ޙުސައިން ޙަލީމް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް

ދަށު ކޯޓު: ޅ. ކުރެންދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓު 22/G3C/2020

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ޑައިމޯފިން ޓްރެފިކްކުރުމުގެ ކުށުގައި ކުށް ސާބިތުކުރުމަށް ބޭނުންކުރި، ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ ހަށިގަނޑުގެ އެތެރެއިން ހޯދި މަސްތުވާތަކެތީގެ ހެކި، ޤާނޫނުއަސާސީގެ 52 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފަށް ހޯދި ހެއްކެއްތޯ (ކޯޓު އަމުރު ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތަށް ނުދެއްކުން)؛ އަދި މަސްތުވާތަކެތި ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ ހިޔާޒަތުގައި ހުރިކަން ސާބިތުވޭތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ޤާނޫނާ ޚިލާފަށް ހޯދި ހެކި ޝަރީޢަތަށް ޤަބޫލުނުކުރުމަށް އެދޭ ހުށަހެޅުމަކީ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 119 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ (3) ގެ ދަށުން ޝަރީޢަތް ފެށުމުގެ ކުރިން ދަށު ކޯޓުގައި ހުށަހަޅަންޖެހޭ ހުށަހެޅުމެކެވެ. އެގޮތަށް ހުށަނާޅައިފިނަމަ އެ ފުރުޞަތު ދޫކޮށްލީ ކަމުގައި ބެލެވޭނެއެވެ. ހެކި ހާމަވީ ޝަރީޢަތް ފެށުމަށްފަހު ނަމަ ނޫނީ (119 (ށ)) އެ މައުޟޫޢު ފުރަތަމަ ފަށަންޖެހެނީ ދަށު ކޯޓުގައި ކަމަށްވާތީ، އިސްތިއުނާފު މަރުޙަލާގައި އެ ހެކީގެ ޝަރުޢިއްޔަތާ މެދު ބަހުސްކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ދޭންޖެހޭ ޤާނޫނީ ސަބަބެއް ނެތެވެ. (ޕެރ. 15-19)
2. އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއް ނެތި މީހަކު ބަލައިފާސްކުރުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީ ހުއްދަކުރާ ކަމެއް ނޫނެވެ. މީހެއްގެ ރުހުން އޮތްނަމަ ބަލައިފާސްކުރުމަށް ހުރަހެއް ނެތް ނަމަވެސް، ރުހުން ނެތަސް ޤާނޫނާއި ގަވާއިދުގައިވާ ޙާލަތްތަކުގައި ބަލައިފާސްކުރެވިދާނެއެވެ. (ޕެރ. 21)
3. ބަންދުގައި ހުރި މީހަކު ބަލައިފާސްކުރުމުގެ ބާވަތްތަކަކީ: ހެދުމުގެ މަތިން ކުރާ ޕެޓް ޑައުން ސަރޗް (ކޯޓު އަމުރެއް ބޭނުމެއް ނުވޭ)، އަންނައުނު ބާލައިގެން ކުރާ ސްޓްރިޕް ސަރޗް (ޖިންސީ ގުނަވަނެއް ހާމަކުރަންޖެހޭނަމަ ކޯޓު އަމުރު ބޭނުންވާ، އިންސާނީ ކަރާމާތަށް ސަމާލުކަންދީ ކުރަންޖެހޭ)، އަދި ހަށިގަނޑުގެ ހުޅުވިފައިވާ ގުނަވަންތަކާއި އެތެރެ ބަލާ އިންޓިމޭޓް/އިންވޭސިވް ސަރޗެވެ؛ ފަހު ބާވަތްތައް ހެދޭނީ ކޯޓު އަމުރެއްގެ ދަށުން، ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 55 ވަނަ މާއްދާއާއި ގަވާއިދުގެ އިޖުރާއަތާ އެއްގޮތަށެވެ. (ޕެރ. 22)
