ޢަބްދުﷲ ރަފީޤު ވ. އައްޑޫ ސިޓީ ކައުންސިލް

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް

ދަށު ކޯޓު: ސ. ފޭދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓު 183/S4C/2021

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ދަރަނި އަދާކުރުމަށް ވިއްކި ބަންޑާރަ ގޯއްޗެއް ގަތް ފަރާތުގެ ނަމަށް ކައުންސިލުން ރަޖިސްޓްރީކުރިއިރު، ކުރީގެ ރަޖިސްޓްރީގައިވާ އަކަފޫޓަށްވުރެ ކުޑަކޮށް (ވަށައިގެން ހުރި މިންތައް އެއްގޮތަށް) ރަޖިސްޓްރީކުރުމުން ޙުކުމް ތަންފީޛުވެފައިވާކަމަށް މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން ކަނޑައެޅުން ރަނގަޅުތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ތަންފީޛުކުރަން އެދޭ ޙުކުމުގައި ގޯތީގެ ބޮޑުމިން އަކަފޫޓުން ބަޔާންކޮށްފައި ނުވާނަމަ، ގޯތީގެ ބޮޑުމިން ހޯދުމަށް ރުޖޫޢަވާންޖެހޭނީ އެ ގޯއްޗާބެހޭ ގޮތުން ކުރިން ނިންމި ޤަޟިއްޔާތަކަށާއި އެ ގޯއްޗަށް ހެދިފައިވާ ރަޖިސްޓްރީތަކަށެވެ. (ޕެރ. 26)
2. ގޯއްޗެއްގެ ބައެއް ހިބައިން ދީގެން އުފެދޭ ގޯއްޗެއް އެއްވެސް ޙާލަތެއްގައި އަޞްލު ގޯތީގެ ޖުމްލަ އަކަފޫޓަށްވުރެ ބޮޑުވެގެން ނުދާނެއެވެ. (ޕެރ. 21)
3. ދަރަނި އަދާކުރުމަށް ވިއްކި ގޯއްޗެއް ގަތުމަށް ދެއްކި އަގަކީ ދަރަނީގެ ޖުމްލަ ޢަދަދުކަމުގައިވާނަމަ، އެއީ ގޯތީގެ އަކަފޫޓާ ގުޅުވޭނެ އަގެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 31)
4. މީހަކަށް ބިމުން އަނެކަކަށް ވިއްކޭނީ ނުވަތަ ދެވޭނީ އޭނާއަށް މިލްކުވާ މިންވަރަށްވުރެ އިތުރުނުވާ ގޮތަށް؛ ބިމެއްގެ ރަޖިސްޓްރީގައި ކުށަކުން ކަމެއް ބަޔާންކުރެވިފައިވާނަމަ، އެ ރަޖިސްޓްރީ ނަގުލުވާ ފަރާތަށް ނަގުލުވާނީ އެ ކުށް އިޞްލާޙު ނުކުރާހާ ހިނދަކު އެ ކުށާއެކުގައެވެ. (ޕެރ. 37)
5. ރަޖިސްޓްރީގައި ކުށަކުން ބަޔާންކުރެވިފައިވާ މިންވަރަށް ބިން ބޮޑުކޮށްދިނުމަކީ ކުރެވޭނެ ކަމެއް ނޫން؛ ރަޖިސްޓްރީގައި އޮތީ ކުށެއްކަން ސާބިތުވާނަމަ ބަދަލުކޮށް އިޞްލާޙުކުރަންޖެހޭނީ ރަޖިސްޓްރީއެވެ. ވަށައިގެން ހުރި މިންތައް ރަނގަޅަށް ޖެހިފައިވާއިރު އަކަފޫޓު ނުބައިކޮށް ޖެހިފައިވަނީ ހިސާބުގެ ކުށަކުން ކަމަށް ބެލެވެއެވެ. (ޕެރ. 36، 38)
6. ޙުކުމާ އެއްގޮތަށް ގޯތީގެ ވަށައިގެން ހުރި މިންތަކާއެކު ގަތް ފަރާތުގެ ނަމުގައި ރަޖިސްޓްރީކޮށްދީފައިވާނަމަ ޙުކުމް ތަންފީޛުވެފައިވާކަމަށް ބެލެވޭނެ؛ ރަޖިސްޓްރީގެ ހިސާބުގައިވާ އޮޅުން ސާފުކޮށްދިނުމަށް ތަންފީޛުގެ މައްސަލައިގައި ކައުންސިލުން ހުށަހެޅުމަކީ އަލުން މައުޟޫޢަށް ވާހަކަދެއްކުމެއް ކަމަށް ބަލައެއް ނުގަނެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 39.3)
7. ގޯއްޗަށް ކިޔާނެ ނަމާބެހޭ ނުކުތާއަކީ ދަށުކޯޓުގައި ހުށަހެޅި ޙުކުމް ތަންފީޛުކުރުމުގެ މައްސަލައިގެ މައުޟޫޢެއް ނޫންކަމުން، އެ ނުކުތާ އިސްތިއުނާފުގައި ނުބެލޭނެއެވެ. (ޕެރ. 8.2، 39.2)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2022 (ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނަށް 4 ވަނަ އިޞްލާޙު ގެނައުމުގެ ޤާނޫނު) - ހައިކޯޓުގެ ގޮފިތައް އުވާލުމާއި މައްސަލަތައް ހައިކޯޓަށް ބަދަލުވުން
• ސ.ފޭދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 28/S4C/2012 (ހިބައިގެ ޤަޟިއްޔާ)
• ސ.ފޭދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 229/S4C/2016 (ތަންފީޛުކުރަން އެދުނު ޙުކުމް)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 32/2021 (މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 284 ވަނަ މާއްދާ (ހ)، (ށ)، (ނ) - ސުޕްރީމް ކޯޓަށް އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ މުއްދަތު