ޞަބާޙް އަޙްމަދު ވ. ދަ މޮރިޝަސް ކޮމަރޝަލް ބޭންކް (މޯލްޑިވްސް) ޕވޓ ލޓޑ
ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް
ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 1439/Cv-C/2020
Saeed Lex ގައި ހުޅުވާޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފްކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
މައުޟޫޢީ ޙުކުމުގައި ރަހުނު ކުރެވިފައިވާކަމާއި ލޯނު ޚަލާޞްވާންދެން ބޭންކުގެ ޙައްޤުތައް ދެމިއޮންނާނެކަން ކަނޑައަޅާފައިވާއިރު، އެ ޙުކުމް ތަންފީޛުކުރުމަށް ހިންގާ ތަންފީޛީ މައްސަލައެއްގައި ރަހުނު ވިއްކުމުގެ ހުއްދަ ދެވޭތޯ؛ އަދި އެ ހުއްދަ ދިނުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 56 ވަނަ މާއްދާގެ އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ ޙައްޤާއި 40 ވަނަ މާއްދާގެ މުދަލުގެ ޙައްޤާ ޚިލާފު ކަމެއްތޯ، އަދި އެ މުދާ އެހެން ލޯނަކަށްވެސް ރަހުނުކޮށްފައިވުމުން އެކަމަށް ހުރަހެއް އެޅޭތޯ.
ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް
- އިސްތިއުނާފު ފޯމު ދަށުކޯޓަށް ހުށަހެޅިފައިވަނީ އިސްތިއުނާފީ މުއްދަތުގެ ތެރޭގައިކަން، އެ ފޯމު ދަށުކޯޓަށް އެންޓްރީކުރި ތާރީޚާއި ފައިލު ހައިކޯޓަށް ފޮނުވި ސިޓީން އެނގޭނަމަ، އިސްތިއުނާފު މުއްދަތު ހަމަވެފައިވާކަމަށް ބުނާ އިޢުތިރާޟު ބަލައެއް ނުގަނެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 18–19)
- ރަހުނު އެއްބަސްވުމުގައި ލޯނު ނުދެއްކޭނަމަ ރަހުނު ވިއްކާލެވިދާނެކަމަށް އެއްބަސްވެފައިވާއިރު، ރަހުނު ވިއްކާލައިގެން ލޯނުގެ ފައިސާ ހޯދުމަކީ ރަހުނު ހިފި ފަރާތަށް އެ އެގްރީމެންޓުގެ ދަށުން ލިބިފައިވާ ޙައްޤެއް ކަމާއި، ލޯނު ޚަލާޞްކުރެވި އެކައުންޓް ބަންދުކުރެވެންދެން އެ ޙައްޤުތަކާއި ބާރުތައް ދެމިއޮންނާނެއެވެ. (ޕެރ. 38، 40)
- މައުޟޫޢީ ޙުކުމުގައި ރަހުނުކުރެވިފައިވާކަމާއި ލޯނު ޚަލާޞްވާންދެން ރަހުނު އެގްރީމެންޓުގެ ދަށުން ބޭންކަށް ލިބިގެންވާ ޙައްޤުތައް ދެމިއޮންނާނެކަން ކަނޑައަޅާފައިވާއިރު، ޙުކުމާ އެއްގޮތަށް ފައިސާ ނުދައްކައިފިނަމަ ތަންފީޛީ މައްސަލައިގައި ރަހުނު ވިއްކުމުގެ ހުއްދަ ދިނުމަކީ އެ ޙުކުމް ތަންފީޛުކުރުމަށް އެޅިދާނެ ފިޔަވަޅެއް ކަމާއި، އެއީ މައުޟޫޢީ ޙުކުމުގައި ނިންމާފައި ނުވާ ކަމެއް ތަންފީޛުކުރުމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 40–42)
- މައުޟޫޢީ ޙުކުމް އިސްތިއުނާފުކޮށްފައި ނުވާއިރު، ލޯނު ނުދެއްކޭކަމަށް ދަރަނިވެރިން އެއްބަސްވެފައިވާ ހާލަތެއްގައި، ތަންފީޛީ މައްސަލައިގައި ރަހުނު ވިއްކުމުގެ ހުއްދަ ދިނުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 56 ވަނަ މާއްދާއިން ކަށަވަރުކޮށްދޭ އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ ޙައްޤު ގެއްލޭ ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 43–44)
- ރަހުނަކީ ދަރަނި ނުވަތަ ލޯނު އެއްބަސްވެފައިވާ ގޮތަށް ނުދެއްކިއްޖެނަމަ ރަހުނު ކުރެވުނު މުދާ ވިއްކާލައިގެންވިޔަސް ފައިސާ ލިބުން ކަށަވަރުކުރުމަށް ބަހައްޓާ އެއްޗެއް ކަމުން، އެއް މުދަލެއް އެއް ލޯނަށްވުރެ ގިނަ ލޯނަށް ރަހުނުކުރެވިފައިވިޔަސް، އެއްބަސްވުމާ އެއްގޮތަށް ފައިސާ ނުދެއްކޭނަމަ ރަހުނު ހިފި ފަރާތް އެދިއްޖެނަމަ ރަހުނު ވިއްކުމުގެ ހުއްދަ ކޯޓުން ދެވިދާނެއެވެ. (ޕެރ. 47–48)
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 40 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އަކީ މީހެއްގެ މުދަލެއް ދައުލަތަށް ނެގޭނެ ޙާލަތު ބަޔާންކުރާ އަކުރެއް ކަމުން، ލޯނު އަދާނުކުރެވިގެން ދަރަނި ލިބެންވާ ފަރާތުން އެދުމުން ރަހުނާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 12 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ކޯޓުން ރަހުނު ވިއްކުމުގެ ހުއްދަ ދިނުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 40 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފު ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 52–56)
ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 40 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 56 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/93 (ރަހުނާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 12 ވަނަ މާއްދާ
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ސަރކިއުލަރ 2015/03/SC
- ހައިކޯޓުގެ 2019/HC-A/587
- ހައިކޯޓުގެ 2012/HC-A/209 (ސިވިލް ކޯޓުގެ 2403/Cv-C/2011 އާއި މަދަނީ ކޯޓުގެ 209/MC/2010 ޤަޟިއްޔާއާ ގުޅޭ)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ސަރކިއުލަރ 2015/06/SC (އިސްތިއުނާފު މުއްދަތާ ބެހޭ އިޢުތިރާޟުގައި ރައްދުވާ ފަރާތުން ހުށަހެޅި)
- ހައިކޯޓުގެ 2012/HC-A/254 އަދި ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ އެޓަރނީ ޖެނެރަލް އޮފީސް ވ. އަޙްމަދު ސިޔާމް (ރައްދުވާ ފަރާތުން ހުށަހެޅި)
މި ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.