ނޭޝަނަލް އިންޓެގްރިޓީ ކޮމިޝަން ވ. ރިފްޢާ ޙަސަން
ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލްގެ ނިންމުން ޤާއިމް
ދަށު ކޯޓު: ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލް 161/VTR/2021
Saeed Lex ގައި ހުޅުވާޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފްކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު
ކަސްޓަމްސް އިންޓެގްރިޓީ ކޮމިޝަނުން ނޭޝަނަލް އިންޓެގްރިޓީ ކޮމިޝަނަށް ބަދަލުވި މުވައްޒަފުންނަށް، ޕޮލިސް އިންޓެގްރިޓީ ކޮމިޝަނުން ބަދަލުވި މުވައްޒަފުންނަށް ދޭ ލިވިންގ އެލަވަންސް ނުދިނުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 37 (ށ) އާއި ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 4 ވަނަ މާއްދާއާ ޚިލާފު ތަފާތުކުރުމެއްތޯ؛ އަދި ޓްރައިބިއުނަލުން 37 (ށ) ތަޠުބީޤުކުރުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާއާއި މާނަކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ 3 (ނ) އާ ޚިލާފުތޯ، އަދި އިކުއިޓީއަށް ރިޢާޔަތްނުކުރުމުގެ ނުކުތާ.
ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް
- މައުޟޫޢު އެއްގޮތް ނިންމުންތަކެއް ޤާނޫނީ އެއް ނުކުތާތަކެއްގެ މައްޗަށް އިސްތިއުނާފުކުރެވިފައިވާނަމަ، ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2018/SC-A/31 ޤަޟިއްޔާގެ އުޞޫލާއި ހައިކޯޓުގެ "މައްސަލަބަލާ ފަނޑިޔާރުންގެ މަޖިލިސް އެއްގޮތްކުރުމާބެހޭ އުޞޫލު" އަށް ރިޢާޔަތްކޮށް، އެ ޤަޟިއްޔާތައް އެއް ބެންޗަކުން އެކުއެކީގައި ބަލައި އެއް ނިންމުމެއްގެ ގޮތުގައި ލިޔެވިދާނެއެވެ. (ޕެރ. 6)
- ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 4 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) ގެ ދަށުން، ތަފާތުކުރުމުގެ ޝަކުވާއެއް ހުށަހެޅިއްޖެނަމަ، ތަފާތެއް ނުކުރާކަން ނުވަތަ ތަފާތު ގެނައީ އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއްގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށްކަން ސާބިތުކުރުމުގެ ޒިންމާ އޮތީ ވަޒީފާދޭ ފަރާތުގެ މައްޗަށެވެ. (ޕެރ. 39)
- އެއް މަސައްކަތެއް ކުރާ މުވައްޒަފުންނަށް އުޖޫރަ ދިނުމުގައި ތަފާތުކުރާކަމުގެ ބަހުސަކީ މަސައްކަތްކުރުމުގެ ޙައްޤާ ގުޅޭ ބަހުސަކަށްވާތީ، ކޯޓުން ތަފާތުނުކުރުމާއި (ޤާނޫނުއަސާސީގެ 17 ވަނަ މާއްދާ)، މަސައްކަތްކުރުމުގެ ޙައްޤާއި، އެއް ނިސްބަތަކުން ހަމަހަމަކަމާއެކު އުޖޫރަ ލިބުމުގެ ޙައްޤާ (37 ވަނަ މާއްދާ) ގުޅޭ ނައްޞުތަކަށް ބަލަންޖެހެއެވެ. އެއީ 42 ވަނަ މާއްދާގެ އިންޞާފުވެރި ޝަރީޢަތުގެ ޙައްޤު ލިބިދިނުމާއި، 69 ވަނަ މާއްދާއާ އެއްގޮތަށް ޤާނޫނުއަސާސީ މާނަކުރުމެވެ. (ޕެރ. 39-41)
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 142 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން މައްސަލަ ނިންމުމުގައި އެންމެ އިސްކަން ދޭންޖެހެނީ ޤާނޫނުއަސާސީއަށް ކަމުން، އަސާސީ ޙައްޤުތަކާ ގުޅޭ މައްސަލައެއްގައި ދެވަނަ ބާބުގެ މާއްދާއެއް ތަޠުބީޤުކުރުމަކީ، ފަރާތްތަކުން އެ މާއްދާއަށް ޙަވާލާ ނުދިނަސް، 42 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ) އާ ޚިލާފު ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 42)
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 37 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގައި ބަޔާންކުރަނީ ކުރާ މަސައްކަތް އެއް ނިސްބަތަކުން ވަޒަންކުރުމުގެ ޙައްޤު އެކަނި ނޫނެވެ؛ އެއް ނިސްބަތަކުން ހަމަހަމަކަމާއެކު އުޖޫރަ ލިބުމުގެ ޙައްޤުވެސް އެ މާއްދާއިން ކަށަވަރުކޮށްދެއެވެ. އެހެންކަމުން އެ މާއްދާ ތަޠުބީޤުކުރުމަކީ މާނަކުރުމުގެ ހަމަތައް ބަޔާންކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ 3 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) އާ ޚިލާފަށް މާއްދާއެއް ފުޅާކުރުމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 43-45، 51)
- މުވައްޒަފަކު ކުރިން މަސައްކަތްކުރި މުއައްސަސާއަށް ހަމައެކަނި ބަލައި އެއް މަސައްކަތެއް ކުރާ މުވައްޒަފުންގެ މެދުގައި އުޖޫރަ ދިނުމުގައި ތަފާތުކުރުމަކީ ޖާއިޒު ސަބަބެއްގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ކުރާ ތަފާތުކުރުމެއް ނޫނެވެ؛ ދައުލަތުގެ އިދާރާއެއްގެ ހައިސިއްޔަތުން އަސާސީ ޙައްޤުތައް ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ ވާޖިބު ނޭޝަނަލް އިންޓެގްރިޓީ ކޮމިޝަނަށްވެސް ވާޖިބުވެއެވެ. (ޕެރ. 43، 48)
- ނޭޝަނަލް އިންޓެގްރިޓީ ކޮމިޝަންގެ ޤާނޫނުގެ 63 ވަނަ މާއްދާއިން ލާޒިމުކުރަނީ ބަދަލުކުރާ މުވައްޒަފަކު ދަށް މަޤާމަކަށް ނުވަތަ ކުޑަ މުސާރައެއް ލިބޭ މަޤާމަކަށް ބަދަލުނުކުރުމެވެ؛ ދެ އިދާރާއަކުން ބަދަލުވި އެއް މަސައްކަތެއް ކުރާ މުވައްޒަފުންނަށް ދެ އޮނިގަނޑަކުން، އަތަށް ލިބޭ އުޖޫރަ ތަފާތުވާގޮތަށް މުސާރައާއި އިނާޔަތްތައް ދިނުން އެ މާއްދާއިން ހުއްދައެއް ނުކުރެއެވެ. (ޕެރ. 49)
- ތަފާތުކުރުމެއް ވާނަމަ ދައުލަތުގެ ޒިންމާއަކީ އެ ތަފާތު ވަގުތުން ނައްތާލުމެވެ؛ ތަފާތު ނައްތާލަން މަސައްކަތްކުރަމުންދާކަމަށް، ނުވަތަ ޕޭ ހާމަނައިޒްކުރުމަށް މަޝްވަރާކުރަމުންދާކަމަށް ބުނުމަކީ، ނުވަތަ ވަކި މުވައްޒަފުންނަށް އެހެން އެލަވަންސެއް ދިނުމަކީ، ދައުލަތުގެ އިދާރާއަކަށް ޒިންމާއިން ބަރީއަވުމަށް ދެއްކޭނެ ހުއްޖަތެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 32-33 (ރައްދު)، 50)
- ކޯޓުން މައްސަލަ ބަލައި ފަރުވާ ދޭނީ ޚަޞްމުން ހުށަހަޅާފައިވާ ދާއިރާގެ ތެރެއިންނެވެ؛ ފަރާތްތަކުން އެދުނު ތަފާތު ނައްތާލުމަށް (އެ އެލަވަންސް ނަގައިދިނުމަށް) ފަރުވާ ދިނުމަކީ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2013/SC-A/44 ގެ އުޞޫލާ ޚިލާފު ކަމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 55-56)
- އިސްތިއުނާފުގައި އިކުއިޓީ (equity) އަށް ބިނާކުރާ ފަރާތަކުން، ތަޠުބީޤުކުރަން އެދޭ އިކުއިޓީގެ މަފްހޫމަކީ ކޮބައިކަމާއި، އޭގެ އުންސުރުތަކާއި، އެ އުންސުރުތައް ފުރިހަމަވާ ގޮތް ބުނެދީފައި ނުވާނަމަ، އެ ނުކުތާއަކީ ބަލައި ގޮތެއް ކަނޑައަޅަންޖެހޭ ނުކުތާއެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 52-57)
ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 17 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 20 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 37 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ށ)
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 69 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނުއަސާސީގެ 142 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2008/2 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 4 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ރ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2008/2 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 87 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2015/17 (ނޭޝަނަލް އިންޓެގްރިޓީ ކޮމިޝަންގެ ޤާނޫނު) ގެ 62 އަދި 63 ވަނަ މާއްދާ
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2011/4 (މާނަކުރުމުގެ ހަމަތައް ބަޔާންކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 3 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)
- ޤާނޫނު ނަންބަރު 2021/32 (މަދަނީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 268 އަދި 284 ވަނަ މާއްދާ (އިސްތިއުނާފުގެ އިޖުރާއަތު)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2018/SC-A/31 (އަޙްމަދު ޝިޔާޛް އަދި އިތުރު ފަރާތްތައް ވ. ފުރަނަ ހޯލްޑިންގްސް)
- ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2013/SC-A/44
- ފަނޑިޔާރުންގެ ޢާންމު މަޖިލީހުގެ FAM/2021/02 (މައްސަލަބަލާ ފަނޑިޔާރުންގެ މަޖިލިސް އެއްގޮތްކުރުމާބެހޭ އުޞޫލު)
- Dudley v Dudley (1705) Prec Ch 241; 24 ER 118
މި ޚުލާޞާއާއި އުޞޫލުތައް ނަގާފައިވަނީ AI ބޭނުންކޮށް، އަދި ރިވިއު ނުކުރެވޭ. ޙަވާލާދިނުމުގެ ކުރިން ޙުކުމުގެ ޕީޑީއެފް ބައްލަވާ.