ޞަފްވާން ޒާހިރު ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް ޤާއިމް

ކީވޯޑުތައް: ޖިނާއީ، ޑައިމޯފިން ޓްރެފިކް ކުރުން، ޤާނޫނު ނަންބަރު 2011/17 (މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 137 ވަނަ މާއްދަގެ (ބ)، 105 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ހެކިންގެ ހެކިބަހުގައި ހުރި ތަފާތުތަކާއި ގުޅޭ

ދަށު ކޯޓު: ތ. ދިޔަމިގިލި މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓު 21/N4C/2019

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ޝަރީޢަތުގެ ކުރީގެ ހުށަހެޅުމާމެދު އަޑުއެހުމެއް ނުބާއްވާ ނިންމި ނިންމުމާ ބެހޭ ނުކުތާ، މައުޟޫޢީ ޙުކުމް އިސްތިއުނާފުކުރާއިރު ބެލޭނެތޯ؛ އަދި ޢާއްމު ތަނެއްގައި ހުރި ފޮށިގަނޑެއް ނަގައި ފުލުހުން ފެނުމުން އަނބުރާ ބެހެއްޓި ޙާލަތުގައި ޑައިމޯފިންގެ ހިޔާޒަތު ސާބިތުވާ މިންވަރަށް ހެކި ލިބިފައިވޭތޯ.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: މަސްތުވާތަކެތީގެ ވިޔަފާރިކުރާ ކަމުގެ އިންޓެލިޖެންސް މަޢުލޫމާތުގެ މަތިން ފުލުހުން ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ހޯދަމުން ދަނިކޮށް، ގެއެއްގެ ފާރުމަތިން ކުޑަ ފޮށިގަނޑެއް ނަގައި ފުލުހުން ފެނުމުން އަނބުރާ ބަހައްޓައި ދާން އުޅުނު. ފޮށިގަނޑުގައި 35.4660 ގްރާމް ޑައިމޯފިން ހުރި 3 ޕެކެޓް ފެނުނު.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ދަށުކޯޓުން ޑައިމޯފިން ޓްރެފިކްކުރުމުގެ ކުށް ސާބިތުވާކަމަށް ކަނޑައަޅައި 24 އަހަރާއި 11 މަހާއި 25 ދުވަހުގެ ޖަލު ޙުކުމާއި 100،000 ރުފިޔާގެ ޖޫރިމަނާ ކުރި.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ ޝަރީޢަތުގެ ކުރީގެ ހުށަހެޅުމުގެ އަޑުއެހުމެއް ނުބާއްވާ ނިންމިކަމަށާއި، ފޮށިގަނޑު ހުރީ ޢާއްމު ތަނެއްގައި ކަމަށާއި ހެކިންގެ ބަހުގައި އަލިކަމާ ބެހޭ ތަފާތު ހުރިކަމަށާއި ހިޔާޒަތުގެ ރުކުންތައް ސާބިތުނުވާކަމަށެވެ. ޕްރޮސިކިއުޝަނުން ބުނީ ތަފާތަކީ ޖައުހަރީ ކަމެއް ނޫންކަމަށާއި ފިލަން އުޅުމުން ހިޔާޒަތު ދޭހަވާކަމަށެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: ޝަރީޢަތުގެ ކުރީގެ ނިންމުމާ ބެހޭ ނުކުތާގެ އިސްތިއުނާފު މުއްދަތު ހަމަވެފައި. ދެނެގަތުމާމެދު ސުވާލެއް ނެތުމުން އަލިކަމުގެ ތަފާތު ޖައުހަރީ ނޫން؛ ފޮށިގަނޑު ނެގުމާއި ފުލުހުން ފެނުމުން ބަހައްޓައި ފިލަން އުޅުމާއި އިންޓެލިޖެންސް މަޢުލޫމާތަކީ ނާފިޛް ޤަޟިއްޔާގެ އުޞޫލުން ހިޔާޒަތު ސާބިތުކުރާ އިތުރު ޤަރީނާ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނުގެ 198 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގެ ދަށުން ޝަރީޢަތުގެ ކުރީގެ ނިންމުމެއް އިސްތިއުނާފުކުރަންވާނީ އެ ނިންމުން ނިންމާތާ 10 ދުވަހުގެ ތެރޭގައެވެ. އެ މުއްދަތުގައި އިސްތިއުނާފު ނުކޮށް، މައުޟޫޢީ ޙުކުމް އިސްތިއުނާފުކުރާއިރު އެ ނިންމުމާ ބެހޭ ނުކުތާއެއް ހުށަހެޅުމަކީ މުއްދަތު ފަހަނައަޅާފައިވާ ނުކުތާއަކަށްވާތީ، އިސްތިއުނާފީ ކޯޓަށް އެ ނުކުތާ ނުބެލޭނެއެވެ. (ޕެރ. 16-18)
2. ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނަށް ގެނައި 3 ވަނަ އިޞްލާޙުން 198 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ކުރިން ހުޅުވިފައިވާ އިސްތިއުނާފުގެ ފުރުޞަތުތައް ހަނިކޮށްފައިވެއެވެ. (ޕެރ. 16)
