Saeed Lex
ހައިކޯޓު · 2022/HC-A/18 · 26 މޭ 2025 · އިހުމާލުވެފައިވާކަން ސާބިތުކުރުން

ގްރީންޕާތް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. މުޙައްމަދު ރަޝީދު

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 2100/Cv-C/2020

Saeed Lex ގައި ހުޅުވާޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ގުދަނެއްގައި ރޯވި އަލިފާނުގެ ހާދިސާއެއްގައި ކައިރި ގެތަކަށް ލިބުނު ގެއްލުމަށް ގުދަން ހިންގި ކުންފުނީގެ އިހުމާލު ސާބިތުވޭތޯއާއި، ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ ދަށުކޯޓުން ބެހީ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ އުޞޫލުތަކާ އެއްގޮތަށްތޯ؛ އަދި ފުލުހުންގެ ތަޙުޤީޤު ނިމުމުގެ ކުރިން މައްސަލަ ނިންމުމަކީ ޢަދާލަތުގެ ހަމަތަކާ ޚިލާފު ކަމެއްތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

  1. (ޕެރ. 41–42، 43.5) ދިވެހިރާއްޖޭގައި އިހުމާލު/ތަޤްޞީރީ މަސްއޫލިއްޔަތުގެ ޤާނޫނީ އުޞޫލުގެ ފެށުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 142 ވަނަ މާއްދާއާ އެއްގޮތަށް "لا ضرر ولا ضرار" ގެ ޝަރުޢީ އުޞޫލެވެ؛ ސަބަބުވެރި މިންގަނޑަކުން ތަޞައްވުރުކުރެވޭ ގެއްލުމަކުން އަވަށްޓެރިޔާ ރައްކާތެރިކުރުމުގެ ޤާނޫނީ ޒިއްމާ ދިވެހިރާއްޖޭގައިވެސް ބަލައިގެންފައިވާ އުޞޫލެކެވެ؛ ފަރުވާތެރިވުމުގެ ޒިއްމާ އޮތްތޯ ބެލުމުގައި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާއާ އެއްގޮތަށް މަތީ މަރުޙަލާގެ ނިންމުންތައް "އެޕްރޯޗް ބޭސްޑް" އުޞޫލުން ތަޠުބީޤުކުރެވެއެވެ.
  2. (ޕެރ. 43.1–43.6، 48، 50.1) މީހެއްގެ އިހުމާލުން ގެއްލުން ލިބުނުކަމަށް ބުނާނަމަ ސާބިތުކުރަންޖެހޭ 4 ރުކުނަކީ: ގެއްލުން ލިބުނު ފަރާތާމެދު ފަރުވާތެރިވުމުގެ ޤާނޫނީ ޒިއްމާއެއް އޮތުމާއި، އެ ޒިއްމާއާ ޚިލާފުވުމާއި، އޭގެ ސަބަބުން ގެއްލުން ލިބުމާއި، އެ ގެއްލުމަކީ ޚިލާފުވި ޢަމަލާ ގުޅިފައިވާ ގެއްލުމަކަށް ވުމެވެ؛ އިހުމާލުގެ ޢަމަލު ކުޅުނީ ގެއްލުން ދިނުމުގެ މަޤްޞަދުގައިކަން ސާބިތުކުރަން ނުޖެހޭނެއެވެ، ބަލަނީ މައުޤޫލު ނުވަތަ ސަބަބުވެރި މީހެއްގެ ބެލުންތެރިކަމާއި ފަރުވާތެރިކަމުގެ މިންވަރަށެވެ.
