ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އިބްރާހީމް ޝާހިދު

ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ބާޠިލު، ކުށް ސާބިތުވި (ޖަލު 5 އަހަރާއި 7 މަހާއި 6 ދުވަސް ކަމަށް ކަނޑައެޅި)

ކީވޯޑުތައް: ޖިނާއީ، މަކަރާއި ޙީލަތް ހެދުން

ދަށު ކޯޓު: ކްރިމިނަލް ކޯޓު 369/Cr-C/2015

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ފޯޖުކުރި ފެކްސް ސިޓީއަކުން ބޭންކަށް އޮޅުވާލައި 18 މިލިއަން ރުފިޔާ ޖޮއިންޓް އެކައުންޓަކަށް ޓްރާންސްފަރ ކުރުވި މައްސަލައިގައި މަކަރާއި ޙީލަތުގެ އުންޞުރުތައް ފުރިހަމަވޭތޯއާއި، ކޯޓު އަމުރެއްނެތި ގެ ބަލައިގެން ހޯދި ހެކި ޚުލާޞާ ބަޔާނުގައި ޗެލެންޖުކުރުމުން އެ ހެކި ބާޠިލުކުރުން ރަނގަޅުތޯއާއި، ކުށް ސާބިތުވާނަމަ ކަނޑައަޅަންވީ އަދަބު.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: ސްޓޭޓް ބޭންކް އޮފް އިންޑިޔާގައި ތިން ފަރާތެއްގެ އެކައުންޓުން، އެފަރާތްތަކުގެ ނަމުގައި ފޯޖުކުރި ސޮއިއާއެކު ފޮނުވި ފެކްސް ސިޓީއަކުން، ޖުމްލަ 18 މިލިއަން ރުފިޔާ ޝާހިދާއި އިތުރު މީހެއްގެ ބީ.އެމް.އެލް ޖޮއިންޓް އެކައުންޓަށް ޓްރާންސްފަރކުރެވި، އެ ފައިސާ ޗެކުތަކުން ނަގައި ފަހުން ފައިސާ ނަގުދުކުރެވުނެވެ. ޝާހިދު ފަހުން ރާއްޖެއިން ބޭރަށް ދިޔައެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ޙަޤީޤަތް އޮޅުވާލުމުގެ އުންޞުރު ފުރިހަމަނުވާކަމަށާއި، ޗެކުތައް ހޯދީ ކޯޓު އަމުރެއްނެތި ގެ ބަލައިގެން ކަމުން ޑޮކިއުމަންޓް އެގްޒަމިނޭޝަން ރިޕޯޓު ބާޠިލު އަސާސެއްގެ މައްޗަށް ބިނާވާކަމަށް ބަލައި ދަޢުވާ ސާބިތުނުވާކަމަށް ނިންމިއެވެ.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް: ބޭންކަށް އޮޅުވާލުން ފުދޭ؛ ހެކި ބާޠިލުކުރީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 150-151 ވަނަ މާއްދާއަށް ރިޢާޔަތް ނުކޮށް، ޗެލެންޖަށް ޖަވާބުދޭ ފުރުޞަތު ނުދީ. ޝާހިދު: ބޭންކަށް އޮޅުވާލި ވާހަކަ ދަޢުވާގައި ނެތް، އިސްތިއުނާފުގައި އާ ބަހުސެއް ނުކުރެވޭނެ؛ ފުރުޞަތު ދީފައިވޭ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: އޮޅުވާލެވޭ ފަރާތަކީ ބޭންކަށް ވެދާނެ؛ ސަނަދީ ހެކި، ޗެކުތަކުގެ ސޮއި، ރަޝީދުގެ ބަޔާން، ލޯނު ދެއްކުން އަދި ފުރައިގެން ދިއުމުން ކުށް އެކަށީގެންވާ ޝައްކެއްނެތި ސާބިތުވެއެވެ. ގެއަށް ވަނީ ރުހުމުގައި ކަމުގެ ބަޔާން ހުރި ކަމާއި، އެ ހެކި އެއްފަރާތްކުރިޔަސް ބާކީ ހެކިން ދަޢުވާ ސާބިތުވެއެވެ. އަދަބު ކަނޑައެޅީ ލުއި ފަހުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން، ގެއްލުމުގެ ބޮޑުމިނަށް 3 ދަރަޖަ މަތިކޮށް.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. (ކުރީގެ) ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 149 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) ގެ ދަށުން މަކަރާއި ޙީލަތުގެ އުންޞުރުތަކަކީ (1) އަނެކާއަށް ޙަޤީޤަތް އޮޅުވާލުން، (2) ކަމަކުން ނުވަތަ އެއްޗަކުން ތިމާއަށް ފައިދާއެއް ހޯދުން، (3) އަނެކަކަށް ގެއްލުމެއް ވުމެވެ. އެއީ ޓެކުމުގެ ތަޢުރީފުން ބޭރު ޢަމަލަކަށް ވާންޖެހޭނަމަވެސް ޓެކުމެއް ނުވުމަކީ އޭގެ ޒާތުގައި މަކަރާއި ޙީލަތުގެ އުންޞުރެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 26، 29)