4. ހަށިގަނޑުގެ ބޭރު ބެލުމާއި ހަށިގަނޑުގެ އެތެރެ ބެލުމަކީ ޤާނޫނީ ގޮތުން ތަފާތު ކަންކަމެވެ؛ ހަށިގަނޑުގެ އެތެރެ ބެލުމަކީ ސްޓްރިޕް ސަރޗެއް ނޫނެވެ. އެކްސްރޭ ނެގުމުގެ އިޖުރާއަތާއި އިންވޭސިވް ސަރޗުގެ އިޖުރާއަތު އެއްގޮތްވުމުން އެކްސްރޭ ނެގުމަކީ އިންވޭސިވް ސަރޗަކަށް ނުވެއެވެ. (ޕެރ. 24، 27)
5. ކޯޓު އަމުރެއްގެ ދަށުން ބަންދުގައި ހުރި މީހެއްގެ ހަށިގަނޑު ބަލައިފާސްކުރާއިރު އެ އަމުރު ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތަށް ދައްކަންޖެހޭކަމަށް ޤާނޫނާއި ގަވާއިދުގައި ބަޔާނެއް ނުކުރެއެވެ. އޭނާގެ ރުހުން ނެތަސް ކޯޓު އަމުރުގެ ދަށުން އިންޓިމޭޓް/އިންވޭސިވް ސަރޗް ހެދުމާއި، ހަށިގަނޑުގެ އެތެރެއިން ސާމްޕަލް ނަގާ އިޖުރާއަތާ އެއްގޮތަށް ހަށިގަނޑުގެ އެތެރޭގައިވާ އެއްޗެއް ނެގުން ހުއްދައެވެ. އެހެންކަމުން ކޯޓު އަމުރުގެ ދަށުން ޑޮކްޓަރަށް ދައްކައި، އެކްސްރޭ ނަގައި، ޑޮކްޓަރުގެ އިރުޝާދުގައި ބޭސްދީގެން ހޯދި މަސްތުވާތަކެތި ހޯދާފައިވަނީ ޤާނޫނާ އެއްގޮތަށެވެ. (ޕެރ. 25-28)
6. ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް އިން ގޮނޑި ކައިރިން ފެނުނު ތަކެއްޗާއި އޭނާގެ ހަށިގަނޑުން ނުކުތް ތަކެތި އެއް ގޮތަކަށް ބަންދުކޮށްފައިވުމާއި، އޭނާ ދިން މަޢުލޫމާތާ ފެނުނު ޕެކެޓްތަކުގެ އަދަދު ދިމާވުމުން، މަސްތުވާތަކެތީގެ ހިޔާޒަތާ އޭނާއާ ގުޅުމެއް ނެތްކަމަށް ބުނާ ބުނުމަކީ ޤާނޫނީ އަސާސެއް ނެތް ބުނުމެކެވެ. (ޕެރ. 30-31)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 52 ވަނަ މާއްދާ
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 47 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 119 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ (3) އަދި (ށ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 55 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އަދި (ށ) ގެ (1)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 53 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ (1) އަދި (2)، (ނ)، (ވ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 38 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ށ)، (ޅ) ގެ (3)
• ގަވާއިދު ނަންބަރު R-1052/2019 (ޖިނާއީ މައްސަލަތައް ތަޙުޤީޤުކުރުމުގައި ފުލުހުން ޢަމަލުކުރާނެ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދު) ގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (ބ) އަދި 110 ވަނަ މާއްދާގެ (ޅ)
• ފުލުހުންނަށް ލިބިދީފައިވާ އެންމެހާ ޤާނޫނީ ބާރުތަކާއި އިޚްތިޔާރުގެ ބޭނުންހިފުމާބެހޭ ގަވާއިދުގެ 33 ވަނަ މާއްދާ (ކުރީގެ ގަވާއިދު، ފުޓްނޯޓުގައި)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2011 (މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 123 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) (ދަޢުވާ ކުރެވުނު މާއްދާ)