ގޯލްޑް ވެލީ މޯލްޑިވްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. ޖޯތީ އެޖެންސީ (ސަކާރިއާ ސިކަންދަރު އާޒާދު)

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 4075/Cv-C/2019

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ތަޙްވީލުކުރެވުނު މައްސަލައެއްގައި، މުދާ ބެލެހެއްޓުމަށް ކުރި ޚަރަދު ސާބިތުކުރުމަށް ކުންފުނިން އަމިއްލައަށް ތައްޔާރުކުރި ސްޓޭޓްމަންޓްތަކާއި އެ ސްޓޭޓްމަންޓްތައް ސާބިތުކުރުމަށް ހުށަހެޅި ހެކިން ބަލައިނުގަތުމަށް ސިވިލް ކޯޓުން ނިންމި ނިންމުން ރަނގަޅުތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ޚަޞްމުން ހުށަހަޅާ ކިތާބީ ހެކި ނުވަތަ ހާޟިރުކޮށްދިނުމަށް އެދޭ ހެކިންނަށް ފަނޑިޔާރު ރިޢާޔަތް ނުކުރަން ނިންމާނަމަ، ރިޢާޔަތް ނުކުރަން ނިންމި ސަބަބު ޝަރީޢަތް ނިމުނުގޮތުގެ ރިޕޯޓުގައި ފާހަގަކުރަންވާނެއެވެ. (ޕެރ. 13)
2. ޚަޞްމަކު އަމިއްލައަށް ހިސާބުޖަހައި ތައްޔާރުކުރި، އޮޑިޓެއް ނުކުރެވި އަދި އިންވޮއިސް، ރަސީދު، ޕޭމަންޓް ވައުޗަރު ފަދަ މާލީ ލިޔެކިޔުމަކުން ބާރުނުލިބޭ ޢާމްދަނީއާއި ޚަރަދުގެ ސްޓޭޓްމަންޓްތަކަކީ މައްސަލައިގައި ކަންހިނގާފައިވާ ގޮތް ދޭހަކޮށްދޭ ޙަޤީޤީ މުސްތަނަދެއް ކަމުގައި ނުބެލެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 13، 14، 15)
3. އެފަދަ ސްޓޭޓްމަންޓެއްގައިވާ މަޢުލޫމާތުގެ ޞައްޙަކަން ކަށަވަރުކުރުމަށް ހުށަހަޅާ ޝަފަހީ ހެކިބަހަށް ބުރަދަނެއް ލިބޭނީ، ސްޓޭޓްމަންޓް ތައްޔާރުކޮށްފައިވަނީ މިނިވަން އޮޑިޓް ފާރަމަކުން ނުވަތަ މީރާއިން ހުއްދަދީފައިވާ މިނިވަން އޮޑިޓަރަކު ކަމުގައިވެ، އެ ތައްޔާރުކުރި ފަރާތުން ދޭ ހެކިބަހެއް ކަމުގައިވާނަމައެވެ؛ ކުންފުނީގެ ވެރިފަރާތް ނުވަތަ ގުޅުން ނޭނގޭ، ކަމާބެހޭ މާހިރުން ނޫން ހެކިންނަކީ އެފަދަ ލިޔުމެއްގެ ޞައްޙަކަން ކަށަވަރުކުރެވޭނެ ހެކިން ނޫނެވެ. (ޕެރ. 13، 17، 18)
4. (ފަނޑިޔާރު މުޙައްމަދު ނިޔާޒްގެ ރައުޔު) ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުން ދަޢުވާ ކުރިއަށް ނުގެންގޮސް ދޫކޮށްލަން އެދުމުން، އެކަން ހުއްދަކުރެވޭނެ ކަމެއްތޯ ކޯޓުން އިންޞާފުގެ ބޭނުމަށް ބަލަންޖެހޭނެއެވެ؛ އެއީ ޝަރީޢަތުގެ ނިޒާމު ނަހަމައިން ބޭނުންކުރުމެއްކަމަށް ބުރަވާނަމަ، ކޯޓުތަކުގެ ޒާތުގައި ލިބިގެންވާ އިޚްތިޞާޞް (inherent jurisdiction) ގެ ތެރެއިން ފިޔަވަޅު އަޅަންޖެހެއެވެ. (ޕެރ. 23)
5. (ފަނޑިޔާރު މުޙައްމަދު ނިޔާޒްގެ ރައުޔު) ތަޙްވީލުކުރެވޭ މައްސަލައެއް ރަޖިސްޓްރީކުރުމުގެ ބޭނުމަށް އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތް "މައްސަލަ ހުށަހެޅި ފަރާތް" ކަމުގައި ބެލުމަކުން، އަނެއް ފަރާތުން ފުރަތަމަ ފެށި ދަޢުވާ ދޫކޮށްލުމުގެ ޙައްޤު އެ ފަރާތަށް މުޠްލަޤަށް ލިބިއެއް ނުދެއެވެ؛ ތަޙްވީލުކުރެވުނު މައްސަލައިގައި އަމިއްލަ ދިފާޢު ސާބިތުކުރުމަށް ލިބުނު ފުރުޞަތު އަމިއްލައަށް ދޫކޮށްލި ފަރާތަކަށް، ފަހުން އެ ދިފާޢު ސާބިތުކުރުމަށް ހެކި ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުޞަތު ދިނުމަކީ ޝަރީޢަތުގެ ނިޒާމު ނަހަމައިން ބޭނުންކުރުމަށް ފުރުޞަތު ދިނުން ކަމުން، އެ ފުރުޞަތު ކޯޓުން ދީގެން ނުވާނެއެވެ. (ޕެރ. 24، 25، 26)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ސިވިލް ކޯޓަށް ތަޙްވީލުވާ (ފުރާތުވާ) މައްސަލަތަކާއިމެދު ޢަމަލުކުރާނެ ގޮތުގެ ޤަވާއިދުގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
• ހައިކޯޓުގެ 2016/HC-A/408