ނަން ސިއްރު ކުރެވިފައި ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް

ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ ޙުކުމް (އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތާ ގުޅޭ ބައި) ބާޠިލު

ކީވޯޑުތައް: ޖިނާއީ، ކުޑަކުއްޖަކާ މެދު ޖިންސީ އަމަލެއް ހިންގުން

ދަށު ކޯޓު: ކްރިމިނަލް ކޯޓު 140/Cr-C/2019

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ކުޑަކުދިން ޝަރީޢަތަށް ހެކިބަސް ނުދީ، ހަމައެކަނި ތަޙްޤީޤަށް ދިން ބަޔާންތަކުގެ މައްޗަށް ބުރަވެ، އެ ބަޔާންތައް 'އާދަޔާ ޚިލާފަށް ތެދުކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ' ކަމަށް ކަނޑައަޅައި، ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 ގެ 3 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ކުޑަކުއްޖެއްގެ ހަށިގަނޑުގައި ޖިންސީ ނިޔަތެއް އޮވެގެން އަތްލުމުގެ ކުށް ސާބިތުކުރުން ޝަރުޢީ އަދި ޤާނޫނީ ހަމަތަކާ އެއްގޮތްތޯ.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: ދެ ކުޑަކުއްޖަކާ މެދު ގިނަ ބަޔަކު ބައިވެރިވެ ޖިންސީ ގޯނާކުރިކަމުގެ ތުހުމަތެއްގެ ތެރެއިން، ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ދެކުދިންގެ ހަށިގަނޑުގައި ޖިންސީ ނިޔަތުގައި އަތްލިކަމުގެ ދަޢުވާ ދައުލަތުން ކްރިމިނަލް ކޯޓުގައި އުފުލިއެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ކުދިންގެ ތަޙްޤީޤީ ބަޔާންތައް އާދަޔާ ޚިލާފަށް ތެދުކަމަށް ކަނޑައަޅައި ކުށް ސާބިތުކޮށް 10 އަހަރުގެ ޖަލު ޙުކުމް ކުރިއެވެ.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ ކުދިންގެ ބަޔާންތައް އެތެރެފުށާއި ބޭރުފުށުން އެއްގޮތް ނުވާކަމަށާއި، ކުދިންގެ ސުލޫކާއި ނުނިޔަތުގެ ހެކިތަކަށް ބުރަދަން ނުދީ މުޚްތާރު އާއި ޢަލީ ޝާހް ޤަޟިއްޔާތަކާ ޚިލާފަށް ނިންމި ކަމަށެވެ. ދައުލަތުން ބުނީ ބަޔާންތަކުގައި ޖައުހަރީ ފުށުއެރުމެއް ނެތްކަމަށާއި ދެކުދިންގެ ބަސް އެއްބައިގެ އަނެއްބައި ކޮރަބަރޭޓްކުރާ ކަމަށެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: ކުދިންގެ ހެކިބަސް ޝަރީޢަތުގައި ނުނަގާ، ހަމައެކަނި ތަޙްޤީޤީ ބަޔާންތަކަށް ބުރަވެ ކުށް ސާބިތުކުރުމަކީ ޝަރުޢީ ހަމަތަކާ ބީރައްޓެހި ކަމެއްކަމަށާއި، ބަޔާންތަކުގެ ތާރީޚާއި ވަގުތާއި ނަގާ ފަރާތްތަކުގައި ފުށުއެރުން ހުރުމާއި ކުދިން ހަދައިގެން ވާހަކަ ދައްކާކަމުގެ އިޙްތިމާލު ފާޅުވާތީ އާދަޔާ ޚިލާފަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ މިންގަނޑު ފުރިހަމަ ނުވާކަމަށް ކޯޓުން ނިންމިއެވެ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 ގެ 3 ވަނަ މާއްދާގެ ކުށުގައި ޕްރޮސިކިއުޝަނުން އެކަށީގެންވާ ޝައްކެއްނެތް މިންވަރަށް ސާބިތުކުރަންޖެހޭ ދެ އުންސުރަކީ ކުޑަކުއްޖެއްގެ ހަށިގަނޑުގައި އަތްލުން (actus reus) އާއި އެއީ ޖިންސީ ނިޔަތެއް އޮވެގެން ގަސްތުގައި (mens rea) ކުރި ކަމެއްކަމެވެ. (ޕެރ. 16–17)
2. ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 ގެ 47 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ހެކި ގުނުމާއި ހެކި ވަޒަންކުރުމަކީ ދެ ކަމެކެވެ؛ މުޚްތާރު ޤަޟިއްޔާގެ އުޞޫލުން، ކުޑަކުއްޖާގެ ހެކިބަހަކީ އާދަޔާ ޚިލާފަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ (unusually convincing) ހެކިބަހެއްނަމަ އެ ހެކިބަހުގެ މައްޗަށް ކުށް ސާބިތުކުރެވިދާނެއެވެ. (ޕެރ. 17–19)
3. އާދަޔާ ޚިލާފަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ މިންގަނޑު ތަޠުބީޤުކުރާއިރު، ހެކިބަސް އެތެރެފުށާއި ބޭރުފުށުން (internally and externally) އެއްގޮތްވޭތޯ، ހެކިވެރިޔާގެ ސުލޫކާއި ނުނިޔަތެއް އޮތްތޯ، އަދި މައްސަލައިގެ ވަށައިގެންވާ ކަންކަމަށް ބަލައި، ދިފާޢުގެ ހެކިތައް ހިމެނޭ ގޮތަށް ހުރިހާ ހެއްކެއްގެ ޖުމްލަ ބުރަދަނަށް ބަލަންވާނެއެވެ. (ޕެރ. 24، 68)
4. ކުޑަކުއްޖާގެ ހެކިބަސް ޤާނޫނުގައިވާ އިޖުރާއަތުގެ ދަށުން، ފަނޑިޔާރެއްގެ ކުރިމަތީގައި ނަގައި، މުއްތަހަމަށް ސުވާލުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ދީގެން ނޫނީ އެ ހެކިބަހަކީ އާދަޔާ ޚިލާފަށް ތެދުކަމަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ ހެކިބަހެއްކަމަށް ކަނޑައަޅައި ކުށް ސާބިތެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 26–27)
5. ތަޙްޤީޤަށް ކުޑަކުއްޖާ ދޭ ބަޔާނަކީ (އޯޑިއޯ ވީޑިއޯ ރެކޯޑުކޮށްފައި ވިޔަސް) ޝަރީޢަތުގެ ބޭނުމަށް ދޭ ހެކިބަހެއް ނޫނެވެ؛ އެއީ ފަނޑިޔާރެއްގެ ކުރިމަތީގައި، ހުވައި ނުވަތަ ތެދުބަހުގެ މުހިންމުކަން ކަށަވަރުކުރުމަކާ ނުލައި، މުއްތަހަމަށް ސުވާލުކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ނުދީ ނަގާ ބަޔާނަކަށް ވާތީއެވެ. (ޕެރ. 28–29)
6. ތަޙްޤީޤީ ބަޔާންތަކުގެ ތާރީޚާއި ނަގާ ފަރާތްތަކާއި ރެކޯޑިންގއާ ލިޔުމުން ހުށަހަޅާ ބަޔާން ތަފާތުވުމާއި، ހާދިޘާ ހިނގި ތާރީޚާއި ވަގުތުގައި ހެކިބަސްތަކުގައި ޖައުހަރީ ފުށުއެރުން ހުރުމާއި، ކުއްޖާ ކުރިން ހަދައިގެން ތުހުމަތު ކުރިކަމުގެ ފާޅު އިޙްތިމާލު އޮތުމާ އެކު، އެ ބަޔާންތަކަކީ އާދަޔާ ޚިލާފަށް ޤަބޫލުކުރެވޭ ބަޔާންތަކެއް ނޫނެވެ؛ އެފަދަ ބަޔާންތަކުގެ މައްޗަށް ކުށް ސާބިތުކުރުމަކީ އިންތިހާއަށް ނުރައްކާތެރި ކަމެކެވެ. (ޕެރ. 37، 41–43، 52، 60)
7. ހަމައެކަނި ކުޑަކުއްޖާގެ ބަހަށް ބުރަވެ ކުށް ސާބިތުކުރާނަމަ، ކުއްޖާގެ ސުލޫކާއި ނުނިޔަތެއް އޮތްކަން ދައްކާ ދިފާޢީ ހެކިތަކަށް ފަނޑިޔާރު ބުރަދަން ދޭން ޖެހެއެވެ. (ޕެރ. 61–62، 67–68)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2009 (ކުޑަކުދިންނަށް ޖިންސީ ގޯނާކުރާ މީހުންނާމެދު ޙާއްސަ އުޞޫލުތަކަކަށް ޢަމަލުކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 3 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އާއި (ނ)، 47، 48، 60 (ށ) ވަނަ މާއްދާ
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 51 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 19/2019 (ކުޑަކުދިންގެ ޙައްޤުތައް ރައްކާތެރިކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 4 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 18/2019 (ކުޑަކުދިންގެ ޢަދުލުގެ ޤާނޫނު) ގެ 118 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 186 ވަނަ މާއްދާ
• A/77-2019/SC (ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް ވ. އަޙްމަދު މުޚްތާރު)
• A/16-2017/SC (ދިވެހި ދައުލަތް (އެޓަރނީ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް) ވ. ޢަލީ ޝާހް)