މުޙައްމަދު އިސްމާޢީލް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް

ދަށު ކޯޓު: ރ. ދުވާފަރު މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓު 108/E8C/2019

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ޑައިމޯފިން ޓްރެފިކްކުރުމުގެ ކުށް ސާބިތުކުރުމުގައި ތަޙުޤީޤު ބަޔާނާއި އޯޑިއޯ ރެކޯޑިންގ ނެތް ބަންދާމެދު ގޮތް ނިންމުމުގެ މަޖިލީހުގެ އިޢުތިރާފަށް ބުރަވުން، ހިޔާޒަތު ސާބިތުވުން، ދައުލަތުގެ ހެކިބަހުގެ ފުށުއެރުން، ދިފާޢީ ހެކިބަހަށް ރިޢާޔަތްކުރުން، އަދި ޗެއިން އޮފް ކަސްޓަޑީއާ ގުޅޭ ސުވާލުތަކަށް ބަލައި ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޞައްޙަތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ޤާނޫނީ ވަކީލެއްގެ އެހީތެރިކަން ހޯދުމުގެ ޙައްޤު އަންގާފައިވާކަން ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ސޮއިކޮށް އިނގިލީގެ ނިޝާން ޖަހާފައިވާ "ހައްޔަރުކުރެވޭ މީހާގެ މަޢުލޫމާތު ފޯމު" އިން އެނގޭނަމަ، ބަންދާމެދު ގޮތް ނިންމުމުގެ މަޖިލީހުގެ ކުރިން ތަޙުޤީޤު ބަޔާން ނެގުން އެކަނި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 48 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) އާ ޚިލާފެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 31)
2. ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 168 (ހ) ގެ 1، 3، 4 ވަނަ ނަންބަރަކީ ބަންދާމެދު ގޮތް ނިންމުމުގެ މަޖިލީހުގެ ރެކޯޑިންގ ނެތުމާ ގުޅުމެއް ނެތް އަކުރުތަކެކެވެ. (ޕެރ. 33)
3. ބަންދާމެދު ގޮތް ނިންމުމުގެ މަޖިލީހުގެ އޯޑިއޯ ރެކޯޑިންގ ނެތްނަމަވެސް، ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ސޮއިކޮށް އިނގިލީގެ ނިޝާން ޖަހާފައިވާ، އިންކާރުނުކުރާ ލިޔުމުން ތައްޔާރުކުރި ބަޔާނަކީ ޤަރީނާއެއްގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރެވިދާނެ ބަޔާނެކެވެ؛ މުޅިން އެއްފަރާތްކުރެވޭނެ ބަޔާނެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 35-36) (2021/HC-N-A/06)
4. މަސްތުވާތަކެތި ފެނުނީ ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ދިރިއުޅޭ ގޭގެ ގޯތިތެރެއިން ކަމަށްވެ، ބަލައި ފާސްކުރި ވަގުތާއި ތަޙުޤީޤާއި ބަންދުގެ މަޖިލީހުގައި ތަކެތީގެ ޒިންމާ ނަގައި، އެއީ މަސްތުވާތަކެތިކަން އެނގޭކަމަށް ބުނެފައިވާނަމަ، އިޢުތިރާފުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ތަކެތި އޭނާއާ ގުޅުވާލެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 37)
5. ހެކިވެރިޔާ ހަނދާން ހުރި މިންވަރަކުން ހެކިބަސް ދީފައިވާ ހާލަތުގައި، ހަމަ އެއް ގޯތިތެރޭގައިވާ ދެ ގެއިން ކޮން ގެއިންކަން ބުނުމުގައިވާ ތަފާތަކީ ހެކިބަސް މުޅިން އެއްފަރާތްކުރަންޖެހޭ ބޮޑު ފުށުއެރުމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 39-40)
6. ދިފާޢީ ހެކިބަހުން ދައުލަތުގެ ހެކިތައް ނަފީނުވާކަމަށް ދަށުކޯޓުން ބަޔާންކޮށްފައިވާނަމަ، އެއީ ދިފާޢީ ހެކިބަހަށް ރިޢާޔަތްނުކުރުމެއް ނޫން؛ ދިފާޢީ ހެކިބަހަށް ބުރަދަން ނުދިނުމުގައި ގޯހެއް ނުވެއެވެ. (ޕެރ. 42)
7. ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ޕްރެކްޓިސް ޑައިރެކްޝަންގެ ދަށުން ޗެއިން އޮފް ކަސްޓަޑީގައިވާ ފަރާތްތައް ޙާޟިރުކުރަންޖެހެނީ ޗެއިން އޮފް ކަސްޓަޑީ ފޯމު ނެތް ނުވަތަ ޗެއިން މެދުކެނޑިފައިވާ ނުވަތަ ސުވާލު އުފެދޭ ހާލަތުގައެވެ؛ ޗެއިން މެދުނުކެނޑި ފުރިހަމަވެފައިވާނަމަ ތަޙުލީލުކުރި ތަކެތި މުއްތަހަމުގެ ހިޔާޒަތުން ހިފެހެއްޓި ތަކެތިކަމަށް ބަލަންވާނެއެވެ. (ޕެރ. 46-47)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 48 ވަނަ މާއްދާ (ހ)، (ށ)، (ނ)، (ރ)
• ޤާނޫނުއަސާސީގެ 52 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 168 ވަނަ މާއްދާ (ހ)، (ށ)، (ނ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2011 (މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 105 ވަނަ މާއްދާ (ހ)، (ނ) އަދި 137 ވަނަ މާއްދާ (ބ)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ޕްރެކްޓިސް ޑައިރެކްޝަން (މަސްތުވާތަކެތީގެ މައްސަލަތަކުގައި ޗެއިން އޮފް ކަސްޓަޑީ)
• ހައިކޯޓުގެ 2021/HC-N-A/06 (އަޙްމަދު ޙައްމާދު ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް)