އިކްރާމް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް

ނަތީޖާ: އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ދަށުކޯޓުގެ އަމުރު ޤާއިމް

ކީވޯޑުތައް: ޖިނާއީ، ކޯޓު އަމުރު، ބަންދު އަމުރު

ދަށު ކޯޓު: ސ. ހުޅުދޫ މެޖިސްޓޭޓް ކޯޓު S6C/MA/2022/27

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ބަންދުގެ މަޖިލީހުގައި ވަކީލަށް ލިޔުންތައް ފުރިހަމައަށް ނުލިބި ގަވާއިދުގެ 14 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން 5 ދުވަހަށް ބަންދުކުރުމަކީ ވަކީލެއްގެ ޙައްޤު ހަނިކުރުމެއްތޯ؛ އަދި އަމުރުގައި ޙަވާލާދިން މާއްދާއާ ނުގުޅޭ ހެކީގެ ދަރަޖައެއް ބަޔާންކުރުމުން އަމުރު ބާޠިލުވޭތޯ.

ޚުލާޞާ

ވާޤިޢާ: މަސްތުވާތަކެތި ގެންގުޅެ ބޭނުންކުރާކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވި ހައްޔަރުކުރެވުނު މީހާ ބަންދުގެ މަޖިލީހުގައި ވަކީލަކަށް އެދުނެވެ؛ ވަކީލު ޢައްޔަންވިނަމަވެސް ލިޔުންތައް ވަކީލަށް ފުރިހަމައަށް ނުލިބުނެވެ.

ދަށު ކޯޓުގެ ނިންމުން: ހުޅުދޫ މެޖިސްޓްރޭޓް ކޯޓުން ގަވާއިދުގެ 14 ވަނަ މާއްދާއާ ޙަވާލާދީ 5 ދުވަހަށް ބަންދުކުރުމަށް އަމުރުކުރިއެވެ.

ޚަޞްމުންގެ ހުށަހެޅުންތައް: އިސްތިއުނާފުކުރި ފަރާތުން ބުނީ ވަކީލެއްގެ ޙައްޤު ހަނިކުރިކަމަށާއި ނުގުޅޭ މާއްދާތަކަށް ޙަވާލާދީ އަމުރުކުރިކަމަށެވެ. ދައުލަތުން ބުނީ ވަކީލަކަށް 30 މިނިޓު ދިންކަމަށާއި ބަންދުކުރަން ކާފީ ހެކި ހުރިކަމަށެވެ.