  3. (ޕެރ. 46–47، 50.8–50.9، 53) މަދަނީ މައްސަލަތަކުގައި ވާޤިޢާއެއް ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ އޮތީ ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުގެ މައްޗަށެވެ، މިންގަނޑަކީ ބޮޑަށް ބުރަވެވޭ މިންގަނޑެވެ؛ ނަމަވެސް އިހުމާލުގެ މައްސަލަތަކުގައި ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުން ހުށަހަޅާ ހެކީގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތުން ޖަވާބުދާރީވާންޖެހޭ ޙާލަތެއް ވުޖޫދުކުރުވައިފިނަމަ، ދަޢުވާކުރާ ފަރާތުގެ ބުރަ އަދާކުރިކަމަށް ބަލައި، އިހުމާލު ނެތްކަން ދެއްކުމުގެ ޒިންމާ ދަޢުވާލިބޭ ފަރާތަށް ބަދަލުވެއެވެ؛ މިގޮތަށް ބުރަ ބެހުމަކީ އަޙްމަދު ނާޝިދު ޤަޟިއްޔާގެ އުޞޫލާ ޚިލާފު ކަމެއް ނޫނެވެ.
  4. (ޕެރ. 50.5–50.6، 52.1) ފަސޭހައިން އަލިފާން ރޯވާ ނުވަތަ ނުރައްކާތެރި ތަކެތި (ކެމިކަލް ފަދަ) ގެންގުޅޭ ނުވަތަ ގުދަންކުރާ ފަރާތުގެ މައްޗަށް އަވަށްޓެރިންގެ ސަލާމަތާއި ރައްކާތެރިކަމަށް އޮންނަ ފަރުވާތެރިވުމުގެ ޒިއްމާއަކީ އާދައިގެ މިންވަރަށްވުރެ މަތީ ދަރަޖައެއްގެ ޒިއްމާއެކެވެ؛ މި ޒިއްމާ އެހެން މީހެއްގެ މައްޗަށް ނަގުލުކުރެވޭނެ ޒިއްމާއެއް ނޫނެވެ.
  5. (ޕެރ. 50.10–50.12، 52.2–52.3) ސަރުކާރުން ދޫކުރި ހުއްދައެއް (ކެމިކަލް ގުދަންކުރާ ތަނުގެ ހުއްދަ) ލިބިފައިވުމަކުން، ހުއްދަ ދިން ތާރީޚާއި ހާދިސާ ހިނގި ތާރީޚާ ދެމެދު ރައްކާތެރިކަމުގެ ޒިއްމާ އަދާކޮށްފައިވާކަން ސާބިތު ނުވެއެވެ؛ މަތީ ދަރަޖައެއްގެ ޒިއްމާ އޮތް ޙާލަތެއްގައި ކުރަންޖެހޭ ކަމެއް ނުކޮށް ދޫކޮށްލުމަކީވެސް އިހުމާލު ސާބިތުކުރުމުގެ ބޭނުމަށް "ޚަޠައު ޢަމަލެއް" ކަމުގައި ބެލެވޭނެއެވެ؛ ސަބަބީ ގުޅުން މުގުރާލާނެ ވާޤިޢީ ނުވަތަ ޤާނޫނީ ސަބަބެއް ދެއްކުމަކާނުލައި ހަމައެކަނި އެހެން ސަބަބެއް އޮވެދާނެކަމަށް ބުނުމުން ނުފުދެއެވެ.
  6. (ޕެރ. 50.3، 55–56) އަލިފާނުގެ ހާދިސާތަކުގައި ފުލުހުންނާއި ދައުލަތުގެ ރަސްމީ އިދާރާތަކުން ދޫކުރާ ތަޙުލީލީ ލިޔުންތަކަކީ ގޮތްނިންމުމުގައި އެކަށީގެންވާ ހެއްކެވެ؛ ފުލުހުންގެ ތަޙުޤީޤު ކުރިއަށް ދިއުމަކީ މަދަނީ މައްސަލަ ފައިސަލާކުރުން ލަސްކުރަންޖެހޭ ސަބަބެއް ނޫނެވެ، ޚާއްޞަކޮށް ފަހުން ނިމުނު ތަޙުޤީޤުގެ ހޯދުންތަކާއި ކޯޓަށް ހުށަހެޅުނު މަޢުލޫމާތާ ތަފާތެއް ނެތްނަމަ.

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

މި ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.