މުޙައްމަދު ރިޟްވާން ވ. ޢުމަރު ޒާހިރު ޢަބްދުއްޞަމަދު

ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ބާޠިލު (ދަޢުވާ ސާބިތުނުވާ)

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 3196/Cv-C/2018

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ކުއްޔަށް ހިފި ތަނުގެ ފެން މީޓަރުގެ ބިލު ވެރިފަރާތުގެ ބަދަލުގައި ދެއްކިކަމަށް ބުނެ ހުށަހެޅި ދަޢުވާ، ދަޢުވާކުރި ފަރާތުން ހުށަހެޅި ހެކިތަކުން ޤާނޫނީ މިންގަނޑަށް ސާބިތުވޭތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ހައިކޯޓަށް ނިންމުމެއް އިސްތިއުނާފުކުރެވޭ ޙާލަތްތަކުގެ ތެރޭގައި، ޙުކުމް ބިނާކުރެވިފައިވަނީ ޤާނޫނާ ޚިލާފަށްކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ ސަބަބުތަކެއް ހުރުމާއި ޤާނޫނު ތަޠްބީޤުކުރުމުގައި ނުވަތަ މާނަކުރުމުގައި ކުށެއް ހެދިފައިވުން ހިމެނެއެވެ (ޕެރ. 6).
2. ދަޢުވާ ރައްދުވި ފަރާތް ދަޢުވާގެ އަޞްލަށް އިންކާރުކޮށްފައިވާއިރު، އެ ފަރާތުން ލިބުނު މަޢުލޫމާތެއްކަމަށް ބުނެ، ހެކިވެރިޔާ އަމިއްލައަށް ދަނެގެން ނޫން ގޮތަށް ދޭ ހެކިބަހަކީ ދަޢުވާއަށް ބާރުލިބިދޭ ހެކިބަހެއް ކަމުގައި ނުބެލެވޭ (ޕެރ. 14).
3. ފައިސާ ދައްކާފައިވާ ބިލް/މީޓަރު ކަނޑައެޅިގެން ބުނެދެވިފައިނުވާ ޝަފަހީ ހެކިބަހަކަށް، އެއަށް ބާރުދޭ ކިތާބީ ހެއްކެއް ނެތިއްޖެނަމަ، ފައިސާ ދެއްކިކަން ސާބިތު ނުވޭ (ޕެރ. 15).
4. ޚިދުމަތްދޭ ކުންފުންޏާއި ދަޢުވާ ރައްދުވާ ފަރާތާ ދެމެދު ބާކީ ބިލްތައް ދެއްކުމަށް ވެފައިވާ އެއްބަސްވުމަކީ، ދަޢުވާކުރާ ފަރާތް އެ ފައިސާ ދައްކާފައިވާކަން ސާބިތުކޮށްދޭ ލިޔުމެއް ނޫން (ޕެރ. 16).
5. ފައިސާ ދެއްކިކަމުގެ ރަސީދެއް ނުވަތަ ހެކިބަސްތަކަށް ބާރުދޭ އިތުރު ހެއްކެއް ޤަރީނާއެއް ނެތްނަމަ، ދައްކާފައިވާ ފައިސާ ހޯދުމަށް ކުރާ މަދަނީ ދަޢުވާއެއް ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ މިންގަނޑަށް ސާބިތުވީކަމަށް ނުބެލެވޭ (ޕެރ. 17-18).
6. ދަށުކޯޓުގައި ނުބެލި ކަންތައްތަކެއް ހުރިކަން ފާހަގަކުރެވި އަލުން ބެލުމުގެ މަޞްލަޙަތު ބޮޑުނަމަ ހައިކޯޓަށް މައްސަލަ ދަށުކޯޓަށް ފޮނުވިދާނެ ނަމަވެސް، އިތުރަށް ބަލަންޖެހޭ ޤާނޫނީ އުޞޫލެއް ނެތްނަމަ ތަޙުވީލުނުކޮށް ހައިކޯޓުން ނިންމާލެވިދާނެއެވެ (ޕެރ. 20).

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 43 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 13/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނު) ގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ (1)
• ހެއްކާބެހޭ ޤާނޫނު (ފައިލުގައި 'ޤާނޫނު ނަންބަރު 76/24') - ޝަފަހީ އަދި ކިތާބީ ހެއްކުގެ ތަޢުރީފު
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ހައިކޯޓުގެ ޤަވާޢިދުގެ 44 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)