ކްރިސްޓީނާ ކޮރެއްޓޯ ވ. އިބްރާހީމް ސާލިޙް

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުން ޤާއިމް (އަޣުލަބިއްޔަތުން)

ދަށު ކޯޓު: ވ. ފުލިދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓު J1C/VN/2021/01

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ބިދޭސީ ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތަކު ރާއްޖެއިން ފުރުން މަނާކޮށް ނެރުނު ވަގުތީ އަމުރު (ޕާސްޕޯޓު ހިފެހެއްޓުން) ރިވިއުކުރުމަށް ކުރި އެދުން ފުލިދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން ރައްދުކުރުމަކީ ޝަރުޢީ އަދި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތަކާ ޚިލާފު ނިންމުމެއްތޯ (ނަފްސާނީ ބަލީގެ ފަރުވާއަށް ފުރަން ބޭނުންވުމާއި ސެކިއުރިޓީ ޑިޕޮޒިޓް ހުށަހެޅުން ހިމެނޭ).

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ގޮތުން ހެދިފައިވާ ޤަވާޢިދު (6) ގެ 295 ވަނަ މާއްދާގެ 4 ވަނަ ނަންބަރުގައި ވަގުތީ ފިޔަވަޅު އެޅިދާނެ ޙާލަތްތައް ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ: ދަޢުވާލިބޭ މީހާ ފިލައިގެން ހިނގައިދާނެ ކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ ސަބަބު ހުރުން، ދަޢުވާކުރެވޭ މުދާ ނުވަތަ ފައިސާ ރާއްޖެއިން ބޭރަށް ގެންދެވިދާނެ ބިރު، އެ މުދަލަށް ކޯޓުގެ ބާރު ނުހިނގާ ގޮތަކަށް ވުން، ޙުކުމުގެ މަޤްޞަދު ޙާޞިލުނުވެދާނެކަމުގެ ސަބަބު، އަދި ފަރާތަކަށް ލިބިދާނެ ގެއްލުމެއް ހުއްޓުވުން. (ޕެރ. 15)
2. ވަގުތީ އަމުރު ނެރުމުގެ ކުރިން، ނުނެރެފިނަމަ އެދޭ ފަރާތަށް ލިބިދާނެ ގެއްލުމާއި ނެރެފިނަމަ އަމުރު ރައްދުވާ ފަރާތަށް ލިބިދާނެ ގެއްލުން އަޅާކިޔައި ރިޢާޔަތްކުރަންވާނެއެވެ. (ޕެރ. 16)
3. ދަތުރުފަތުރުކުރުމުގެ މިނިވަންކަމަކީ އަސާސީ މިނިވަންކަމެއް ނަމަވެސް، ޤައުމީ ސަލާމަތާއި، ޢާއްމު ނިޒާމާއި، ކުށް ހުއްޓުވުމާއި، އެހެން މީހުންގެ ޙައްޤު ރައްކާތެރިކުރުމަށްޓަކައި ޤާނޫނުގައިވާ ގޮތުގެ މަތިން އަދި ދިމިޤްރާޠީ މުޖްތަމަޢު ޤަބޫލުކުރާ ހަމަތަކުގެ މަތިން އެ މިނިވަންކަން ހިފެހެއްޓިދާނެއެވެ. (ޕެރ. 17)
4. އިމިގްރޭޝަން ޤާނޫނުގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ރާއްޖެއިން ފުރުން މަނާކުރެވޭނީ ކޯޓު އަމުރެއްގެ ދަށުން އެ އަމުރުގައި ކަނޑައަޅާ މުއްދަތަކަށް ކަމާއި، ބިދޭސީއަކަށް ފުރެވޭނީ 7 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) ގެ ދަށުން ފުރުމުގެ ހުއްދަ ލިބިގެން ކަމުން، ކޯޓުން ބަލަމުންދާ މައްސަލައެއްގެ ދަޢުވާލިބޭ މީހާ ފިލައިގެން ހިނގައިދާނެ އެކަށީގެންވާ ސަބަބު އޮތްނަމަ ކޯޓު އަމުރަކުން މީހެއްގެ ޕާސްޕޯޓު ހިފެހެއްޓިދާނެއެވެ. (ޕެރ. 18)
5. މައްސަލައެއް ހިނގަމުންދަނިކޮށް ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތް ފުރައިގެން ގޮސްފިނަމަ އިންޞާފު ޤާއިމުކުރުމަށް ހުރަސްއެޅިދާނެ ނަމަ ފުރުން މަނާކުރުމުގެ ބާރު ކޯޓަށް ލިބިގެންވެއެވެ؛ އެ އަމުރު ނެރުމުގައި ދަޢުވާ ރަނގަޅު ސަބަބެއްގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައިވޭތޯ، ދަޢުވާ ކާމިޔާބުވުމުގެ ފުރުޞަތު، ކޯޓުގެ އިޚްތިޞާޞް ނުހިނގާ ތަނަކަށް ފުރައިގެން ދާން އުޅޭ ކަމަށް ބެލެވޭ ސަބަބު، އަދި ފުރައިގެން ގޮސްފިނަމަ އެނބުރި ނައުމުގެ ފުރުޞަތު ބަލަންޖެހޭނެއެވެ. (ޕެރ. 19)
6. ވަގުތީ އަމުރަށް އެދުނުއިރު ހުރި ޙާލަތު ބަދަލުވެއްޖެނަމަ އެ ނިންމުން ރިވިއުކުރުމަށް ނިންމި ކޯޓަށް އެދުމުގެ ޙައްޤު ލިބިގެންވެއެވެ (2014/HC-A/132)؛ ވަގުތީ އަމުރެއް ނުވަތަ ފިޔަވަޅެއް އެޅުމަކީ މައްސަލައިގެ ވަށައިގެންވާ ކަންކަމާއި ޙާލަތަށް ބަލައި މައްސަލަ ބައްލަވާ ފަނޑިޔާރަށް ލިބިގެންވާ އިޚްތިޔާރީ ބާރެއް ކަމުން، އެ އިޚްތިޔާރުގެ ތެރެއިން ނިންމާ ނިންމުމަކީ ޝަރުޢީ އަދި ޤާނޫނީ އުޞޫލަކާ ޚިލާފު ނިންމުމެއް ނޫންނަމަ ބާޠިލުކުރަންޖެހޭ ސަބަބެއް ނެތެވެ. (ޕެރ. 21، 23)
7. (ފަނޑިޔާރު މުޙައްމަދު ނިޔާޒްގެ ޚިލާފު ރައުޔު) އަޞްލު ވަގުތީ އަމުރު ބާޠިލުކުރަންޖެހޭ ކަމަށް (2021/HC-A/20 ގައި) ބުރަވެވޭތީ، އަމުރު ބާޠިލުވެއްޖެނަމަ ރިވިއުކުރާނެ ތަނެއް ނޯންނާނެއެވެ. (ޕެރ. 24-25)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޝަރީޢަތް ކުރުމާބެހޭ ގޮތުން ހެދިފައިވާ ޤަވާޢިދު (6) ގެ 295 ވަނަ މާއްދާގެ 4 ވަނަ ނަންބަރު
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިމިގްރޭޝަން ޤާނޫނު (ޤާނޫނު ނަންބަރު 2007/1) ގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ށ)، (ނ) އަދި 7 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2014/27 (އިމިގްރޭޝަން ޤާނޫނަށް 1 ވަނަ އިޞްލާޙް)
• އައިސީސީޕީއާރުގެ 12 ވަނަ މާއްދާގެ 3 ވަނަ ނަންބަރު
• ޕްރޮޓޮކޯލް 4 ގެ 2.3
• ހައިކޯޓުގެ 2014/HC-A/132 (މުޙައްމަދު އަސްލަމް ވ. ބިއޯން ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް)
• ހައިކޯޓުގެ 2018/HC-A/305
• ހައިކޯޓުގެ 2015/HC-A/67 (ސަކީނާ ޙަސަން ވ. މުޙައްމަދު ޙަނީފް)
• ޕްރިމިއަރ ޕްރޮޕަޓީ މެނޭޖަރ ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. މުޙައްމަދު އިބްރާހީމް މަނިކު
• ހައިކޯޓުގެ 2021/HC-A/20