2. މަކަރާއި ޙީލަތާއި ޓެކުމަކީ ވަކި ދެ ކުށެވެ. މަކަރާއި ޙީލަތުގައި މުދާ ހޯދަނީ ވެރިފަރާތަށް ނުވަތަ ޙަވާލުވެހުރި ފަރާތަށް އޮޅުވާލައިގެން ކަމާއި، ފެށުނީއްސުރެ އެއީ ކުށެއްކަމާއި، ގެއްލުމުގައި މާއްދީ ނޫން ގެއްލުންވެސް ހިމެނުމުން ޓެކުމާ ތަފާތުވެއެވެ. (ޕެރ. 27-29)
3. މަކަރާއި ޙީލަތުގައި އޮޅުވާލެވޭ ފަރާތަކީ ކޮންމެހެން މުދަލުގެ މިލްކުވެރިފަރާތަކަށް ވާކަށް ނުޖެހެއެވެ. މުދަލުގެ އަތުގެވެރިކަން އޮތް ފަރާތަކަށް (މިސާލަކަށް ބޭންކަކަށް) އޮޅުވާލުމުން ކުށް ފުރިހަމަވެދާނެއެވެ. ގެއްލުން ލިބުނީ މިލްކުވެރިފަރާތަށް ނުވަތަ ޙަވާލުވެހުރި ފަރާތަށް ވިޔަސް ކުށް ފުރިހަމަވެއެވެ. (ޕެރ. 32، 35، 39)
4. 'އޮޅުވާލުން' ހިމެނޭ ކުށެއް ފުރިހަމަވުމަށް މަކަރުވެރިކަމާއި ސިއްރުކުރުން ހިމެނުމާއި، އެކަމުގެ ސަބަބުން ޙަޤީޤީ ގެއްލުމެއް ނުވަތަ ގެއްލުމުގެ ޙާލަތެއް މެދުވެރިވުން ނުވަތަ އެކަމުގެ ނިޔަތް އޮތުން ބޭނުންވެއެވެ. ޙަޤީޤަތް އެނގުނުނަމަ ފައިދާ ނުހޯދޭނެ ނަމަ އޮޅުވާލުން ހިމެނެއެވެ. (ޕެރ. 33-34)
5. ބޭންކަށް އޮޅުވާލިކަން ދަޢުވާގެ ސީޣާގައި ކަނޑައެޅިގެން ބަޔާން ނުކުރުމަކީ، އެކަން ސާބިތުކުރަން ހެކި ހުށަހަޅާފައިވާނަމަ، ދަޢުވާ އަޞްލުން ބާޠިލުވާ ޖައުހަރީ ގޯހެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 36)
6. ޤާނޫނުއަސާސީގެ ހަމައަކީ އެއްވެސް ޝައްކެއް ނެތުމެއް ނޫން، އެކަށީގެންވާ ޝައްކެއް ނެތުމެވެ. ދިފާޢީ ހެކި ހުށަނާޅައި ހަމައެކަނި ބުނެލާ ބުނުމަކުން އެކަށީގެންވާ ޝައްކެއް ނުއުފެދެއެވެ. (ޕެރ. 45)
7. ހަނު ހުރުމުގެ ޙައްޤުގެ ބޭނުންކުރެވޭނަމަވެސް، ތަޙްޤީޤުގައި ހެކި ދައްކައި ސުވާލުކުރުމުން އެ ހެކިތަކަށް ރައްދެއް ނުދީ ހަނުހުރުމަކީ އެ ހެކީގެ ޞައްޙަކަމަށް ބުރަދަން ދޭންޖެހޭ ޤަރީނާއެކެވެ. މިއީ ހަނުހުރުމުގެ ޙައްޤު ހަނިކުރުމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 45.1، 45.2)
8. ހެކި ހުށަހެޅިއިރު ހޯދި ގޮތާ ޗެލެންޖު ނުކޮށް، ޚުލާޞާ ބަޔާނުގައި ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ހެކީގެ ޞައްޙަކަމަށް އިންކާރުކުރުމުން ޝަރީޢަތުން އެ އިންކާރު ބަލައިގަންނަނަމަ، އަނެއް ފަރާތަށް ހެކި ހޯދި ގޮތުގެ ޞައްޙަކަން ސާބިތުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ދޭންޖެހެއެވެ. (ޕެރ. 51-52)
9. ޤާނޫނުއަސާސީގެ 47 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ ދަށުން ކޯޓު އަމުރެއްނެތި ދިރިއުޅޭ ތަނަކަށް ވަނުން މަނާވަނީ ނުރުހުމުގައި ވަނުމެވެ. ދިރިއުޅޭ މީހާގެ ރުހުމުގައި ވަނުމަކީ ޤާނޫނާ ޚިލާފު ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 52)
10. ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް ކުރި ކަމެއްގެ ސަބަބުން ބާޠިލުވާނީ އެ މިންވަރަށެވެ. ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް ހޯދިކަމަށް ބުނާ ހެކި އެއްފަރާތްކުރުމުން އެހެން ހެކިތައް ބާޠިލުވެގެން ނުދެއެވެ. (ޕެރ. 53)
11. ކުށް ކުރުމާއި ޙުކުމްކުރުމާ ދެމެދު ޤާނޫނަށް ގެނައި ބަދަލަކުން އަދަބު ލުއިވާނަމަ ދޭންވާނީ ފަހުގެ ޤާނޫނުގެ އަދަބެވެ. (ޤާނޫނުއަސާސީގެ 59 (ހ)، ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 10 (ރ)) (ޕެރ. 64)
12. މުދަލުގެ އަގު 500،000 ރުފިޔާއަށްވުރެ މަތިވާނަމަ ކުށަކީ ޖިނާޔަތުގެ 3 ވަނަ ދަރަޖައިގެ ކުށެވެ. ކުށުގެ ސަބަބުން އެކަށީގެންވާ ބޮޑު މިންވަރަކަށް ގެއްލުން ވެފައިވާނަމަ، 1102 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އާއި އަދަބު ކަނޑައެޅުމުގެ އުޞޫލުގެ 9 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގެ ދަށުން އަސާސީ މިންގަނޑުން 3 ދަރަޖަ މަތިކުރެވިދާނެއެވެ. (ޕެރ. 65-69)
13. އަދަބު ލުއިކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު ބޭނުންކުރުމުގައި ފުރަތަމަ ބަލަންޖެހޭނީ ކުރި ކުށަށާއި އަނިޔާ ލިބުނު ފަރާތްތަކުގެ މަޞްލަޙަތަށެވެ. ދުރާލައި ރާވައިގެން ހިންގި ބޮޑު ފައިސާއާ ގުޅޭ ކުށެއްގައި ފައިސާގެ ބޮޑުބައި ނުހޯދިވާއިރު ގޭބަންދަކީ ހަމަޖެހޭ އަދަބެއް ނޫނެވެ. ދަޢުވާ ދިގުލުމުން ޤާނޫނަށް އައި ބަދަލުން ކުށްވެރިޔާއަށް ބޮޑު ލުޔެއް ލިބިފައިވާނަމަ އިތުރު ލުޔެއް ދޭކަށް ނުޖެހެއެވެ. (ޕެރ. 70-72)
14. އިސްތިއުނާފުގައި ކުށް ސާބިތުވާ ފަރާތަކީ ބަންދުގައި ނުހުރި މީހެއްނަމަ އަދި ކަނޑައެޅިދާނެ އަދަބަކީ ބަންދުގެ އަދަބެއްނަމަ، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގެ 137 ވަނަ މާއްދާގެ (އ) ގެ ދަށުން ޙުކުމް އިއްވަންދެން (10 ދުވަހަށް) ބަންދުގައި ބެހެއްޓުމަށް އަމުރުކުރެވެއެވެ. (ޕެރ. 55)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• (ކުރީގެ) ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު (ޤާނޫނު ނަންބަރު 1/81) ގެ 131 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި 132 ވަނަ މާއްދާ
• (ކުރީގެ) ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 149 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އަދި (ރ)
• (ކުރީގެ) ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތުގެ 15 ވަނަ މާއްދާ އަދި 16 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 24/76 (ހެއްކާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 6 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 10 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 210 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ (1)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 1002 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 1102 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 9/2014 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުލްޢުޤޫބާތު) ގެ 1005 ވަނަ މާއްދާ
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 47 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (އ)
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 52 ވަނަ މާއްދާ
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 59 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
• ގަވާއިދު ނަންބަރު 01-REG-SC-2021 (ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދު) ގެ 137 ވަނަ މާއްދާގެ (އ)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 02/2021 އުޞޫލު (ޝަރީޢަތުން އަދަބު ކަނޑައެޅުމުގައި ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތުގެ އުޞޫލު) ގެ 9 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)
• 2011/HC-A/15