ޕްރިމޯސް ގްރޫޕް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވ. އެޓަރނީ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް އަދި މާލޭ ސިޓީ ކައުންސިލްގެ އިދާރާ

ނަތީޖާ: ދަށުކޯޓުގެ ނިންމުމަށް ބަދަލު ގެނެސްފި (ދައުލަތަށް ދެކޮޅަށް)؛ މާލޭ ސިޓީ ކައުންސިލަށް ދަޢުވާ ރައްދު ނުކުރެވޭ

ދަށު ކޯޓު: ސިވިލް ކޯޓު 2373/Cv-C/2019

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ސަރުކާރަށް ބޭނުންވެގެން ކުއްޔަށްދިން ތަން ވަކިކުރުމުން ބަދަލުގެ ގޮތުގައި ދެވަނަ އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ދޭންޖެހޭ ބިން، 'ބިން ޙަވާލުކުރި ލިޔުމެއް' ގައި ސޮއިކުރުމުން ޙަވާލުކުރެވުނީ ކަމަށް ބެލެވޭތޯ، އަދި ދައުލަތާއި މާލޭ ސިޓީ ކައުންސިލުން ދެވަނަ އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފުވެފައިވޭތޯ އަދި ބަދަލު ހޯދުމުގެ ޙައްޤު ކާކާ ދެކޮޅަށް އޮތްތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ފަނޑިޔާރެއްގެ ނިންމުމަކީ ޢަދުލުވެރިކަމާއެކު ނިންމި ނިންމުމެއް ނޫނޭ ބުނުމަކުން ނުފުދޭނެއެވެ؛ ޢަދުލުވެރި ނޫންކަމަށް ބުނާ ޤާނޫނީ ސަބަބުތައް ބަޔާންކުރަންޖެހޭނެއެވެ (ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)). (ޕެރ. 22)
2. ބިމުގެ މައްޗަށް އަމިއްލައަކަށް ޙިޔާޒަތު ނުހޯދޭނެއެވެ. ދައުލަތުގެ ކަމާބެހޭ އިދާރާއަކުން ބިމެއް ޙަވާލުކުރީ ކަމަށް ބެލެވޭނީ، އެ ބިމުގެ އިންތަކާއި މިންތައް ވަކިކޮށް، ބިން އޮތްތަން ދައްކައި، ޤާނޫނީ ބާރު ލިބިފައިވާ އޮތޯރިޓީއަކުން ވާޤިޢީ ގޮތުން ޙަވާލުކުރުމުންނެވެ؛ ބިން އޮތް ތަނެއް ބަޔާންކޮށްދިނުމެއް ނުވަތަ ޙަވާލުކުރީމޭ ބުނެ ސޮއިކުރާ ލިޔުމެއް އެކަނި ބިން ޙަވާލުކުރުން ކަމުގައި ޝަރީޢަތުން ބަލައެއް ނުގަނެވޭނެއެވެ. ވިޔާފާރީގެ އުޞޫލުން ކުއްޔަށްދޭ ބިމަށާއި ބަދަލުގެ ގޮތުގައި ދޭ ބިމަށްވެސް މި ހުކުމް އެއްގޮތެވެ. (ޕެރ. 25–27)
3. ޝަރީޢަތުން ހެކި ވަޒަންކުރަންޖެހޭނީ ލިޔުމެއްގެ މޫނުމަތީން ފެންނަ އޮތުމަށް ބަލައިގެން ނޫން، ހުށަހެޅިފައިވާ އެންމެހައި ހެކި ޤަރީނާތައް އެކުގައި ބަލައިގެންނެވެ. (ޕެރ. 35)
4. ކުލި މުއްދަތު ހަމަވުމުގެ ކުރިން ސަރުކާރަށް ބޭނުންވެގެން ތަން ވަކިކުރާނަމަ ތަނަށް ކުރި ޚަރަދުގެ ބަދަލު ދޭންޖެހޭ ފަރާތެއް އެއްބަސްވުމުގައި ބަޔާންކޮށްފައި ނެތްނަމަ، އިފްތިރާޟްކުރެވޭނީ ތަން ބޭނުންވެގެން ހުސްކުރަން އަންގާ ފަރާތުން އެ ބަދަލު ދޭންޖެހޭނެ ކަމަށެވެ. (ޕެރ. 39)
5. ފުރަތަމަ އެއްބަސްވުމުގައިވާ ފައިސާގެ ބަދަލުގެ ބަދަލުގައި ބިމެއް ކުއްޔަށްދިނުމަށް ދެފަރާތް ދެވަނަ އެއްބަސްވުމެއް ހަދައިފިނަމަ، ދެވަނަ އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ބިން ޙަވާލުނުކުރުމުގެ ސަބަބުން ފުރަތަމަ އެއްބަސްވުމަށް އެނބުރި ގޮސް ފައިސާއިން ބަދަލު ހޯދުމަށް ދަޢުވާ ނުކުރެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 43)
6. އިންވެސްޓްމަންޓް ޚަރަދުގައި ދެފަރާތުން ސޮއިކުރަންޖެހޭކަމަށް އެއްބަސްވުމުގައިވާނަމަ، ޚަރަދުގެ ގެއްލުން ސާބިތުކުރަން ހުށަހަޅަންޖެހޭ ހެއްކަކީ ދެފަރާތުން ސޮއިކުރި ލިޔުންތަކެވެ؛ ބަޔަކު ލައްވާ ހަދާ އޮޑިޓް ރިޕޯޓެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 44)
7. ބިން ޙަވާލުކުރަންޖެހޭ އެއްބަސްވުމެއްގެ މުއްދަތު ގުނޭނީ ބިން ބޭނުންކުރެވޭ ގޮތަށް އިންތަކާއި މިންތައް ވަކިކޮށް ކަމާބެހޭ ފަރާތުން ޙަވާލުކުރުމުންނެވެ؛ ބިން ޙަވާލުނުކުރެވޭނަމަ ޙަވާލުނުކުރުމުން ލިބޭ ގެއްލުމުގެ ބަދަލު ހޯދުމުގެ ޙައްޤު ކުއްޔަށްހިފި ފަރާތަށް އޮންނާނެއެވެ. (ޕެރ. 46)
8. ފަހުން ހަދާ އެއްބަސްވުމަކުން ކުރީގެ އެއްބަސްވުން އުވާލައި، އެއީ މުޅި އެއްބަސްވުން (entire agreement) ކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވާނަމަ، ކުރީގެ އެއްބަސްވުމުގެ ފަރާތެއްގެ މައްޗަށް އެ އެއްބަސްވުމާ ގުޅިގެން ނުވަތަ ފަހުގެ އެއްބަސްވުމާ ގުޅިގެން ދަޢުވާ ރައްދު ނުކުރެވޭނެއެވެ. (ޕެރ. 49)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 42 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 13/2010 (ފަނޑިޔާރުންގެ ޤާނޫނު) ގެ 5 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ) ގެ (1)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 1/2002 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ބިމާބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 2 ވަނަ މާއްދާ އާއި 7 ވަނަ މާއްދާ