ކޯޓުގެ ސަބަބުތައް: ދަށުކޯޓުން ވަކީލެއްގެ ޙައްޤު ލިބިދިނުމަށް މަސައްކަތްކޮށްފައިވާތީއާއި، ކޮންމެވެސް މިންވަރެއްގެ ހެކި ހުރުމާއި ކުރީގެ ހައްޔަރު ރެކޯޑު ހުރުމުން ބަންދުކުރަންޖެހޭ ސަބަބު އޮތުމުން، ހެކީގެ ދަރަޖަ ރަނގަޅަށް ބަޔާން ނުކުރުމުން އަމުރު ބާޠިލު ނުވެއެވެ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ވަކީލެއްގެ އެހީ ހޯދުމާއި ދެމެހެއްޓުމުގެ ޙައްޤަކީ ހައްޔަރު/ބަންދުކުރެވޭ މީހުންގެ ޙައްޤެކެވެ؛ ނަމަވެސް ތުހުމަތުކުރެވޭ މީހާގެ ޙައްޤާއި މުޖުތަމަޢުގެ ޙައްޤު އެއްހަމައަކުން މިނެގެން ޖިނާއީ އިޖުރާއަތު ރޭވިފައިވާކަމަށް ބަލަންޖެހެއެވެ. (ޕެރ. 9)
2. ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދުގެ 14 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން، ވަކީލަކު ހަމަޖެއްސުމަށް ފުރުޞަތަށް އެދޭ މީހާއަކީ ބަންދުގައި ބަހައްޓަންޖެހޭ ސަބަބެއް އޮތް މީހެއްނަމަ، ގިނަވެގެން 5 ދުވަހަށް ބަންދުކުރުމުގެ އިޚްތިޔާރު ފަނޑިޔާރަށް ލިބިގެންވެއެވެ؛ އެ މާއްދާގެ ބޭނުމަށް ވަކީލެއްގެ ފުރުޞަތަށް އެދުމާއި ބަންދުކުރަންޖެހޭ ސަބަބެއް އޮތުން ދެކަންވެސް ފުރިހަމަވާންޖެހެއެވެ. (ޕެރ. 9، 11)
3. ވަކީލަކު ހަމަޖެއްސުމަށް ވަގުތު ދީ، އިޖުރާއަތު އުނިކަންކަމާއެކު ނަމަވެސް ފުރިހަމަކުރުމަށް ދަށުކޯޓުން މަސައްކަތްކޮށްފައިވާނަމަ، ވަކީލަށް ލިޔުންތައް ނުލިބުމުން 14 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން ބަންދުކުރުމަކީ ޤާނޫނުއަސާސީގެ ވަކީލެއްގެ ޙައްޤު ހަނިކުރުމެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 10)
4. 'ކޮންމެވެސް މިންވަރެއްގެ ހެކި ހުރުން' އަކީ 'ތުހުމަތުކުރެވޭ މިންވަރަށް ހެކި ހުރުމަށް' ވުރެ ދަށް، ނަމަވެސް ޝައްކަށްވުރެ މަތީ ދަރަޖައެކެވެ؛ ފުލުހުންގެ އިންޓެލިޖެންސް ރިޕޯޓާއި ސީނަށް ދިޔަ ފުލުހުންގެ ބަޔާން ފަދަ އިތުރު ޤަރީނާ ހުރުމުން އެ ދަރަޖަ ފުރިހަމަވެއެވެ. (ޕެރ. 13-14)
5. ބަންދު އަމުރެއްގައި ޙަވާލާދީފައިވާ މާއްދާއާ ނުގުޅޭ ހެކީގެ ދަރަޖައެއް ބަޔާންކޮށްފައިވުމަކީ އިޖުރާއަތު އެންމެ ފުރިހަމަ ގޮތަށް ނުކުރެވުން ކަމުގައި ވިޔަސް، ހަމައެކަނި އެ ސަބަބަށްޓަކައި އަމުރު ބާޠިލުވާނެ ސަބަބެއް ނޫނެވެ. (ޕެރ. 17-18)
6. ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރާތް ކުރިންވެސް މަސްތުވާތަކެތީގެ މައްސަލަތަކުގައި ހައްޔަރުކުރެވިފައިވާކަން ހައްޔަރު ރެކޯޑުން އެނގޭނަމަ، މުޖުތަމަޢުގެ ސަލާމަތަށް ނުރައްކަލެއް ކުރިމަތިވެދާނެކަމަށް ބަލައި ބަންދުކުރެވިދާނެއެވެ. (ޕެރ. 15)

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 48 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 49 ވަނަ މާއްދާ
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 53 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ)
• ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ 143 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 59 ވަނަ މާއްދާ
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 12/2016 (ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ޤާނޫނު) ގެ 60 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ (1) އަދި (ބ)
• ގަވާއިދު ނަންބަރު 2021-SC-REG-01 (ޝަރީޢަތްކުރުމާބެހޭ ޖިނާއީ އިޖުރާއަތުގެ ގަވާއިދު) ގެ 7 ވަނަ މާއްދާ
• ގަވާއިދު ނަންބަރު 2021-SC-REG-01 ގެ 13 ވަނަ މާއްދާގެ (ނ) ގެ (1) އަދި (3)
• ގަވާއިދު ނަންބަރު 2021-SC-REG-01 ގެ 14 ވަނަ މާއްދާ
• 2020/SC-A/108,109,110 (ޢަލީ ޒުބައިރު އާއި އިތުރު ދެމީހުން ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް)
• [2022] SC 67 (މަފްޠޫޙް ސަޢީދު ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލް)
• 2022/HC-B12/68,69,70 (ފަޟުލޫން މުޙައްމަދު ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް)
• 2022/HC-B12/67
• ޝަހީބް އިބްރާހީމް ވ. ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީސް (ސުޕްރީމް ކޯޓު)