އަޙްމަދު މަމްދޫހު ވ. އަޙްމަދު ޢަލީ
ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ޓްރައިބިއުނަލްގެ ނިންމުން ޤާއިމް (2-1 އަޣުލަބިއްޔަތުން)
ކީވޯޑުތައް: ވަޒީފާއާބެހޭ
ދަށު ކޯޓު: ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލް 280/VTR/2019
Saeed Lex ގައި ހުޅުވާޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފްކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 23 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ނޯޓިސް ނުދީ ވައްކަމާއި ޚިޔާނާތުގެ ތުހުމަތުގައި މުވައްޒަފު ވަޒީފާއިން ވަކިކުރުމުގައި މައުޟޫޢީ ޢަދުލުވެރިކަމާއި އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުވެފައި ނުވާކަމަށް ޓްރައިބިއުނަލުން ނިންމީ ރަނގަޅަށްތޯ؛ އަދި ޓްރައިބިއުނަލުން ހެކިބަސް ނުނެގި ހެކިންގެ ހެކިބަސް އިސްތިއުނާފީ މަރުޙަލާގައި ނެގޭނެތޯ.
ޚުލާޞާ
ވާޤިޢާ: ރެސްޓޯރެންޓެއްގައި ވަޒީފާ އަދާކުރި މުވައްޒަފަކު، ވައްކަމާއި ފައިސާއަށް ޚިޔާނާތްތެރިވި ކަމަށްބުނެ 2019 ޑިސެމްބަރު 02 ގައި ނޯޓިސް ނުދީ ވެރިފަރާތުން ވަޒީފާއިން ވަކިކުރިއެވެ. ވަކިކުރުމުގެ ކުރިން އިދާރީ ތަޙްޤީޤެއް ނުކުރެވެއެވެ.
ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލުން މައުޟޫޢީ އަދި އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުނުވާތީ މިއީ އަންފެއަރ ޑިސްމިސަލްއެއް ކަމަށް ކަނޑައަޅައި، 29 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން މުވައްޒަފު ވަޒީފާއަށް ރުޖޫޢަކޮށް، ނުޙައްޤު މަންފާ ނުލިބޭގޮތަށް އެހެން ވަޒީފާއަކުން ލިބުނު މުސާރަ އުނިކޮށް ހައްޤުވާ މުސާރަ ދިނުމަށް ނިންމިއެވެ.
ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: ވެރިފަރާތުން ބުނީ ވަކިކުރީ 23 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ ދަށުން އިތުބާރު ގެއްލޭ ޢަމަލެއްގެ ސަބަބުން ކަމަށާއި، ހެކިންގެ ހެކިބަސް ނުނަގާ ނިންމީ ޤާނޫނުއަސާސީއާ ޚިލާފަށް ކަމަށާއި، އެ ހެކިބަސް ހައިކޯޓުގައި ނަގައިދިނުމަށެވެ. މުވައްޒަފުގެ ފަރާތުން ބުނީ ތަޙްޤީޤެއް ނުކޮށް ހަމައެކަނި ފެންނަ ފެނުމަކަށް ވަކިކުރީ ކަމަށާއި ހެކިންގެ ބަޔާން ނަގާފައިވަނީ މައްސަލަ ހުށަހެޅުމަށްފަހު ކަމަށެވެ.
ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: އަޣުލަބިއްޔަތުގެ ރައުޔުގައި، ތަޙްޤީޤެއް ނުކޮށް، ފައިސާއާ ހަވާލުވާ އެހެން ކޭޝިއަރުންވެސް ތިއްބާ، ވެރިފަރާތަށް ފެންނަ ފެނުމަކަށް ވަކިކުރީތީ މައުޟޫޢީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމެއް ނުވެއެވެ؛ ތުހުމަތު އަންގައި ޖަވާބުދާރީވުމުގެ ފުރުޞަތު ނުދިނުމުން އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަމެއްވެސް ނުވެއެވެ. ވަކިކުރުމަށްފަހު ނެގި ބަޔާންތަކުން ވަކިކުރުން ޞައްޙަ ނުކުރެވޭތީ އެ ހެކިން ހައިކޯޓުގައި ހާޒިރުކުރަން ނުޖެހެއެވެ.
ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް
- މުވައްޒަފަކު ވަޒީފާއިން ވަކިކުރެވޭނީ ވަކިކުރުމަށް އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއް އޮތްކަން ކަށަވަރުކޮށް، ވަކިކުރުމުގެ ނިންމުމުގައި މައުޟޫޢީ ޢަދުލުވެރިކަމާއި އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުވެފައިވޭތޯ ބެލުމަށްފަހުގައެވެ؛ މައުޟޫޢީ ޢަދުލުވެރިކަމަކީ ވަކިކުރުން ޢަދުލުވެރި ނުވަތަ އެކަށީގެންވާ ސަބަބުތަކެއްގެ މައްޗަށް ބިނާވުމެވެ، އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަމަކީ ވަކިކުރުމުގެ ކުރިން ފުރިހަމަކުރާ އިޖުރާއަތު ޢަދުލުވެރިވުމެވެ.
- ވަކިކުރި ސަބަބަކީ އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއްކަން ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 27 ވަނަ މާއްދާ) އޮތީ ވަޒީފާދޭ ފަރާތުގެ މައްޗަށެވެ؛ އަދި ވަކިކުރި ނިންމުން ބިނާކުރި ކަންކަމާއި ތުހުމަތުތައް ސާބިތުކުރަންވާނީ މަދަނީ މައްސަލަތަކުގެ މިންގަނޑު ކަމުގައިވާ ބޮޑަށް ބުރަވެވޭ ގޮތުގެ މިންގަނޑުންނެވެ.
- ނޯޓިސް ނުދީ ވަޒީފާއިން ވަކިކުރެވޭނީ 23 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ) ގައިވާ ފަދަ ޢަދުލުވެރި ސަބަބެއް އޮވެގެންނެވެ؛ އެއީ ވަޒީފާގެ ގުޅުން އެއްކޮށް ކެނޑޭ މިންވަރުގެ ފާޅުކަން ބޮޑު ޣައިރު ސުލޫކީ ޢަމަލެއް (އެއްބަސްވުމުގެ ޖައުހަރީ ޝަރުޠަކާ ޚިލާފުވުން، އިތުބާރާއި އަމާނާތްތެރިކަން ގެއްލުން، ނުވަތަ ވަޒީފާގެ އިލްތިޒާމުތަކާ އަސާސީގޮތުން ޚިލާފުވުން) ނުވަތަ ޚިޔާނަތެއް ހިނގާފައިވާ ޙާލަތެވެ.
- އިދާރީ ތަޙްޤީޤަކާ ނުލައި، ކަމާ ބެހޭ ފަރާތްތަކާ ސުވާލުވެސް ނުކޮށް، ހަމައެކަނި ވަޒީފާދޭ ފަރާތަށް ފެންނަ ފެނުމެއްގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް 23 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން މުވައްޒަފަކު ވަޒީފާއިން ވަކިނުކުރެވޭނެއެވެ؛ އެފަދަ ވަކިކުރުމެއްގައި މައުޟޫޢީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމެއް ނުވެއެވެ.
- އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަމަކީ ވަކިކުރުމުގެ ކުރިން މުވައްޒަފަށް ތުހުމަތުގެ މަޢުލޫމާތު ދީ ދިފާޢުގައި ޖަވާބުދާރީވުމުގެ ފުރުޞަތު ދިނުމެވެ؛ އެ ފުރުޞަތު ދެވިފައިނުވާނަމަ އިޖުރާއީ ޢަދުލުވެރިކަން ޤާއިމުވެފައެއް ނުވެއެވެ (ILO ގެ Termination of Employment Convention 158 ގެ 4 އަދި 7 ވަނަ މާއްދާވެސް ބަލާފައި).
- ވަކިކުރުމަށް ނިންމި ފަހުން އަދި ޓްރައިބިއުނަލަށް މައްސަލަ ހުށަހެޅުމަށްފަހު ނަގާފައިވާ ހެކިންގެ ބަޔާންތަކަކީ ވަކިކުރުމުގެ ކުރިން ކުރި ތަޙްޤީޤެއްގެ ބައެއް ނޫންކަމުން، ވަކިކުރުން ރަނގަޅުކަން ސާބިތުކުރުމަށް އެ ހެކިން ހައިކޯޓުގައި ހާޒިރުކުރަން ނުޖެހޭނެއެވެ؛ ޓްރައިބިއުނަލުގައި ހެކިބަސް ނުނެގި އޮތް ހެކިން އިސްތިއުނާފީ މަރުޙަލާގައި ހާޒިރުކުރުމަށް އިސްތިސްނާއީ ޙާލަތެއް ބުނެދޭންޖެހޭނެއެވެ.
- ޢަދުލުވެރި ބަދަލަކަށް އެދޭނަމަ ބަދަލަށް އެދޭ ކަމާއި ލިބުނު ގެއްލުމާއި ބަދަލު ނަގައިދޭންޖެހޭ ހަމަ ސާފުކޮށްދޭންޖެހޭނެއެވެ؛ ޓްރައިބިއުނަލުގެ ނިންމުމަކީ ޤާނޫނަކާ ނުވަތަ މަތީ މަރުޙަލާގެ ނިންމުމަކާ ޚިލާފު ނިންމުމެއް ނޫންނަމަ އެ އެދުމަށް ބަދަލެއް ނަގައިނުދެވޭނެއެވެ.
ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2/2008 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 23 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2/2008 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 27 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2/2008 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 29 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
- ހެއްކާބެހޭ ޤާނޫނު (ޓްރައިބިއުނަލުގައި މައްސަލަ ހިނގިއިރު ޢަމަލުކުރި ޤާނޫނު؛ ނަންބަރު ލިޔުމުގައި "36/31" ގޮތަށް) ގެ 3 ވަނަ މާއްދާ (ޚިލާފު ރައުޔުގައި)
- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 20 ވަނަ މާއްދާ އަދި 42 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) (އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާގައި)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/91 (ކޮންޓްރެކްޓާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 16 ވަނަ މާއްދާ (އިސްތިއުނާފީ ނުކުތާގައި)
- ILO Termination of Employment Convention, 1982 (No. 158) ގެ 4 އަދި 7 ވަނަ މާއްދާ
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2017/SC-A/44 (ސަންލޭންޑް ޓްރެވަލް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. އަންޖަލީން މޭރީ ނާޒިއު)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2014/SC-A/27 (އިސްމާޢީލް މަސްޢޫދު ވ. ހައުސިންގ ޑިވެލޮޕްމަންޓް ފައިނޭންސް ކޯޕަރޭޝަން ލިމިޓެޑް)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2018/SC-A/49 (މޯލްޑިވްސް އެއަރޕޯޓްސް ކޮމްޕެނީ ލިމިޓެޑް ވ. ޖާބިރު ޢަބްދުއްރަޙްމާން)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2019/SC-A/68 (މޯލްޑިވްސް އެއަރޕޯޓްސް ކޮމްޕެނީ ލިމިޓެޑް ވ. އާދަމް ޒަމީލް)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2014/SC-A/08 (ސިވިލް ސަރވިސް ކޮމިޝަން ވ. އަޙްމަދު ވާޞިފް)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2019/SC-A/23 (މުޙައްމަދު ނާޝިދު ވ. ސިވިލް ސަރވިސް ކޮމިޝަން)
- ހައިކޯޓުގެ ނަންބަރު 2016/HC-A/555 (ޓްރައިބިއުނަލުގެ ނިންމުމުގައި)
މި ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.