މޯލްޑިވްސް އިންލަންޑް ރެވެނިއު އޮތޯރިޓީ ވ. ނޫމަޑި ރިޒޯޓްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް

ނަތީޖާ: މީރާގެ އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް، ޓެކްސް އެޕީލް ޓްރައިބިއުނަލުގެ TAT-CA-B/2019/026 ނިންމުން ޤާއިމް (ގުޅުވައިގެން ނިންމި ޙުކުމުގެ ޖުމްލަ ނަތީޖާ: މީރާގެ ދެ އިސްތިއުނާފު ބާޠިލް؛ ނޫމަޑި ރިޒޯޓްސްގެ އިސްތިއުނާފުގައި ތަހުވީލު)

ދަށު ކޯޓު: ޓެކްސް އެޕީލް ޓްރައިބިއުނަލް TAT-CA-B/2019/026

ކޯޓުން ނިންމަން ޖެހުނު ސުވާލު

ގުޅުންހުރި ފަރާތަކާ ކުރި ލޯނުގެ މުޢާމަލާތަކީ އާމްސް ލެންތު މުޢާމަލާތެއްތޯ ކަނޑައެޅުމަށް މީރާއިން ކޮމްޕެރަބިލިޓީ އެނަލިސިސް ހެދުން ޤާނޫނީ ގޮތުން ލާޒިމްތޯ، އެކަން ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރަ އޮންނަނީ ކާކުގެ މައްޗަށްތޯ، ލޯނުގެ އިންޓްރެސްޓް އުނިކުރުމާއި ސެކިއުރިޓީ ނެތުމުގެ އަސަރު، އަދި ޓެކްސް އެޕީލް ޓްރައިބިއުނަލުން ގޮތެއް ނުކަނޑައަޅާ ނުކުތާއެއްގައި ހައިކޯޓުން ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ގޮތް ކަނޑައަޅަންވީތޯ ނުވަތަ ތަހުވީލުކުރަންވީތޯ.

ކަނޑައެޅި ޤާނޫނީ އުޞޫލުތައް

1. ޓެކްސް ދައްކާ ފަރާތުން ގުޅުންހުރި ފަރާތަކާ ކުރާ މުޢާމަލާތަކީ އާމްސް ލެންތު މުޢާމަލާތެއްތޯ ކަނޑައެޅުމަށް ކޮމްޕެރަބިލިޓީ އެނަލިސިސް ހަދަންޖެހޭކަން ވިޔަފާރީގެ ފައިދާއިން ޓެކްސް ނެގުމުގެ ޤާނޫނުގައި ސާފު ޢިބާރާތުން ބުނެފައި ނުވިނަމަވެސް، ޤާނޫނު އެއްރޮއްޖަކުން ކިޔުމުން އެ އެނަލިސިސް ހެދުން ޤާނޫނީ ގޮތުން ލާޒިމްވެއެވެ؛ ޤާނޫނުގައި ކަމެއް ލާޒިމްކޮށް އެކަން ކުރާނެ އިޖުރާއަތު ބަޔާންކޮށްފައި ނުވާނަމަ، އެކަމާގުޅޭ ޚާއްޞަ ޤާނޫނީ އުޞޫލުތަކާއި ގައިޑްލައިންތަކަކީ (މި ޙާލަތުގައި އޯ.އީ.ސީ.ޑީ ޓްރާންސްފަރ ޕްރައިސިންގ ގައިޑްލައިންސް) ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ އުޞޫލުތަކެކެވެ. (ހައިކޯޓުގެ 2021/HC-A/274,275 ޤަޟިއްޔާގެ ރައުޔަށް ތާއީދުކޮށް)
2. ވަކި މުޢާމަލާތަކީ އާމްސް ލެންތު މުޢާމަލާތެއް ނޫންކަމަށް މީރާއިން ބުނާނަމަ، އެކަމަށް ބާރުދޭ ހެކި (ކޮމްޕެރަބިލިޓީ އެނަލިސިސް ރިޕޯޓު) ހުށަހެޅުމުގެ ޤާނޫނީ ޒިންމާ އޮންނާނީ މީރާގެ މައްޗަށެވެ؛ އެނަލިސިސް ހެދިކަމަށް ހަމައެކަނި ބުނުމަކުން ނުފުދެއެވެ؛ މިގޮތަށް ނިންމުމަކީ ޓެކްސް އެޕީލް ޓްރައިބިއުނަލުގެ ގަވާއިދުގައިވާ ސާބިތުކުރުމުގެ ބުރައާބެހޭ މާއްދާއާއި ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2010/SC-A/02 ޤަޟިއްޔާގެ އުޞޫލާ ޚިލާފު ކަމެއް ނޫނެވެ.
3. ވިޔަފާރީގެ ފައިދާއިން ޓެކްސް ނެގުމުގެ ޤާނޫނުގެ އިންޓްރެސްޓް އުނިކުރުމާބެހޭ މާއްދާ (11 ވަނަ މާއްދާ) އާއި ގުޅުންހުރި ފަރާތްތަކާ ކުރާ މުޢާމަލާތާބެހޭ މާއްދާ (29 ވަނަ މާއްދާ) ކިޔަންވާނީ އެކުގައެވެ؛ ނަމަވެސް ލޯނުގެ މުޢާމަލާތަކީ އާމްސް ލެންތު މުޢާމަލާތެއް ނޫންކަން ކަމާގުޅޭ ހަމަތަކުގެ މަތިން މީރާއަށް ސާބިތުނުކުރެވޭނަމަ، އިންޓްރެސްޓް އުނިކުރުމާގުޅޭ ޓްރައިބިއުނަލުގެ ނިންމުމަކީ އެ މާއްދާތަކާ ޚިލާފު ނިންމުމެއް ނޫނެވެ.
4. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނީ ނިޒާމުގައި ލޯނެއްގައި ކޮންމެހެން ސެކިއުރިޓީއެއް އޮތުން ލާޒިމެއް ނޫނެވެ؛ ސެކިއުރިޓީ ނެތުމަކީ މުޢާމަލާތް ޞައްޙަނުވާ ސަބަބެއް ނޫން ކަމަށާއި ލޯނު އަނބުރާ ހޯދޭނެ ގޮތްތައް އޮތްކަމަށް ޓްރައިބިއުނަލުން ނިންމުމުގައި ޤާނޫނީ ގޯހެއް ނުހެދެއެވެ.
5. ފުރަތަމަ މަރުޙަލާގައި މައްސަލަ ބެލި ކޯޓު ނުވަތަ ޓްރައިބިއުނަލުން ގޮތް ކަނޑައަޅާފައިނުވާ ނުކުތާއެއްގައި، ފަރާތަކުން އިސްތިއުނާފީ ޙައްޤަށް ހުރަސްއެޅޭނެކަމަށް ދެކޮޅު ހަދާނަމަ، އިސްތިއުނާފީ މަރުޙަލާއިން ގޮތް ކަނޑައަޅުވުމުގެ ބަދަލުގައި ގޮތް ކަނޑައެޅުމަށް އެ މައްސަލަ ފުރަތަމަ މަރުޙަލާއަށް ތަހުވީލުކުރަންވާނެއެވެ. (ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2016/SC-A/25 ބަނީ ހޯލްޑިންގްސް ވ. މީރާ ތަޠުބީޤުކޮށް؛ 2021/SC-A/25 ނާޞިރާ މުޙައްމަދުދީދީ ވ. މާލެ ސިޓީ ކައުންސިލް ތަފާތުކޮށް)
6. ޤާނޫނުގައި މައްސަލަ ނިންމުމަށް ކަނޑައަޅާ މުއްދަތަކީ މައްސަލަ ހިންގުމަށް ލިބިފައިވާ ވަސީލަތްތަކަށް ބަލާއިރު ޢަމަލީ ގޮތުން އެކަށީގެންވާ މުއްދަތަކަށް ވާންޖެހޭނެކަމަށާއި، ވަސީލަތް ނުލިބި ހަމައެކަނި މުއްދަތެއް ކަނޑައެޅުމުން މައްސަލަތައް ނިމުން އަވަސްނުވާނެކަމަށް، ޓެކްސް ނެގުމާބެހޭ އިދާރީ ޤާނޫނުގެ މުއްދަތު ފާއިތުވުމުން ކޯޓުން ފާހަގަކޮށްފައިވެއެވެ.

ބަލާފައިވާ ޤާނޫނުތައް

• ޤާނޫނު ނަންބަރު 5/2011 (ވިޔަފާރީގެ ފައިދާއިން ޓެކްސް ނެގުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 11 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގެ (5) އަދި 29 ވަނަ މާއްދާ (ޅ) (ލިޔުމުގައި މާއްދާ ނަންބަރު 33 ކަމަށް އޮޅިފައި)
• ވިޔަފާރީގެ ފައިދާއިން ޓެކްސް ނެގުމުގެ ޤާނޫނުގެ 25 ވަނަ މާއްދާގެ (ރ) (ޓްރައިބިއުނަލުގެ ނިންމުމުގައި)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 4/2011 (މާނަކުރުމުގެ ހަމަތައް ބަޔާންކުރުމުގެ ޤާނޫނު) ގެ 2 ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) އަދި (ނ)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 3/2010 (ޓެކްސް ނެގުމާބެހޭ އިދާރީ ޤާނޫނު) ގެ 55 ވަނަ މާއްދާ (މައްސަލަ ނިންމާ މުއްދަތު)
• ޤާނޫނު ނަންބަރު 22/2010 (ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނު) ގެ 16 ވަނަ މާއްދާގެ (ށ)
• ގަވާއިދު ނަންބަރު 2012/R-25 (ޓެކްސް އެޕީލް ޓްރައިބިއުނަލުގެ ގަވާއިދު) ގެ 21 ވަނަ މާއްދާ
• އޯ.އީ.ސީ.ޑީ ޓްރާންސްފަރ ޕްރައިސިންގ ގައިޑްލައިންސް ފޮރ މަލްޓިނޭޝަނަލް އެންޓަރޕްރައިސަސް އެންޑް ޓެކްސް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަންސް
• ހައިކޯޓުގެ 2021/HC-A/274,275 (މީރާ ވ. ސީ.ޑީ.އެލް.އެޗް.ޓީ އޯޝަނިކް މޯލްޑިވްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް އާއި ސެންކްޗުއަރީ ސޭންޑް މޯލްޑިވްސް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2020/SC-A/46 (ޤާނޫނު އެއްރޮއްޖަކުން ކިޔުމުގެ އުޞޫލު)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2010/SC-A/02 (އަޙްމަދު ނާޝިދު ވ. މުޙައްމަދު މުސްތަފާ)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2016/SC-A/25 (ބަނީ ހޯލްޑިންގްސް (ބީ.ވީ.އައި) ލިމިޓެޑް ވ. މޯލްޑިވްސް އިންލަންޑް ރެވެނިއު އޮތޯރިޓީ)
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2021/SC-A/25 (ނާޞިރާ މުޙައްމަދުދީދީ ވ. މާލެ ސިޓީ ކައުންސިލް) — ތަފާތުކޮށް
• ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ 2023/SC-A/07 (ހައިކޯޓުގެ ކުރީގެ އިޖުރާއީ ނިންމުން ބާޠިލުކޮށް ތަހުވީލުކުރި)