3. ޝަރީޢަތުގެ ކުރީގެ ހުށަހެޅުމުގެ އަޑުއެހުމެއް ނުބޭއްވުމުން ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމަށް އަސަރުކުރާ ގޮތް ބަޔާންނުކޮށްދީފިނަމަ، އެ ސަބަބުން ޙުކުމް ބަދަލުކުރުމެއް ނުވަތަ ތަޙުވީލުކުރުމެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 19)
4. ހާދިޘާ ހިނގި ތަނުގެ އަލިކަމާ ބެހޭ ސުވާލުގެ މައިގަނޑު ބޭނުމަކީ މުއްތަހަމު ދެނެގަތް ގޮތް (identification) ޔަޤީންކުރުމެވެ. ރޭގަނޑު މުއްތަހަމު ދެނެގަތްކަމަށް ހެކިބަސްދޭނަމަ ފަނޑިޔާރު ބެލި މުއްދަތާއި ދުރުމިނާއި އަލިކަމާއި ހުރަސްތަކާއި ކުރިން ދެނެގަނެފައިވޭތޯ ފަދަ ކަންކަން ސާފުކުރަންވާނެއެވެ. ނަމަވެސް މުއްތަހަމު ދެނެގަތުމާމެދު ސުވާލެއް ނުއުފެދޭނަމަ، އަލިކަމާ ބެހޭ ހެކިބަހުގެ ތަފާތަކީ މައްސަލައިގެ ޖައުހަރަށް އަސަރުކުރާ ތަފާތެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 23-26)
5. މަސްތުވާތަކެތީގެ ހިޔާޒަތު ސާބިތުވާނީ، އެތަކެތި ހިޔާޒަތުގެ ދަށުން ފެނުމާއެކު، އެ ތަކެތި އެ މީހާއާ ގުޅުވާލެވޭ އިތުރު ހެއްކެއް ނުވަތަ ޤަރީނާއެއް ނުވަތަ މޯޓިވެއް ނުވަތަ އޭނާއަށް އެނގޭކަން ދޭހަކޮށްދޭ ދަލީލެއް އޮވެގެންނެވެ. (ޕެރ. 33)
6. ފުލުހުން ފެނުމުން ނެގި ފޮށިގަނޑު އަނބުރާ ބަހައްޓައި އަވަހަށް ދާން އުޅުމާއި، ވިޔަފާރިކުރާ ކަމުގެ އިންޓެލިޖެންސް މަޢުލޫމާތާއި، ތަޙްޤީޤުގައި ހަނުހުރުމަކީ، ފޮށިގަނޑުގެ ތެރޭގައިވާ އެއްޗެއްގެ ޚަބަރު ކުރިން ހުރިކަން ދައްކާ، މަސްތުވާތަކެއްޗާ މުއްތަހަމު ގުޅުވާލެވޭ ޤަރީނާތަކެވެ. ފޮށިގަނޑު އޭނާގެ ނޫންކަމާއި އެތަނުގައި ބެހެއްޓީ ކާކުކަން ދިފާޢުގެ ގޮތުން ބުނެދިނުމަކީ ދެން މުއްތަހަމުގެ ޒިންމާއެކެވެ. (ޕެރ. 28، 31-34)
7. ކުށަކަށް ޝައްކުކުރެވޭ ޙަރަކާތެއް ފުލުހުންނަށް ފެނުމުން، މީހާ ހުއްޓުވައި ފޮށިގަނޑުގައި ހުރީ ކޮންއެއްޗެއްތޯ ބެލުމަކީ ސަބަބުވެރި ފުލުހަކު ކަންކުރާނެ ގޮތެވެ. (ޕެރ. 31)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2011 (މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 137 ވަނަ މާއްދާގެ (ބ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2011 (މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 105 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)، (ނ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 198 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 21/2020 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނަށް 3 ވަނަ އިޞްލާޙު ގެނައުމުގެ ޤާނޫނު)
• ގަވާއިދު ނަންބަރު 2021-01-REG-SC (ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤަވާއިދު) ގެ 118 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
• ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާގެ (އ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/77 (މަސްތުވާތަކެއްޗާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 2 ވަނަ މާއްދާ (ނާފިޛް ޤަޟިއްޔާގެ ޢިބާރާތުގައި)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2022/SC-A/42,43 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. ޢާއިޝަތު ޢާޒިމާ ޝަކޫރު)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2012/SC-A/23 (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް ވ. އިބްރާހީމް ނާފިޛް)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ނަންބަރު 2016/SC-A/21 (އަޙްމަދު ލަޠީފް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް)