ސްޓޭޓް ބޭންކް އޮފް އިންޑިޔާ (މާލެ ބްރާންޗް) ވ. ދޮޅިޔަދޫ އިންވެސްޓްމެންޓް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް އަދި އިތުރު ބައެއް

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް (ޤާނޫނީ ބަހުސެއް ނެތުމުން މައުޟޫޢަށް ނުވަދެ ނިންމި)، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 3962/Cv-C/2018

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ކުރިން ނިމިފައިވާ ޤަޟިއްޔާއެއްގެ ޙުކުމުގައި ރަހުނު ވިއްކާލުމުގެ ޙައްޤު ބަޔާން ނުކުރެވުނީ ލިޔުމުގެ ކުށަކުން ކަމަށް ބުނެ ހުށަހެޅި ދަޢުވާ ރެސް ޖުޑިކާޓާގެ ސަބަބުން ފައިޞަލާ ނުކުރެވޭނެކަމަށް ނިންމި ނިންމުން އިސްތިއުނާފުކުރުމުގައި، ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 43 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ޤާނޫނީ ބަހުސެއް ހުށަހެޅިފައިވޭތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. އިންޞާފުވެރި ޝަރީޢަތަކަށް ހުރި ޙައްޤު (ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާ) ގެ ތެރޭގައި ދަށު މަރުޙަލާގެ ނިންމުމެއް އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ ޙައްޤު ހިމެނޭކަން ޤާނޫނުއަސާސީގެ 56 ވަނަ މާއްދާއިން ކަށަވަރުކޮށްދެއެވެ. (ޕެރ. 13)
2. އިސްތިއުނާފެއް ބިނާވާންވާނީ ޤާނޫނީ ނުވަތަ ޝަރުޢީ އުޞޫލަކާ ޚިލާފަށް ހިނގާކަމެއްގެ މައްޗަށެވެ؛ ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުމެއް ހައިކޯޓުގައި އިސްތިއުނާފުކުރެވޭނީ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 43 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ޙާލަތެއް މެދުވެރިވެގެންނެވެ. އިސްތިއުނާފުކުރުމުގެ ޙައްޤަކީ ތިން މަރުޙަލާގައި ތިން ފަހަރު އެއް މައްސަލަ އަލުން ބެލުމެއް ނޫން؛ ނިންމުމާމެދު ހަމައެކަނި ހިތްހަމަނުޖެހުމަކީ އިސްތިއުނާފުކުރެވޭ ޙާލަތެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 14-17)
3. ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުމުގައި ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ 43 ވަނަ މާއްދާގައިވާ ޙާލަތެއް އޮތްކަން ތަފްޞީލާއެކު ހާމަކޮށް، ޤާނޫނުގެ މާއްދާތަކާއި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތަކުގެ އަލީގައި ސަބަބު ބަޔާންކުރުމަކީ އިސްތިއުނާފުކުރާ ފަރާތުގެ ޒިންމާއެކެވެ؛ ވަކީލެއްގެ އެހީ ހޯދާނަމަ އެއީ ވަކީލުގެވެސް ޒިންމާއެކެވެ. (ޕެރ. 17، ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2019/SC-A/09 ގެ 14 ވަނަ ނުކުތާ)
4. ޤާނޫނީ ގޯހެއް ހަދާފައިވާކަމަށް، ހެކިތަކަށް ނުވަތަ ދައްކާފައިވާ ވާހަކަތަކަށް ރިޢާޔަތްނުކުރާކަމަށް، ޙައްޤު ގެއްލިފައިވާކަމަށް ނުވަތަ އިންޞާފަށް ހުރަސްއެޅިފައިވާކަމަށް ހަމައެކަނި ބުނުމަކުން 43 ވަނަ މާއްދާ ހުއްދަކުރާ މިންގަނޑަށް ނުފޯރެއެވެ؛ އެކަމުގައި އުފެދޭ ޤާނޫނީ ބަހުސަކީ ކޮބައިކަން އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާގައި ސާފުކޮށް ބުނަންވާނެއެވެ. (ޕެރ. 18)
5. ދަށުކޯޓުގައި ދެއްކި ހަމަ އެ ވާހަކަތައް ތަކުރާރުކޮށް، ނިންމުން ޝަރުޢީ ޤާނޫނީ އުޞޫލުތަކާ ޚިލާފުވީ ކިހިނެއްކަމާއި ޤާނޫނީ ބަހުސަކީ ކޮބައިކަން ބުނެނުދީ ހުށަހަޅާ އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާއެއްގައި ޤާނޫނީ ބަހުސެއް ނެތްކަމަށް ބެލެވޭތީ، މައްސަލައިގެ މައުޟޫޢަށް ވަދެ ގޮތެއް ނިންމަންޖެހޭ ސަބަބެއް ނެތެވެ. (ޕެރ. 22-23، 25)
6. ކުރިން ނިމިފައިވާ ޤަޟިއްޔާއެއްގެ ޙުކުމު ތަންފީޛުކުރުމުގެ މަރުޙަލާގައި ފަރާތެއްގެ ޙައްޤަށް އުނިކަމެއް އަންނަ ގޮތަކަށް ތަންފީޛުކުރެވޭނަމަ، ޝަރީޢަތް މެދުވެރިކޮށް ޙައްލު ހޯދުމުގެ ދޮރު އެ ފަރާތަށް ބަންދުވެގެނެއް ނުދެއެވެ. (ޕެރ. 24)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާ
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 56 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 43 ވަނަ މާއްދާ (ހ) އަދި (ށ)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2019/SC-A/09 (ޢިމާދު ޔޫސުފް ވ. ސީ އެންޑް ސަން މޯލްޑިވްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް)