ނަން ފޮރުވާފައި ވ. ނަން ފޮރުވާފައި

މި ޤަޟިއްޔާގައި ފަރާތްތަކުގެ ނަން ފޮރުވާފައި.

ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ ވަގުތީ އަމުރު މުރާޖަޢާކުރި ނިންމުން ބާޠިލު

ދަށު ކޯޓު: ފެމިލީ ކޯޓު B4/2026/08

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ޙަޟާނަތުގެ މައްސަލައެއްގެ ތެރެއިން ނެރުނު ވަގުތީ އަމުރެއް މުރާޖަޢާކޮށް ބާޠިލުކުރުމުގައި، އަމުރު ނެރުނުއިރު އޮތް ޙާލަތު ބަދަލުވެފައިވާކަމަށް ފެމިލީ ކޯޓުން ކަނޑައެޅީ ކުއްޖާގެ މަޞްލަޙަތަށް ރިޢާޔަތްކޮށް، ވަގުތީ އަމުރު މުރާޖަޢާކުރުމުގެ އުޞޫލުތަކާ އެއްގޮތަށްތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ވަގުތީ އަމުރު ނެރުމުގައި ފެމިލީ ކޯޓުގެ ޢާއިލީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގެ އުޞޫލުތަކާއި ނެކްސްބިޒް (2012/SC-A/21) ގައިވާ އުޞޫލުތަކަށް ރިޢާޔަތްކުރަންވާނެއެވެ؛ ކުދިން ޝާމިލުވާނަމަ ކުޑަކުދިންގެ ޙައްޤުތައް ރައްކާތެރިކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ 8 ވަނަ މާއްދާއަށްވެސް ރިޢާޔަތްކުރަންވާނެ ކަމަށާއި، މި އުޞޫލު ވަގުތީ އަމުރު މުރާޖަޢާކުރުމަށްވެސް ތަޠުބީޤުވެއެވެ. (ޕެރ. 41، 47)
2. ވަގުތީ ފިޔަވަޅެއްގެ ޙާލަތު ބަދަލުވެގެން ނުވަތަ ކުރީގެ ނިންމުން ބިނާކުރި ސަބަބަށް އަސަރުކުރާ އިތުރު ކަމެއް ނުވަތަ ސަބަބެއް އޮތްކަމުގެ ހެކި ހުރެއްޖެނަމަ، އެ ނިންމުން ނިންމި ކޯޓަށް އެ ނިންމުން ބަދަލުކުރެވިދާނެއެވެ. (2019/HC-S-A/15) (ޕެރ. 43-44)
3. ފެމިލީ ކޯޓުގެ ޢާއިލީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގެ 77 ވަނަ މާއްދާގައިވާ މުރާޖަޢާގެ އިޖުރާއަތު ޚާއްޞަވަނީ ޣައިރު ޙާޟިރުގައި ނެރޭ އަމުރުތަކަށް ނަމަވެސް، ޚަޞްމުންގެ ޙާޟިރުގައި ނެރުނު އަމުރެއް މުރާޖަޢާކުރުމުގައި 77 (ބ) ގައިވާ ސަބަބުތަކެއްވޭތޯ ބެލުމަށް ހުރަހެއް ނެތެވެ. (ޕެރ. 45-46)
4. ކުއްޖާގެ މަޞްލަޙަތު ވަޒަންކުރަންވާނީ ކުޑަކުދިންގެ ޙައްޤުތައް ރައްކާތެރިކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ 8 (ށ) ގައިވާ ކަންކަމަށް ބަލައި، ކޮންމެ ކުއްޖެއްގެ ޙާލަތު ވަކިން subjective މިންގަނޑަކުންނެވެ؛ އެ ލިސްޓަކީ exhaustive ލިސްޓެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 50، 52-53)
5. ވަގުތީ އަމުރުގެ ނުވަތަ އޭގެ މުރާޖަޢާގެ މަރުޙަލާގައި ކުއްޖާގެ މަޞްލަޙަތު ވަޒަންކުރާނީ މައުޟޫޢީ މައްސަލައަށް ނުފީނައި އެހިނދު ފާޅުވާ ޙަޤީޤަތްތަކާއި، ކަމާބެހޭ ފަންނީ އިދާރާ (ޗައިލްޑް އެންޑް ފެމިލީ ޕްރޮޓެކްޝަން ސަރވިސް) އިން ދޭ މަޢުލޫމާތުގެ މައްޗަށެވެ. (ޕެރ. 70-73)
6. ވަގުތީ އަމުރެއްގައި ކުއްޖާގެ މަޞްލަޙަތު ވަޒަންކޮށް ވަކި ގޮތެއް ކަނޑައަޅާފައިވާނަމަ، މުރާޖަޢާގައި އެއާ ތަފާތު ގޮތެއް ކަނޑައަޅާނަމަ މަޞްލަޙަތު ބަދަލުވި ސަބަބު ނުވަތަ އައު ޙާލަތު ބަޔާންކުރަންވާނެއެވެ. (ޕެރ. 82)
