އަޙްމަދު ފިރާޤު ވ. ޕްރިމިއަރ ޕްރޮޕަރޓީ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް

ނަތީޖާ: ބައެއް ބަދަލުކުރި (ވަކީލު ފީގެ ގޮތުގައި 8,000ރ. ދައްކަން ޖެހޭކަމަށް ކަނޑައެޅި ބައި ބާޠިލުކޮށް، ބާކީ ޙުކުމް ޤާއިމްކުރި)

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 152/Cv-C-HD/2018

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

އެޕާޓްމަންޓް ވިއްކި ޑިވެލޮޕަރާއި މެނޭޖްމަންޓް ކުންފުންޏާ ދެމެދު ވެފައިވާ މެނޭޖްކުރުމުގެ އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން، އެ ކުންފުންޏާ ސީދާ އެއްބަސްވުމެއް ނެތް އެޕާޓްމަންޓް ގަތް މީހާ މެއިންޓެނަންސް ފީއާއި އިންޝުއަރެންސް ފީއަށް ޒިންމާކުރެވިދާނެތޯ (ޕްރިވިޓީ އޮފް ކޮންޓްރެކްޓް / ކޮލެޓްރަލް އެގްރީމެންޓް)؛ އަދި ދެފަރާތުގެ އެއްބަސްވުމެއް ނެތި ޤާނޫނީ ވަކީލުގެ ފީ އަނެއް ފަރާތުން ނަގައިދެވިދާނެތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ޢާންމު އުޞޫލެއްގެ ގޮތުން އެއްބަސްވުމަކަށް ޢަމަލުކުރަންޖެހޭނީ އެއްބަސްވުމުގެ ބައިވެރިންގެ މައްޗަށް ކަމާއި، ބައިވެރިއެއް ނޫން ފަރާތެއްގެ މައްޗަށް އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ކަންކަން ލާޒިމުނުކުރެވޭނެއެވެ. މިއީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުން ބަލައިގެންފައިވާ "ޕްރިވިޓީ އޮފް ކޮންޓްރެކްޓް" ގެ މަބްދައެވެ. (ޕެރ. 14)
2. ޕްރިވިޓީ އޮފް ކޮންޓްރެކްޓްގެ މަބްދައުން އިސްތިސްނާވާ ޙާލަތްތަކުގެ ތެރޭގައި، އެޖެންޓަކު ކުރާ އެއްބަސްވުމަށް ޕްރިންސިޕަލް ޒިންމާވުމާއި، ކޮލެޓްރަލް އެއްބަސްވުމެއްގެ ދަށުން ތިންވަނަ ފަރާތަކަށް ޒިންމާވުމާއި، އިކުއިޓީގެ ދަށުން އަމާނާތެއްގެ ގޮތުގައި މުދާ ބަލަހައްޓާ ފަރާތެއް ތިންވަނަ ފަރާތަކަށް ޒިންމާވުމާއި، ޤާނޫނެއްގެ ދަށުން ޒިންމާވުމާއި، ކޮންޓްރެކްޓެއްގެ ދަށުން ތިންވަނަ ފަރާތަކަށް ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ދޭންޖެހުން ހިމެނެއެވެ. (ޕެރ. 15)
3. "ކޮލަޓެރަލް އެގްރީމެންޓް" އަކީ މައި އެއްބަސްވުމުގައި ހިމެނޭ ފަރާތެއްގެ ޒިންމާތައް، މައި އެއްބަސްވުމުގެ އަނެއް ފަރާތުގެ ހުއްދައާއެކު، ތިންވަނަ ފަރާތަކާ ޙަވާލުކުރުމަށް، މައި އެއްބަސްވުމުގައިވާ ކަންކަން ފުރިހަމަކުރުމުގެ ގޮތުން ވެވޭ އެއްބަސްވުމެކެވެ؛ މައި އެއްބަސްވުމާ ފުށުއަރާ މާއްދާއެއް ނުހިމެނޭ ހިނދު، އެ ތިންވަނަ ފަރާތަށް މައި އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ލިބިދޭ އެންމެހާ ބާރުތައް ލިބިގެންދެއެވެ. (ޕެރ. 25)
4. އެޕާޓްމަންޓް ގަނެވިއްކުމުގެ އެއްބަސްވުމާއި އޭގެ ބައެއްކަމުގައިވާ ހިންގާ ޤަވާއިދުގައި، ގަންނަ ފަރާތުން ކޮމަން އޭރިޔާގެ އިންޝުއަރެންސް ފީއާއި މެއިންޓެނަންސް ފީ ދައްކަންޖެހޭނެ ކަމާއި ބޯޑު އެކުލަވާލުމުގެ ކުރީގެ މުއްދަތުގައި ވިއްކާ ފަރާތް ނުވަތަ އެ ފަރާތުން ކަނޑައަޅާ ފަރާތަކުން ތަން ބަލަހައްޓާނެކަން ބަޔާންވެފައިވާނަމަ، ވިއްކި ފަރާތާއި މެނޭޖްކުރާ ކުންފުންޏާ ދެމެދު ވާ މެނޭޖްކުރުމުގެ އެއްބަސްވުމަކީ ކޮލެޓްރަލް އެއްބަސްވުމެއް ކަމުން، މެނޭޖްކުރާ ކުންފުންޏާ ސީދާ އެއްބަސްވުމެއް ނެތްނަމަވެސް ގަތް ފަރާތަށް އެ އެއްބަސްވުމަށް ޢަމަލުކުރުން ލާޒިމުވެއެވެ. (ޕެރ. 17-26)
5. ޝަރުޢީ ކޯޓުތަކުގައި ޤާނޫނީ ވަކީލުގެ ފީ ނަގައިދިނުމާ ބެހޭ ޤާނޫނެއް ނުވަތަ ޤަވާއިދެއް ނެތުމުން، ކުއްޔަށް ގެންދާ ތަކެތީގެ ކުލީގެ މައްސަލަތައް ފިޔަވައި އެހެން މައްސަލަތަކުގައި ވަކީލުގެ ފީ އަނެއް ޚަޞްމުގެ ކިބައިން ނަގައިދެވޭނީ ޚަޞްމުންގެ މެދުގައި އެކަމާ ބެހޭ އެއްބަސްވުމެއް އޮތްނަމަ، އެ އެއްބަސްވުމާ އެއްގޮތަށް އެކަނިއެވެ؛ އެފަދަ އެއްބަސްވުމެއް ނެތްނަމަ ވަކީލުގެ ފީ ނަގައި ނުދެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 27-28، 30)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 6/2008 (ޢާންމު ގަވާއިދުތަކާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ ޖަދުވަލު 2 ގައިވާ ދިވެހިރާއްޖޭގައި ވަކާލާތުކުރާ ވަކީލުންނާބެހޭ ގަވާއިދުގެ 5 ވަނަ މާއްދާ (2009/HC-A/348 ގައި ޙަވާލާދީފައިވާ ގޮތަށް)
• ކުއްޔަށް ގެންދާ ތަކެތީގެ ކުލި ޝަރީޢަތުން ނަގައިދިނުމާބެހޭ ގަވާއިދު (2009/HC-A/348 ގައި ފާހަގަކޮށްފައިވާ ގޮތަށް)
• ހައިކޯޓުގެ ޤަޟިއްޔާ ނަންބަރު 2009/HC-A/348
• ހައިކޯޓުގެ ޤަޟިއްޔާ ނަންބަރު 2013/HC-A/218