އަޙްމަދު ޙައްމާދު ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް
ޚުލާޞާ
- ކޯޓަށް އައި ގޮތް
- ހއ. ފިއްލަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން ދަޢުވާ އެކަށީގެންވާ ޝައްކެއްނެތި ސާބިތުވާކަމަށް ކަނޑައަޅައި 10 އަހަރު ޖަލަށްލުމަށް ޙުކުމްކުރިއެވެ.
- ވާޤިޢާ
- ކުޑަކުއްޖަކު ހޮޅުއަށީގައި އިންދާ އަދި ސައިކަލުގައި މުލީކޮޅަށް ގެންގޮސް ކުއްޖާގެ ކުރިމަތި ފަރާތުގައި ހިފިކަމަށް ބުނެ އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުގެ މައްޗަށް ކުޑަކުއްޖެއްގެ ހަށިގަނޑުގައި ޖިންސީ ނިޔަތެއް އޮވެގެން ގަސްދުގައި އަތްލުމުގެ ދަޢުވާ އުފުލިއެވެ.
- ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
- ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމާ (މުއްދަތު) މަޖިލީހުގައި ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ދިން އިޢުތިރާފު ބަޔާން، އޯޑިއޯ ރެކޯޑެއް ނެތި އަދި ވަކީލެއް ނެތި ނެގިނަމަވެސް ހެއްކެއްގެ ގޮތުގައި ބަލައިގަނެވޭނެތޯއާއި، ތަޙްޤީޤުގައި ވަކީލުގެ ޙައްޤު ލިބިދީފައިވޭތޯއާއި، ކުޑަކުއްޖާގެ ހެކިބަސް ވަޒަންކުރުމުގައި ފުށުއެރުންތަކާއި ކުއްޖާގެ އަޚްލާޤާއި ނުނިޔަތާއި ހެކިވެރިންގެ ސިޔާސީ ދެކޮޅުވެރިކަމަށް ރިޢާޔަތްކުރެވިފައިވާ ގޮތް ރަނގަޅުތޯ.
- ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް
- އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ މުއްދަތު މަޖިލީހުގެ ބަޔާނަކީ އިޢުތިރާފެއް ނޫންކަމަށާއި، ވަކީލުގެ ޙައްޤު ނުލިބުނުކަމަށާއި، ހެކިބަހުގައި ފުށުއެރުން ހުރިކަމަށާއި، ހެކިވެރިންގެ ސިޔާސީ ދެކޮޅުވެރިކަމަށް ރިޢާޔަތް ނުކުރެވުނުކަމަށެވެ. ދައުލަތުން ބުނީ އިޢުތިރާފު ޞަރީޙަކަމަށާއި ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ މިންގަނޑުތަކާ އެއްގޮތަށް ހެކި ވަޒަންކުރެވިފައިވާކަމަށެވެ.
- ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް
- މުއްދަތު މަޖިލީހުގެ އިޢުތިރާފަކީ އެހެން ހެކިތަކުން ކޮރޮބޮރޭޓްވާ ޤަރީނާއެއް ކަމާއި، ވަކީލުގެ ޙައްޤު އަންގާފައިވާކަމާއި، ކުއްޖާގެ ހެކިބަސް އެތެރެފުށުން އަދި ބޭރުފުށުން އެއްގޮތްކަމާއި، ފުށުއެރުންތަކަކީ ޖައުހަރީ ފުށުއެރުންތަކެއް ނޫންކަމާއި، ނުނިޔަތާއި ހަސަދަ ސާބިތުކުރެވިފައި ނުވާތީ ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމަށް ބަދަލު ނުގެނެވެއެވެ.
ކުރީގެ ތާރީޚު / ފަހުގެ ތާރީޚު
- ކުރީގެ ތާރީޚު
- ހއ. ފިއްލަދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓު 02/A11C/2020
- ފަހުގެ ތާރީޚު
- ސުޕްރީމް ކޯޓަށް އިސްތިއުނާފުކުރިކަމެއް ޑޭޓާބޭސްގައި ނެތް
ނިންމުން
ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން ދަމަހައްޓާފައިއިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް
ކޯ ޓާމްސް
ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް
ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމުމަށް ފަނޑިޔާރެއްގެ ކުރިމައްޗަށް ހާޟިރުކޮށް ބާއްވާ އަޑުއެހުމަކީ ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހެއް ކަމުގައި ބެލެވޭތީ، އެ މަޖިލީހުގައި ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ދޭ ބަޔާނާއި ދައްކާ ވާހަކައަކީ ފަހުން އުފުލޭ ދަޢުވާގައި އޭނާއާ ދެކޮޅަށް ބޭނުންކުރެވޭނެ ހެއްކެކެވެ. މުއްދަތު މަޖިލީހެއްގައި ވެވޭ އިޢުތިރާފަކީ ހުސް ބަޔާނެއް ނޫން، އިތުރު ބާރުދެވޭނެ ޤަރީނާއެކެވެ. (ޕެރ. 8-9)
ޖިނާއީ ބައެއް އިޖުރާއަތުތަކަކީ ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހާގެ އަސާސީ ޙައްޤާ ގުޅުމެއް ނެތް، ރަނގަޅުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު އޮންނަ އިދާރީ އިންތިޒާމްތަކެއް ކަމުން، ކޮންމެ އިޖުރާއީ ގޯހެއްގެ ސަބަބުން މުޅި މައްސަލަ ބާޠިލެއް ނުވެއެވެ. މުއްދަތު މަޖިލީހުގެ އޯޑިއޯ ރެކޯޑެއް ނެތުމުން އެކަމުގެ އަސަރު ބަލާނީ މުޖުތަމަޢުގެ ޙައްޤާއި ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހާގެ އިންސާފުވެރި ޝަރީޢަތެއްގެ ޙައްޤު އަޅާކިޔައި، ކޮންމެ މައްސަލައެއްގެ ވަށައިގެންވާ ހުރިހާ ކަމަކަށް ރިޢާޔަތްކޮށްގެންނެވެ. (ޕެރ. 13-14)
ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ސޮއިކޮށް އިނގިލީގެ ނިޝާން ޖަހާފައިވާ، ކުށަށް އިޢުތިރާފުވާކަން ޞަރީޙަކޮށް ބަޔާންކޮށްފައިވާ މުއްދަތު މަޖިލީހުގެ ބަޔާނުގެ ނެގުމުގައި ހުރި އިޖުރާއީ ޢައިބުތައް ބަޔާނުގެ ޞައްޙަކަން ގެއްލޭވަރުގެ ޢައިބުތަކެއް ނޫންނަމަ، އެ ބަޔާނަކީ އެއަށް ބާރުދޭ އެހެން ހެކިތަކާއެކު ބަލައިގަނެވޭނެ ޤަރީނާއެކެވެ. (ޕެރ. 15-17)
ހައްޔަރުކުރުމާއެކު ވަކީލެއްގެ ޙައްޤާއި ހަނުހުރުމުގެ ޙައްޤު އަންގާފައިވާކަން ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ސޮއިކުރި ލިޔުމުން އެނގެމުންދާއިރު، ޢައްޔަނުކުރި ވަކީލަށް ޙާޟިރުވުމުގައި ދަތިތަކެއް ހުރިނަމަ ވީޑިއޯ ކޮންފަރެންސް އަޑުއެހުމަކަށް އެދިފައިވާކަން ނުވަތަ ބަންދު މަޖިލީހުގެ ނިންމުން އެ ސަބަބަށް އިސްތިއުނާފުކޮށްފައިވާކަން ނޭނގޭނަމަ، ތަޙްޤީޤު ކުރިއަށްގެންދެވިފައިވަނީ ވަކީލުގެ ޙައްޤު ކަށަވަރުކުރާ ޤާނޫނުއަސާސީގެ މާއްދާތަކާ ޚިލާފަށް ކަމަށް ނުބެލެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 20-23)
ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ 47 ވަނަ މާއްދާގައި ލިސްޓުކޮށްފައިވާ ހެކީގެ ބާވަތްތަކަކީ ކުއްޖާގެ ހެކިބަސް އާދަޔާ ޚިލާފަށް ތެދުކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވޭތޯ ކަށަވަރުކުރުމަށް ނުވަތަ އެ ހެކިބަސް ކޮރޮބޮރޭޓްކުރުމަށް ފަނޑިޔާރަށް ބޭނުންކުރެވޭ ވަސީލަތްތަކެކެވެ. އެ ހެކިބަސް ވަޒަންކުރުމުގައި ބަލަނީ (1) އެތެރެފުށުން އަދި ބޭރުފުށުން އެއްގޮތްތޯ، (2) ޝަކުވާ އުފުލި ފަރާތުގެ އަޚްލާޤާއި ކުއްޖާގެ އުޅުން، (3) ޝަކުވާކުރުމުގައި ނުނިޔަތެއް އޮތްތޯއެވެ. (ޕެރ. 26-29)
ކުއްޖާ އެކި ފަހަރު ކިޔައިދޭއިރު ކުރިން ކިޔައިދޭހާ ތަފްޞީލުކޮށް ކިޔައިނުދިނުމަކީ ނުވަތަ ކުޑަ ވަގުތުކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި ހިނގި ދެ ހާދިސާ އެއް ހާދިސާއެއްގެ ގޮތުގައި ސިފަވުމަކީ ހެކިބަހުގައި ޖައުހަރީ ފުށުއެރުމެއް ހުރިކަމުގައި ނުވަތަ ހާދިސާ ނުހިނގާކަން ދަލާލަތުކުރާ ކަމެއް ނޫނެވެ. މަތީ މަރުޙަލާގެ ނިންމުމަކަށް ތަބާވުމުގައި މައްސަލަތަކުގެ ޙަޤީޤަތްތައް މުޅިން އެއްގޮތްވާކަށް ނުޖެހެއެވެ. (ޕެރ. 34-35)
ކުދިން ރަށްފުށުގައި ބައިސްކަލް/ބަގީ ދުއްވަން ބޭރުގައި އުޅުން ފަދަ ކަންކަމަކީ ކުއްޖާގެ ބަޔާނަށް ދެވޭ ބުރަދަން ނަފީކުރާ ގޯސް އަޚްލާޤެއް ނޫނެވެ. ކުއްޖާ ޝަކުވާކުރީ ނުނިޔަތެއްގައި ކަމަށް ހަމައެކަނި ބުނުމަކުން ނުފުދޭނެއެވެ. އެކަން އެކަށީގެންވާ ހެކިން ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ އޮންނަނީ ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތުގެ މައްޗަށެވެ. (ޕެރ. 37-41)
ހެކިވެރިޔާއާއި ދަޢުވާ ލިބޭ ފަރާތާ ދެ ސިޔާސީ ފިކުރަކަށް ތާއީދުކުރުމަކީ ހަމައެކަނި އެ ސަބަބަށް ހެކިބަސް ބަލައިނުގަނެވޭނެ ސަބަބެއް ނޫނެވެ. އެ ވާދަވެރިކަން ގެއްލުންދިނުމުގެ މަޤްޞަދުގައި ކަމެއް ކުރާ ފަދަ ޒާތީ ހަސަދައަކަށް ބަދަލުވެފައިވާކަން ދައްކާ ހެއްކެއް ނެތްނަމަ، އަދި ހެކިބަސް މައުޟޫޢިއްޔަތުކަމާއެކު ދީފައިވާކަމަށް ފަނޑިޔާރަށް ބުރަވެވޭނަމަ އެ ހެކިބަހަށް ރިޢާޔަތްކުރެވިދާނެއެވެ. (ޕެރ. 46-48)
ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރާ މައްސަލަތަކުގައި ހެކި ވަޒަންކުރުމުގައި އިސްލާމީ ޝަރީޢަތުގެ ޢާންމު އުޞޫލާ ޚިލާފުވެއްޖެކަމަށް ހުށަހަޅާ ނުކުތާ ބަލައިނުގަނެވޭނެ ކަމަށް 2019/HC-A/288 ގައި ބުނެފައިވީނަމަވެސް، ހެކިވެރިއެއްގެ ދެކޮޅުވެރިކަމާއި ގެއްލުންދިނުމުގެ ނުނިޔަތާ ބެހޭ ނުކުތާތަކަކީ އެ ހާލަތާ ތަފާތު، އިސްތިއުނާފުކުރެވިދާނެ ނުކުތާތަކެކެވެ. (ޕެރ. 46)
ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތަކާއި ސާބިޤާތައް