7. ކުއްޖާގެ މަޞްލަޙަތު ވަޒަންކުރި އިދާރާއިން ފާހަގަކުރި ކަންކަން ބަދަލުވިކަން ދައްކާ އައު މަޢުލޫމާތެއް ނެތި، ކުރީގެ ނިންމުމުގެ އެއް ސަބަބު (މާމަގެ ވިސާގެ ޙާލަތު) ބަދަލުވުމުގެ މައްޗަށް އަމުރު ބާޠިލުކުރުމަކީ ކުއްޖާގެ މަޞްލަޙަތަށް އެކަށީގެންވާ ގޮތުގައި ރިޢާޔަތްކުރުމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 83-84، 90)
8. ޙާލަތު ބަދަލުވުމަކީ ކުއްޖާގެ މަޞްލަޙަތަށް މަޢުނަވީ ގޮތުން ސީދާ އަސަރުކުރާ ޖައުހަރީ ބަދަލެއް ކަމުގައި ވާންވާނެއެވެ؛ އެކަން ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ އުފުލަންޖެހެނީ ބަދަލަށް އެދޭ ފަރާތުންނެވެ؛ ވަގުތީ ޙަޟާނަތުގެ މުރާޖަޢާއަކީ އިސްތިއުނާފީ ނަޒަރަކުން ކުރާ މުރާޖަޢާއެއް ނޫނެވެ؛ އަމުރު ތަންފީޒުނުކޮށް އޭގެ މުރާޖަޢާއަށް ހުށަހެޅުން ބަލައިނުގަނެވޭނެއެވެ (ފަނޑިޔާރު ޢަބްދުލްމާނިޢު ޙުސައިނުގެ ތާއީދީ ރައުޔު). (ޕެރ. 93-94، 97، 99-100)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 19/2019 (ކުޑަކުދިންގެ ޙައްޤުތައް ރައްކާތެރިކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 8 (ހ)، (ށ)، (ނ) ވަނަ މާއްދާ
• ގަވާއިދު ނަންބަރު 2022/R-102 (ފެމިލީ ކޯޓުގެ ޢާއިލީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދު) ގެ 75 (ހ)، (ޅ)، (ކ)(8) އަދި 77 (ރ)، (ބ) ވަނަ މާއްދާތައް
• އުޞޫލު ނަންބަރު 2022/G-26 (މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުތަކުގެ ޢާއިލީ އިޖުރާއަތުގެ އުޞޫލު) ގެ 71 އަދި 73 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 13/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނު) ގެ 5 (ހ) އަދި (ށ)(1)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/2000 (އާއިލާއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 40 ވަނަ މާއްދާ (އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުގެ ޙަވާލާ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 3/2012 (ގެވެށި އަނިޔާ ހުއްޓުވުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 31 (ޅ)
• 2012/SC-A/21 (ނެކްސްބިޒް ލިމިޓެޑް ވ. އެންޓި ކޮރަޕްޝަން ކޮމިޝަން)
• 2025/SC-A/54 (މުޙައްމަދު ވ. ޢާއިޝަތު)
• 2019/HC-S-A/15 (ޙުސައިން ހަމްދާން ވ. މުޙައްމަދު ޒިޔާދު)
• 2021/HC-A/97 (ކްރިސްޓީނާ ކޮރެއްޓޯ ވ. އިބްރާހީމް ޞާލިޙް)
• 2023/HC-A/165 (ސްޓޭޓް ބޭންކް އޮފް އިންޑިޔާ ވ. ގަސްވެލި އައިލެންޑްސް)
• 2015/HC-A/67 (ސަކީނާ ޙަސަން ވ. މުޙައްމަދު ޙަނީފް)
• 2014/HC-A/132 (މުޙައްމަދު އަސްލަމް ވ. ބިއޯން ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް)
• 2023/HC-A/112
• 2025/HC-A/124
• 2021/HC-A/162 (އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުގެ ޙަވާލާ)