ސެވަރޭޖް ކޮމްޕެނީ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް (2018/SC-A/28)