ނޭޝަނަލް އިންޓެގްރިޓީ ކޮމިޝަން ވ. އާރިފާ ކުޑަތުއްތު ޙަސަން ފުޅު

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ޓްރައިބިއުނަލްގެ ނިންމުން ޤާއިމް

ދަށު ކޯޓު: ވަޒީފާއާބެހޭ ޓްރައިބިއުނަލް 162/VTR/2021

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ކަސްޓަމްސް އިންޓެގްރިޓީ ކޮމިޝަނުން ނޭޝަނަލް އިންޓެގްރިޓީ ކޮމިޝަނަށް ބަދަލުވި މުވައްޒަފުންނަށް، ޕޮލިސް އިންޓެގްރިޓީ ކޮމިޝަނުން ބަދަލުވި މުވައްޒަފުންނަށް ދޭ ލިވިންގ އެލަވަންސް ނުދިނުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 37 (ށ) އާ ޚިލާފު ތަފާތުކުރުމެއްކަމަށް ޓްރައިބިއުނަލުން ކަނޑައެޅުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާ، މާނަކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ 3 (ނ) ނުވަތަ އިކުއިޓީގެ ހަމަތަކާ ޚިލާފު ނިންމުމެއްތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. މުވައްޒަފުންގެ މެދުގައި އުޖޫރަ ދިނުމުގައި ތަފާތުކުރުމުގެ ޝަކުވާ ހުށަހެޅިއްޖެނަމަ، ތަފާތެއް ނުކުރެވޭކަން ނުވަތަ ތަފާތު ގެނައީ ޖާއިޒު ސަބަބެއްގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށްކަން ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ އޮންނަނީ ވަޒީފާދޭ ފަރާތުގެ މައްޗަށެވެ (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނުގެ 4 (ރ)). (ޕެރ. 39)
2. އެއް މަސައްކަތެއް ކުރާ މުވައްޒަފުންގެ މެދުގައި ހަމައެކަނި ކުރިން މަސައްކަތްކުރި މުއައްސަސާއަށް ބަލައި އުޖޫރައިގައި ތަފާތުކުރުމަކީ ޖާއިޒު ސަބަބެއް ނޫން؛ ކުރާ މަސައްކަތް އެއް މިންގަނޑަކުން ވަޒަންކުރެވި އެއް ނިސްބަތަކުން ހަމަހަމަކަމާއެކު އުޖޫރަ ލިބުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 37 (ށ) ގެ އަސާސީ ޙައްޤެކެވެ. (ޕެރ. 40، 43، 48)
3. ޤާނޫނުއަސާސީގެ ޙައްޤުތައް ހިމާޔަތްކޮށް ކުރިއެރުވުމަކީ ދައުލަތުގެ އިދާރާއެއްގެ ހައިސިއްޔަތުން ނޭޝަނަލް އިންޓެގްރިޓީ ކޮމިޝަނަށް ވާޖިބު ކަމެކެވެ؛ ތަފާތުކުރުމެއް ވާނަމަ ވަގުތުން ނައްތާލުމަކީ ދައުލަތުގެ ޒިންމާ، ޕޭ ހާމަނައިޒްކުރުމަށް މަސައްކަތްކުރަމުންދާކަމަށް ބުނުމަކީ އެ ޒިންމާއިން ބަރީއަވެވޭނެ ހުއްޖަތެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 48، 50)
4. ނޭޝަނަލް އިންޓެގްރިޓީ ކޮމިޝަންގެ ޤާނޫނުގެ 63 ވަނަ މާއްދާގައި މުވައްޒަފުން ދަށް މަޤާމަކަށް ނުވަތަ ކުޑަ މުސާރައަކަށް ބަދަލުނުކުރުމަށް ލާޒިމުކުރުމަކީ، ބަދަލުވި އެއް މަސައްކަތެއްކުރާ މުވައްޒަފުންނަށް ތަފާތު ދެ އޮނިގަނޑަކުން އުޖޫރަ ދިނުމުގެ ހުއްދައެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 49)
5. އަސާސީ ޙައްޤުތަކާ ގުޅޭ ކަންކަމުގައި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 142 ވަނަ މާއްދާއާ އެއްގޮތަށް ޤާނޫނުއަސާސީގެ ދެވަނަ ބާބުގެ މާއްދާއެއް ތަޠުބީޤުކުރުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 (ހ) އަދި (ށ) އާ ޚިލާފު ކަމެއް ނޫން؛ ކޯޓުން ފަރުވާ ދިނީ ހުށަހެޅުނު ދާއިރާގެ ތެރެއިން ނަމަ އެއީ ހުށަނާޅާ ކަމަކަށް ފައިސަލާކުރުމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 41-42، 55-56)
6. ޤާނޫނުއަސާސީގެ 37 (ށ) ގައި ކުރާ މަސައްކަތް ވަޒަންކުރުމުގެ އިތުރުން ހަމަހަމަކަމާއެކު އުޖޫރަ ލިބުމުގެ ޙައްޤުވެސް ހިމެނޭތީ، ޓްރައިބިއުނަލުން އެ މާއްދާ ތަޠުބީޤުކުރުމަކީ މާނަކުރުމުގެ ޤާނޫނުގެ 3 (ނ) އާ ޚިލާފަށް މާނަ ފުޅާކުރުމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 44-45، 51)
7. އިކުއިޓީ (equity) ގެ މަފްހޫމަށް ބަރޯސާވާ ފަރާތުން ތަޠުބީޤުކުރަން އެދޭ ވަކި maxim ނުވަތަ މަފްހޫމާއި، އޭގެ ޢުންޞުރުތަކާއި، އެ ޢުންޞުރުތައް ފުރިހަމަވާ ގޮތް ބަޔާންނުކޮށް އިކުއިޓީއަށް ޢާންމުކޮށް ޙަވާލާދިނުމަކީ އިސްތިއުނާފުގައި ގޮތެއް ކަނޑައަޅަންޖެހޭ ނުކުތާއެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 52-53، 57)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 17، 20، 37 (ށ)، 42 (ހ) އަދި (ށ)، 69 އަދި 142 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 2/2008 (ވަޒީފާއާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 4 ވަނަ މާއްދާ (ހ) އަދި (ރ)، 87 ވަނަ މާއްދާ (ށ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 17/2015 (ނޭޝަނަލް އިންޓެގްރިޓީ ކޮމިޝަންގެ ޤާނޫނު) ގެ 18 (ނ)، 62 އަދި 63 (ހ)، (ށ) ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/2011 (މާނަކުރުމުގެ ހަމަތައް ބަޔާންކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 3 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2018/SC-A/31 (އަޙްމަދު ޝިޔާޛް އަދި އިތުރު ފަރާތްތައް ވ. ފުރަނަ ހޯލްޑިންގްސް) — މައްސަލަތައް ގުޅުވައިގެން ބެލުން
• ފަނޑިޔާރުންގެ ޢާންމު މަޖިލީހުގެ FAM/2021/02 (މައްސަލަ ބަލާ ފަނޑިޔާރުންގެ މަޖިލިސް އެއްގޮތްކުރުމާބެހޭ އުޞޫލު)
• Dudley v Dudley (1705) Prec Ch 241; 24 ER 118 (އިކުއިޓީގެ ޠަބީޢަތު)