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 (ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރާ މީހުންނާމެދު ޚާއްޞަ އުޞޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ ދަޢުވާކުރި މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ނ) (މާއްދާގެ ނަންބަރު PDF ގައި ފޮހެވިފައި)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 ގެ 47 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 ގެ 62 ވަނަ މާއްދާ (ރ) (ޖިންސީ ޢަމަލުގެ މާނަ)
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 52 ވަނަ މާއްދާ (ޝަރީޢަތުގެ މަޖިލީހުގައި ވާ އިޢުތިރާފު)
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 48 ވަނަ މާއްދާ (ވަކީލުގެ ޙައްޤު) (PDF ގައި '41' ކަމަށް)
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 53 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ށ) (PDF ގައި '22' ކަމަށް)
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ އެކަށީގެންވާ ޝައްކެއްނެތި ސާބިތުކުރުމާ ބެހޭ މާއްދާ (PDF ގައި '25 ވަނަ މާއްދާގެ (އ)' ކަމަށް)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ ބަންދާމެދު ގޮތެއް ނިންމާ އަޑުއެހުމާ ބެހޭ މާއްދާގެ (ވ) އާއި އިޢުތިރާފު މަޙްޟަރުކުރުމާ ބެހޭ މާއްދާ (ނަންބަރުތައް PDF ގައި ފޮހެވިފައި)
- ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދު (2021-SC-REG-01)
- 2019/SC-A/77 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އަޙްމަދު މުޚްތާރު)
- 2017/SC-A/16 (ޢަލީ ޝާހް ޤަޟިއްޔާ)
- 2019/HC-A/288 (އިބްރާހީމް ނާފިޛް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް)
- 2020/SC-A/108، 2020/SC-A/109، 2020/SC-A/110 (ޢަލީ ޒުބައިރު، ޙުސައިން ޒަހީން، އަރުޝަދު ޚާލިދު ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް)
- 2013/HC-A/211 (މަރްޔަމް ނަހުޝާ ނާޞިރު ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް)
- 2013/HC-A/122
- 2012/HC-A/14 (ޢަލީ ޢަބްދުއްރަޙްމާން ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް)
- 2012/HC-A/129 (އަޙްމަދު ރަޝީދު ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް)
- 2018/SC-A/24
- [2021] SC 02 (މުޙައްމަދު މުނީރު ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް)
- 2009/HC-K/04-I (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ޢަލީ ޙަސަން)
- 2011/SC-A/36 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. ޢަލީ ޙަސަން)
ފަނޑިޔާރުން
- ބެންޗު
- ފާޠިމަތު ފަރްހީޒާ، ޢަބްދުއްރައޫފު އިބްރާހީމް، ޝުޢައިބު ޙުސައިން ޒަކަރިއްޔާ
- ޚިލާފު ރައުޔު
- ނެތް
ޙުކުމުގެ ލިޔުން
ޙުކުމުގެ ފުރިހަމަ ލިޔުން މި ޑޭޓާބޭސްގައި އަދި ނެތް. ކޯޓުގެ ޙުކުމު ކިޔުމަށް ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.
ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ހުޅުވާމި ޙުކުމުގެ ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.